Những người mẹ, người bà giữ nếp đọc trong gia đình thời công nghệ số

Người mẹ "gieo mầm" đam mê đọc sách

Chiều muộn ở phường Tam Kỳ (TP Đà Nẵng), khi con phố nhỏ dần lên đèn, chúng tôi theo chân chị Nguyễn Thị Cẩm Thuyên (SN 1990, cô giáo tiểu học) trở về căn nhà của mình. Không gian không quá rộng, nhưng gọn gàng, ấm cúng. Ở góc phòng khách, một giá sách lớn chiếm trọn một khoảng tường, đủ để người ta nhận ra đây là "trái tim" của ngôi nhà.

Bữa cơm tối diễn ra nhanh chóng. Không có những âm thanh vội vã, không ai cầm điện thoại. Khi dọn dẹp xong, mỗi người tự chọn cho mình một vị trí quen thuộc. Người chồng mở cuốn sách y khoa, người vợ ngồi vào bàn soạn giáo án, còn cô con gái nhỏ ôm một cuốn truyện tranh, nằm dài trên ghế, ánh mắt chăm chú. Không ai bảo ai, tất cả cùng bước vào một "giờ đọc" rất tự nhiên.

"Gia đình mình giữ thói quen này từ lâu rồi, từ thời ông bà đến giờ. Khi xây nhà xong, vợ chồng mình quyết định mua một giá sách lớn, coi như một phần không thể thiếu trong nhà", chị Thuyên nói.

Chính sự đồng hành "mưa dầm thấm lâu" ấy đã gieo vào lòng người con, em Nguyễn Hoàng Phương Uyên (lớp 7, Trường THCS Nguyễn Du), một tình yêu mãnh liệt với sách. Thay vì những món đồ chơi đắt tiền, niềm vui cuối tuần của Uyên là được ba mẹ đưa đến siêu thị sách.

"Thứ bảy, chủ nhật, ba mẹ thường chở em đi mua sách. Buổi tối, cả nhà cùng đọc rồi kể cho nhau nghe những câu chuyện hay, những thông điệp ý nghĩa từ sách. Sách cho em nhiều góc nhìn mới về cuộc sống", Uyên hào hứng chia sẻ.

Nếu như ở gia đình chị Thuyên, văn hóa đọc được duy trì như một nếp sống thì với chị Hồ Thị Minh Hương (SN 1980, phường Bàn Thạch, TP Đà Nẵng), đó là hành trình gieo mầm từ những ngày con còn rất nhỏ.

Cũng là giáo viên tiểu học, chị Hương hiểu rõ giá trị của việc đọc sách đối với sự phát triển của trẻ. Ngay từ khi các con còn bé, chị đã dành thời gian đọc truyện cho con nghe, hướng dẫn cách chọn sách và tạo cho con một không gian đọc riêng trong nhà. Không gian sống của gia đình chị cũng không cầu kỳ, nhưng luôn có sách. Những cuốn truyện thiếu nhi, sách kỹ năng, sách văn học… được sắp xếp ngay ngắn, dễ lấy, dễ đọc.

Không cần những bài giảng dài dòng, chị Hương dạy con bằng chính thói quen của mình: Luôn có một cuốn sách bên cạnh. Trái ngọt từ sự kiên trì của người mẹ ấy chính là những thành tích đáng tự hào của hai cô con gái.

Con gái lớn Phan Hồ Mỹ Thơ (hiện là du học sinh tại Úc) từng sở hữu "bộ sưu tập" giải thưởng ấn tượng: Giải Nhì cuộc thi Đọc sách vì tương lai cấp Quốc gia, giải Nhất Giới thiệu sách cấp thành phố, giải Nhất Đọc sách cấp thành phố... Cô con gái thứ hai Phan Hồ Mỹ Tâm tiếp nối bước chân chị mình, cũng với niềm đam mê sách cháy bỏng và rinh về nhiều giải thưởng cao trong cuộc thi đọc, giới thiệu sách các cấp.

Nhắc đến thành tích của con, chị Minh Hương không giấu được nụ cười nhưng giọng vẫn điềm đạm: "Tôi không đặt mục tiêu con phải đạt giải. Tôi chỉ mong con thích đọc sách. Những gì các con có được, là nhờ thói quen ấy mang lại". Ở người mẹ này, việc nuôi dưỡng văn hóa đọc không phải là một "nhiệm vụ", mà là một phần của đời sống.

Người bà gìn giữ văn hóa đọc qua những tháng năm

Nếu các bà mẹ trẻ hiện đại chú trọng đến phương pháp thì những người bà lại "giữ lửa" văn hóa đọc bằng chính vốn sống và sự chiêm nghiệm của họ. Ở tuổi ngoài 60, vợ chồng bà Vũ Thị Minh Hiếu (xã Phú Ninh, TP Đà Nẵng) vẫn duy trì thói quen đọc mỗi ngày như một nhu cầu tất yếu.

Trong căn phòng khách, những chồng sách được xếp gọn gàng. Có cuốn đã cũ, gáy sờn theo năm tháng. Bà Hiếu rót chén trà rồi chậm rãi kể về quãng thời gian khi hai vợ chồng bà còn dạy học ở vùng cao Nam Trà My.

Khi ấy, tài sản quý nhất mỗi lần từ xuôi lên non chính là những cuốn sách mượn tạm, được bà nâng niu, đọc đi đọc lại giữa đại ngàn. Tình yêu ấy nay được bà trao truyền lại cho con cháu với một đức tin giản dị. "Nguồn tri thức mà sách mang lại là vô tận. Sách như một người thầy dạy cho mình bao điều hay, cách sống đẹp và đối nhân xử thế. Ngôn từ trong sách giúp con cháu trau dồi kiến thức, tăng khả năng giao tiếp và vốn từ", bà Hiếu nói.

Dù hiện nay, người phụ nữ ấy đã thích nghi với thời đại số, biết dùng điện thoại thông minh để đọc tin tức và tìm kiếm sách hay, nhưng bà vẫn luôn nhắc nhở con cháu về sự "chọn lọc". Bà bảo, sách số nhanh và tiện nhưng dễ gây mỏi mắt và đôi khi lẫn lộn những nội dung thiếu lành mạnh. Vì thế, vai trò của người lớn trong việc "gác cửa" và chọn sách cho trẻ là vô cùng quan trọng.

Rời Phú Ninh khi nắng đã lên cao, chúng tôi chợt nhận ra một điểm chung ở những người phụ nữ mình gặp: Họ không nói nhiều về "văn hóa đọc", cũng không đặt ra những nguyên tắc cứng nhắc. Họ chỉ lặng lẽ đọc sách, lặng lẽ tạo không gian cho con cháu tiếp cận với sách, và lặng lẽ duy trì thói quen ấy qua từng ngày.

Từ thói quen đọc sách sau bữa tối của gia đình chị Thuyên, đến sự định hướng cho con bài bản của chị Hương hay lời răn dạy giàu trải nghiệm của bà Hiếu, tất cả đang góp phần tạo nên một dòng chảy văn hóa đọc bền bỉ. Khi người mẹ, người bà cầm quyển sách trên tay, họ không chỉ đang đọc cho riêng mình mà đang gieo mầm nhân cách cho những thế hệ mai sau.