Người trẻ “Chạm” vào văn hóa dân tộc bằng nghệ thuật và những lớp học yêu thương

"Chạm" - Nơi những hành trình gìn giữ văn hóa gặp nhau

Lấy cảm hứng từ sự giao thoa giữa văn hóa dân tộc thiểu số và không khí Tết truyền thống của người Kinh, triển lãm "Chạm" mang đến không gian trải nghiệm với tranh vẽ, thổ cẩm, tranh Kim Hoàng, nghề làm nón lá cùng nhiều workshop sáng tạo. Không chỉ là nơi trưng bày nghệ thuật, triển lãm còn là dịp để học sinh trực tiếp xây dựng ý tưởng, tổ chức sự kiện và giới thiệu những dự án cộng đồng do chính mình thực hiện.

Điều đặc biệt của "Chạm" không chỉ nằm ở những tác phẩm được trưng bày, mà ở những câu chuyện phía sau chúng. Mỗi bức tranh, mỗi bức ảnh đều bắt đầu từ những chuyến đi, những trải nghiệm và những kết nối thật với cộng đồng. Ở đó, văn hóa không chỉ được lưu giữ bằng nghệ thuật mà còn được tiếp nối bằng những hành động cụ thể.

Khi tiếng Anh trở thành "cánh cửa" để trẻ em vùng cao kể câu chuyện của mình

Một trong những câu chuyện ấy bắt đầu từ góc trưng bày của Nguyễn Kiều An, học sinh lớp 12H, Trường THPT Chuyên Ngoại ngữ. Tại triển lãm, Kiều An dành một không gian để giới thiệu dự án cộng đồng The Tay Roots với những bức ảnh ghi trọn hành trình gần một năm đồng hành cùng 40 học sinh dân tộc Tày tại xã Thượng Lâm (Tuyên Quang). 

Hình ảnh đó như những thước phim bình dị mà vô giá: Ánh mắt say sưa của các em nhỏ khi học tiếng Anh, những nụ cười rạng rỡ sau giờ học, và sự hồn nhiên cất lên giữa đại ngàn tại những buổi sinh hoạt, giao lưu văn hóa. Ít ai biết, từ một ý niệm giản dị, Kiều An đã thắp lên niềm tự tin để trẻ em vùng cao tự kể câu chuyện văn hóa của quê hương mình.

Dự án được nuôi dưỡng bằng Lớp học tiếng Anh "Cùng học - Cùng lớn" duy trì đều đặn hằng tuần bằng hình thức trực tuyến, kết hợp với những chuyến đi thực tế đầy cảm xúc tại các buổi học trực tiếp định kỳ. Với Kiều An, ngoại ngữ chưa bao giờ là điểm đến cuối cùng. Lớp học của em không chỉ xoay quanh từ vựng hay ngữ pháp, mà mỗi bài học là một khoảng không không gian văn hóa: Là mái nhà sàn, bản làng thân thương, giai điệu Then tha thiết, tiếng đàn Tính ngân vang, hay những phong tục cổ truyền của người Tày. Tiếng Anh khi ấy trở thành "cánh cửa" giúp các em nhỏ bước ra khỏi vùng an toàn, vươn ra thế giới.

Sau gần một năm, những em bé vùng cao rụt rè ngày nào nay đã có thể tự tin, tự hào giới thiệu vẻ đẹp của Thượng Lâm với du khách quốc tế.

"Điều em vui nhất không phải là thấy các em nói tiếng Anh lưu loát hơn, mà là khoảnh khắc các em tự tin kể câu chuyện quê hương mình với bạn bè quốc tế, khiến nhiều du khách phải ngỡ ngàng", Kiều An xúc động chia sẻ.

Món quà mà The Tay Roots mang lại không chỉ dừng lại ở tri thức, mà là hạt mầm tự tin được gieo vào tâm hồn những em gái dân tộc thiểu số. 

"Em từng nghe nhiều người cho rằng các em gái vùng cao sẽ lập gia đình sớm và ít cơ hội học tập. Nhưng khi đồng hành cùng các em, em thấy các bạn rất ham học và luôn khát khao được bước ra thế giới. Chỉ cần được trao cơ hội, các em hoàn toàn có thể theo đuổi ước mơ của mình", Kiều An bộc bạch.

Không dừng lại ở lớp học ngoại ngữ, The Tay Roots còn tổ chức giao lưu hát Then, đàn Tính, biên soạn ấn phẩm Sắc Tày, và đặc biệt là đưa Câu lạc bộ hát Then - đàn Tính của các em nhỏ về biểu diễn tại triển lãm "Chạm". Từ những cô cậu học trò nhỏ rụt rè, các em dần trở thành những người giới thiệu văn hóa của chính dân tộc mình.

Câu chuyện văn hóa qua từng nét vẽ

Ở một góc khác tại triển lãm, Trịnh Gia Linh, học sinh lớp 12A8, Trường THPT Chuyên Ngoại ngữ, lựa chọn hội họa như một cách lưu giữ những ký ức văn hóa và lan tỏa tình yêu với các dân tộc thiểu số.

Sau nhiều chuyến đi lên vùng cao, Gia Linh dành một tình yêu đặc biệt cho văn hóa của dân tộc thiểu số, đặc biệt là đồng bào người H'Mông. Điều níu chân Linh không chỉ là những bộ trang phục rực rỡ, các lễ hội truyền thống hay món mèn mén quen thuộc, mà còn là nhịp sống bình dị nơi bản làng, sự gắn bó giữa con người với thiên nhiên và cách những giá trị văn hóa được gìn giữ qua từng thế hệ.

Không chỉ vậy, nguồn cảm hứng cho các tác phẩm tại triển lãm còn được bồi đắp từ hành trình "Đường đua bản sắc" thuộc dự án cộng đồng Pom Paj Liab, nơi Gia Linh đảm nhiệm vai trò Chủ tịch. Cùng các thành viên đến với Tuyên Quang, nữ sinh này còn tham gia tổ chức lớp học, các hoạt động trải nghiệm và trao quà cho trẻ em địa phương.

Chính những lần đồng hành ấy đã giúp em có cơ hội quan sát, lắng nghe và cảm nhận sâu sắc hơn về đời sống, văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số. Những trải nghiệm thực tế không chỉ mang đến chất liệu sáng tác mà còn giúp mỗi tác phẩm hội họa của Gia Linh trở thành một lát cắt chân thực về con người, bản sắc và vẻ đẹp của vùng cao.

Theo Gia Linh, chính những chuyến đi ấy giúp em hiểu rằng gìn giữ văn hóa không chỉ là tái hiện vẻ đẹp qua tranh vẽ mà còn là lưu giữ những ký ức, những câu chuyện và những kết nối giữa con người với con người.

"Những nụ cười của các em khiến em nhận ra gìn giữ văn hóa không chỉ là lưu lại trong tranh, mà còn là giúp nhiều người hiểu, yêu và trân trọng những giá trị ấy", Gia Linh nhấn mạnh.

Trong các tác phẩm tại triển lãm, hình ảnh người H'Mông hiện lên qua những họa tiết thổ cẩm rực rỡ, bản làng nép mình giữa núi rừng, những phiên chợ vùng cao và nhịp sống bình dị của đồng bào. Mỗi bức tranh không chỉ tái hiện vẻ đẹp của một dân tộc mà còn lưu giữ những ký ức văn hóa đang được trao truyền qua từng thế hệ.

"Dù khác nhau về ngôn ngữ hay phong tục, chúng ta đều là người Việt Nam. Em hy vọng những tác phẩm của mình sẽ giúp nhiều bạn trẻ hiểu hơn, yêu hơn và cùng góp sức gìn giữ những giá trị văn hóa ấy", Gia Linh chia sẻ.

Triển lãm "Chạm" không chỉ là nơi trưng bày nghệ thuật mà còn là nơi những người trẻ kể câu chuyện của mình bằng hành động. Một người trao cho trẻ em vùng cao cơ hội tự tin giới thiệu quê hương với thế giới thông qua tiếng Anh. Một người lưu giữ vẻ đẹp văn hóa dân tộc bằng hội họa để khơi gợi tình yêu và sự trân trọng trong cộng đồng.

Hai hành trình khác nhau gặp nhau ở một điểm chung: gìn giữ văn hóa không chỉ là bảo tồn những giá trị đã có, mà còn là 'mở cửa' cho những giá trị ấy cơ hội được tiếp tục sống trong đời sống hôm nay. Và có lẽ, đó cũng là ý nghĩa lớn nhất của những 'điểm chạm' mà triển lãm "Chạm" muốn gửi gắm - khi tình yêu văn hóa được chuyển hóa thành những hành động cụ thể, để bản sắc dân tộc được tiếp nối bởi chính thế hệ trẻ.