Nhân viên trường học: Không đòi hỏi đặc quyền, chỉ mong được đối xử công bằng

Phụ cấp vẫn nhỏ giọt

Kế toán trường học trên địa bàn xã vùng cao tỉnh Lào Cai, Nguyễn Thị Hòe tâm sự: “Tôi đi làm từ năm 2009, lương khởi điểm chỉ 854.000 đồng/tháng. Sau 16 năm công tác ở vùng cao, đã được hưởng lương đại học, tổng thu nhập thực nhận sau khi trừ bảo hiểm hiện nay của tôi là 9,61 triệu đồng/tháng. Mức này đã bao gồm phụ cấp trách nhiệm 0,1 và phụ cấp khu vực 0,5".

Theo chị Hòe, với công việc kế toán trường học, mức lương và phụ cấp hiện nay hoàn toàn không tương xứng với khối lượng công việc cũng như trách nhiệm pháp lý phải gánh.

"Phụ cấp trách nhiệm của kế toán chỉ ở mức 0,1, tương đương khoảng 234.000 đồng/tháng, trong khi trách nhiệm trước pháp luật là rất lớn. Theo quy định xử phạt trong lĩnh vực kế toán, mức phạt thấp nhất đã từ vài triệu đồng, cao nhất có thể lên tới hơn 40 triệu đồng", chị Hòe nói.

Điều khiến nhân viên trường học thấy bất cập nhất là sự chênh lệch phụ cấp giữa các vị trí trong cùng một trường học.

"Tại trường tôi, có những vị trí công việc tương đối nhàn, không phải chịu trách nhiệm pháp lý, nhưng lại được hưởng phụ cấp trách nhiệm 0,2, thậm chí còn được thanh toán tiền làm thêm giờ, được giảm định mức tiết dạy. Trong khi đó, kế toán phải nghiên cứu văn bản, chịu áp lực quyết toán, thanh tra, kiểm tra, liên quan trực tiếp đến tiền và pháp luật, nhưng phụ cấp lại thấp nhất", chị Hòe lấy ví dụ.

Trong suốt 16 năm đi làm, chị Hòe đã chuyển qua 7 trường học, từ mầm non đến THCS, làm việc với 7 chủ tài khoản khác nhau. "Ở trường mầm non, ngoài làm công việc của một kế toán còn phải kiêm nhiệm văn thư, thiết bị, thư viện, y tế… nhưng ngoài lương kế toán thì không có thêm bất kỳ phụ cấp hay hỗ trợ nào", chị Hòe nhớ lại.

Cùng cảnh ngộ “3 vai” phụ trách vận hành ở trường học, chị Luyện Thị Hằng, nhân viên văn thư trường Tiểu học và THCS, tỉnh Thanh Hóa chia sẻ: “Tôi được đào tạo chuyên môn là nhân viên văn thư trường học, hiện đang công tác tại một trường liên cấp tiểu học - THCS. Nhiệm vụ chính của tôi vẫn là văn thư, nhưng trên thực tế tôi đang phải kiêm nhiệm thêm công tác y tế học đường và thư viện, song không được hưởng bất kỳ khoản phụ cấp hay hỗ trợ kiêm nhiệm nào”.

Về công việc văn thư, theo chị Hằng, áp lực lớn nhất là tính chính xác và kịp thời. Hiện nay, toàn bộ công văn đi – đến đều thực hiện trên hệ thống điện tử, buộc chúng tôi phải cập nhật liên tục trong ngày, xử lý, tham mưu và triển khai ngay cho nhà trường.

"Chỉ cần chậm trễ hoặc sai sót nhỏ cũng có thể dẫn đến hậu quả lớn", chị Hằng nói.

Ví dụ, những ngày giáp Tết, các văn bản chỉ đạo từ UBND xã, công an xã liên quan đến việc phòng chống pháo nổ, vi phạm pháp luật trong học sinh phải được cập nhật và triển khai ngay đến giáo viên chủ nhiệm. Nếu văn bản không được chuyển kịp thời, khi xảy ra sự việc, trách nhiệm sẽ bị quy về nhà trường và cá nhân phụ trách văn thư.

Ngoài ra, chị Hằng còn kiêm nhiệm y tế học đường. Nhà trường cử chị tham gia các lớp tập huấn do Sở Y tế tổ chức và có giấy chứng nhận. Tuy nhiên, thời gian tập huấn chỉ hơn 10 ngày, chủ yếu là các kỹ năng sơ cứu cơ bản, không phải đào tạo chuyên sâu.

"Khi học sinh bị tai nạn, va chạm, chảy máu, tôi phải trực tiếp sơ cứu ban đầu, phối hợp với trạm y tế xã để xử lý, đưa học sinh đi tiêm phòng, khâu vết thương nếu cần, đồng thời lập và cập nhật hồ sơ y tế học đường. Nếu xử lý không kịp thời hoặc xảy ra rủi ro, hậu quả có thể rất nghiêm trọng nhưng vẫn không có phụ cấp nào".

Bên cạnh đó, chị Hằng còn kiêm nhiệm công tác thư viện, quản lý sách giáo khoa, sách tham khảo, hỗ trợ giáo viên và học sinh mượn – trả sách, cập nhật dữ liệu liên tục trên các phần mềm theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

“Tôi bắt đầu công tác từ năm 2005. Từ năm 2008 ký hợp đồng không xác định thời hạn. Dù đã học và tốt nghiệp đại học Văn thư – Lưu trữ, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn nhưng trong suốt một thời gian dài tôi không được xếp đúng ngạch lương. Mãi đến năm 2023 mới được chuyển ngạch lên đại học. Hiện nay, hệ số lương của tôi là 3.0 tương đương tổng thu nhập thực nhận khoảng 6,28 triệu đồng/tháng, không có bất kỳ khoản phụ cấp nào, kể cả phụ cấp kiêm nhiệm”, chị Hằng nghẹn ngào nói.

Áp lực chồng chất, vẫn bị xem là nhàn

Khác với giáo viên, khi sinh con họ sẽ được nghỉ thai sản đúng nghĩa còn với chị Hòe: "Ba lần sinh con, tôi gần như không được nghỉ. Có lần sinh non, tôi vẫn phải ôm con làm quyết toán cuối năm vì không có người thay thế. Đến nay, mới ngoài 40 tuổi nhưng tôi đã mắc các bệnh về cột sống, vai gáy, mắt bị khô và rối loạn điều tiết do đặc thù công việc ngồi máy tính, tiếp xúc hồ sơ, chứng từ trong thời gian dài. Thế nhưng kế toán trường học lại không hề được hưởng phụ cấp độc hại, trong khi chúng tôi phải lưu trữ, bảo quản chứng từ vĩnh viễn", chị Hòe phân tích bất cập.

Ngoài công việc chuyên môn, kế toán còn chịu áp lực rất lớn trong mối quan hệ với chủ tài khoản. Luật cho phép kế toán bảo lưu ý kiến khi không đồng thuận, nhưng trên thực tế, nếu làm vậy thì rất khó tiếp tục làm việc tại đơn vị. Kế toán thường bị cô lập, chịu áp lực tâm lý nặng nề, trong khi chúng tôi lại luân chuyển 3–5 năm một lần, không có sự ổn định như giáo viên.

Nhiều người, kể cả giáo viên, cho rằng nhân viên hành chính, văn thư là “nhàn”, không phải đứng lớp. “Nhưng thực tế chúng tôi làm việc đủ 8 tiếng mỗi ngày, thậm chí ngoài giờ, trực hè, trực lễ Tết. Giáo viên nghỉ hè, nghỉ Tết thì hành chính vẫn phải đi làm. Trường liên cấp như chúng tôi còn phải đi làm cả ngày thứ Bảy”, chị Hằng nói.

Trong khi đó, nhân viên trường học đều không có cơ hội làm thêm để tăng thu nhập. Sau 8 tiếng làm việc ở trường, về nhà còn phải lo gia đình, con cái. Trong khi đó, giáo viên đủ định mức tiết dạy có thể tham gia giảng dạy tại các trung tâm được cấp phép.

Với mức thu nhập hơn 6 triệu đồng/tháng, trong khi gia đình đông người, hoàn cảnh khó khăn, áp lực kinh tế lớn. "Nhiều lúc tôi cũng nghĩ đến việc nghỉ việc, nhưng đã gắn bó hơn 20 năm nên không thể dễ dàng bỏ được", chị Hằng tâm sự.

Từ thực tế công việc, nhân viên kế toán lâu năm - chị Hòe đề xuất cần bổ sung chính sách phụ cấp phù hợp cho nhân viên trường học. Theo đó, nên áp dụng phụ cấp theo vùng miền tương tự giáo viên, nhất là tại vùng cao, vùng xa; thu hẹp chênh lệch chế độ giữa giáo viên và nhân viên khi trình độ đào tạo, thời gian làm việc tương đương; đồng thời xem xét phụ cấp theo nghề đối với kế toán trường học, tương tự các lĩnh vực thanh tra, kiểm toán, tòa án – những vị trí phải nghiên cứu pháp luật và chịu trách nhiệm lớn trước Nhà nước. “Chúng tôi không đòi hỏi đặc quyền, chỉ mong được ghi nhận đúng giá trị lao động và được đối xử công bằng”, chị Hòe nói.

* Tên nhân vật đã được thay đổi*