Nhà báo Nguyễn Quang Hòa: Giữ tình yêu hội họa qua năm tháng

Ngày 14/11, triển lãm Sách và tranh của nhà giáo, nhà báo, TS Nguyễn Quang Hòa khai mạc tại không gian cộng đồng ở tầng 28 khu chung cư nơi ông sinh sống ở Hà Nội. Hơn 30 bức tranh cùng những cuốn sách đã xuất bản của ông được giới thiệu với người xem nhân dịp chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11.

Không gian này vốn được ông chăm sóc, trồng cây và thường lui tới lúc rảnh rỗi. Ông muốn đây là địa chỉ để mọi người gặp gỡ, cùng xem tranh và đọc sách. Với ông, sách không nên chỉ nằm trên giá mà cần được chia sẻ, tiếp tục đến với người đọc.

Hơn 40 năm gắn bó với nghề báo

Trong số những cuốn sách được trưng bày, nhiều tác phẩm gắn với quá trình làm nghề và giảng dạy của TS Nguyễn Quang Hòa. Ông từng là Tổng Biên tập Báo Tuổi trẻ Thủ đô, Trưởng ban Thư ký Tòa soạn Báo Hà Nội mới. Hơn 40 năm công tác tại các cơ quan báo chí, ông trải qua nhiều vị trí, từ phóng viên đến cán bộ quản lý tòa soạn.

Khi gần 60 tuổi, ông chuyển sang giảng dạy tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền. Đây cũng là giai đoạn ông viết thêm nhiều sách chuyên ngành, với mong muốn hệ thống hóa kiến thức và chia sẻ kinh nghiệm làm báo.

Đến nay, ông đã có 15 đầu sách được xuất bản, trong đó có Phóng viên và Tòa soạn, Nghề báo - những bài học nhớ đời, Biên tập báo chí, Ứng xử với khủng hoảng truyền thông... Một số cuốn được tái bản nhiều lần và tiếp tục được sử dụng trong giảng dạy tại các cơ sở đào tạo báo chí.

Ông kể, cuốn sách đầu tiên được viết sau khi hoàn thành chương trình thạc sĩ. Khi đọc bản thảo, GS.TS Tạ Ngọc Tấn nhận xét cuốn sách có thể xuất bản và đồng ý viết lời giới thiệu. Sự động viên ấy giúp ông tự tin hơn để tiếp tục viết sách.

Một trong những cuốn sách ông dành nhiều tâm sức là giáo trình Biên tập báo chí. Khi về giảng dạy tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền, ông nhận thấy tài liệu dành cho môn học này còn hạn chế. Từ thực tế ấy, ông đề nghị khoa cho phép biên soạn lại giáo trình. Cuốn sách được xây dựng trên cơ sở tham khảo tài liệu trong và ngoài nước, đồng thời cập nhật những vấn đề từ thực tiễn báo chí. Sau khi được nhà trường thẩm định, nghiệm thu và xuất bản, sách tiếp tục được bổ sung, chỉnh sửa qua các lần tái bản.

Sau khi nghỉ hưu, ông tiếp tục giảng dạy tại Trường Đại học Văn Lang và Trường Đại học Hòa Bình. Ông cũng xuất bản thêm 2 cuốn Phỏng vấn và trả lời phỏng vấn, Tổ chức hoạt động cơ quan truyền thông - Thực tiễn và xu hướng phát triển.

Viết sách ngoài việc bổ trợ cho giảng dạy còn là cách nhà báo Nguyễn Quang Hòa lưu giữ kinh nghiệm nghề nghiệp, giúp người học có thêm tài liệu tham khảo.

Yêu thích hội họa từ nhỏ

Nếu sách và nghề báo gắn với phần lớn cuộc đời công tác thì hội họa là niềm yêu thích ông nuôi dưỡng từ thời đi học.

Thời phổ thông, ông thường được giao vẽ bản đồ, trang trí phòng truyền thống của trường. Ông từng thi vào trường mỹ thuật, nhưng không đỗ. Sau này nghĩ lại, ông nhận ra mình thiếu sự chuẩn bị, không có quá trình luyện tập bài bản như nhiều thí sinh khác.

Không theo học mỹ thuật chính quy, ông vẫn tìm đến các lớp vẽ bên ngoài. Tại Hải Phòng, ông tham gia một lớp vẽ dành cho công nhân, sau đó cùng mọi người thực hành vẽ ngoài trời.

Một kỷ niệm ông nhớ mãi là năm 1976, khi mới 19 tuổi, ông gửi tranh bột màu tham gia Triển lãm Mỹ thuật toàn quốc và có 3 bức được chọn trưng bày. Đó là tranh về xưởng đóng tàu, xưởng sửa chữa ô tô và một bức phong cảnh.

Khi biết 3 tác phẩm được chọn, ông vui sướng đi xe khách từ Hải Phòng lên Hà Nội xem tranh. Đó là dấu mốc giúp ông thêm gắn bó với hội họa. Sau này, ông tham gia các lớp học sơn dầu ở Hà Nội rồi bắt đầu tự sáng tác.

Phần lớn tranh trong triển lãm lần này là tranh sơn dầu, được ông thực hiện trong khoảng 5-7 năm gần đây. Trước đó, ông thường tặng tranh cho bạn bè, người thân nên không giữ lại được nhiều tác phẩm. Vì vậy, dù đã nghĩ đến việc tổ chức triển lãm từ lâu, ông nhiều lần phải hoãn. Lần này, ông quyết định giữ lại tranh để giới thiệu với công chúng.

Ghi lại những điều nhìn thấy trên đường đi

Tranh của Nguyễn Quang Hòa có nhiều đề tài, từ phong cảnh miền núi phía Bắc, miền Trung, các vùng biển đến cảnh vật ở nước ngoài. Những chuyến đi xuyên Việt cũng mang đến cho ông nhiều cảm hứng sáng tác.

Có bức tranh ghi lại những con thuyền cũ nằm trên bãi biển ở Đồng Hới, có bức lấy cảm hứng từ những đống gỗ còn lại sau một trận bão. Khi bắt gặp cảnh vật có hình dáng thú vị, ông thường chụp ảnh bằng điện thoại để làm tư liệu vẽ sau này.

Một số bức được ông thực hiện ngay trong chuyến đi, khi ngồi ở một quán nhỏ và bắt gặp cảnh thuyền bè hay góc biển đẹp. Có tác phẩm chỉ mất vài tiếng, nhưng thông thường mỗi bức sơn dầu cần khoảng 3-6 buổi để hoàn thành.

Với ông, vẽ tranh trước hết là một thú vui trong thời gian rảnh rỗi, giúp thư giãn sau công việc. Ông cũng cho rằng hiểu biết về hội họa, âm nhạc và nghệ thuật có thể giúp người làm báo mở rộng vốn ngôn ngữ, hình ảnh và khả năng liên tưởng khi viết, nhất là với thể loại phóng sự.

Trước khi nghỉ hưu, ông từng dự định dành thời gian đi đến những vùng núi, vùng biển, mỗi chuyến khoảng một tuần để tham quan và vẽ tranh. Kế hoạch chưa kịp thực hiện thì dịch Covid-19 bùng phát. Sau đó, ông nhận lời tiếp tục giảng dạy trực tuyến và đến nay vẫn gắn bó với công việc đứng lớp ở trường đại học.

Hiện TS Nguyễn Quang Hòa vẫn viết sách, giảng dạy và dành thời gian cho hội họa. Triển lãm Sách và tranh là dịp để ông đưa những cuốn sách và bức tranh vốn được lưu giữ trong nhà đến gần hơn với mọi người.