Nỗ lực kiến tạo điểm tựa an sinh cho phụ nữ yếu thế vùng sáp nhập giữa tâm điểm thiên tai

Linh hoạt thích ứng trên địa bàn rộng, hiện thực hóa mục tiêu giảm nghèo bền vững

Việc thực hiện chủ trương sáp nhập đơn vị hành chính và triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã tạo ra một diện mạo mới hoàn toàn cho công tác Hội Phụ nữ tại cơ sở. 

Tại Lạng Sơn, xã Thất Khê mới được hình thành từ sự hợp nhất của xã Chi Lăng, xã Chí Minh và thị trấn Thất Khê. Tương tự, tại Thái Nguyên, xã Dân Tiến là "ngôi nhà chung" của ba xã Bình Long, Phương Giao và Dân Tiến (cũ). Sự mở rộng về không gian phát triển này đồng nghĩa với việc địa bàn trở nên mênh mông, dân cư phân tán và những thách thức trong công tác quản lý hội viên bắt đầu nảy sinh.

Bà Nguyễn Thị Ánh Vân, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã, Chủ tịch Hội LHPN xã Thất Khê, cho biết khó khăn lớn nhất hiện nay là khoảng cách địa lý khi nhiều khu vực, như xã Chí Minh (cũ), nằm xa trung tâm. Dẫu vậy, những rào cản ấy không làm giảm quyết tâm thực hiện các chỉ tiêu Nghị quyết Đại hội. Quyết tâm đó được cụ thể hóa bằng mục tiêu hằng năm hỗ trợ 10 hộ có phụ nữ nghèo, cận nghèo thoát nghèo đa chiều. 

Bên cạnh đó, Hội đặt mục tiêu đến cuối nhiệm kỳ bảo đảm 100% phụ nữ và trẻ em là nạn nhân bạo lực gia đình được tiếp cận các dịch vụ hỗ trợ, qua đó khẳng định cam kết mạnh mẽ trong công tác an sinh xã hội.

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, Hội đã quản lý hiệu quả nguồn vốn vay hơn 30 tỷ đồng cho gần 500 hộ vay và triển khai chương trình "Mẹ đỡ đầu" hỗ trợ chăm sóc 6 trẻ mồ côi có hoàn cảnh đặc biệt. Những nỗ lực ấy đã kết trái ngọt khi tỷ lệ hộ nghèo toàn xã giảm xuống chỉ còn 1,76%. Điển hình như việc kết nối nguồn lực, hỗ trợ kịp thời hội viên Phan Thị Nơi (thôn Đông Bắc) có được 350 cây hồi giống và chị Nguyễn Thu Thùy (thôn Bản Mới) có 50 con gà giống cùng thức ăn chăn nuôi. Từ những mô hình nhỏ bé ấy, gia đình chị Nơi nay đã thoát nghèo, cuộc sống dần ổn định.

Tại xã Dân Tiến, dù bà Phạm Thị Nhị, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã, Chủ tịch Hội LHPN xã Dân Tiến, phải gánh áp lực quản lý gần 2.000 hội viên trải rộng trên 36 xóm trong điều kiện nhân sự thường trực mỏng, kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ, song công tác giảm nghèo vẫn được triển khai quyết liệt với mục tiêu hằng năm giúp 15 hộ thoát nghèo, thoát cận nghèo. Hội duy trì các mô hình "hũ gạo tình thương", đẩy mạnh vận động xã hội hóa để trao quà cho phụ nữ nghèo vào dịp lễ, tết.

Đơn cử như chăm lo hỗ trợ kịp thời những trường hợp ngặt nghèo như chị Lương Thị Mai (xóm Long Thành) có mẹ già hơn 80 tuổi và chồng bị tai biến nặng, được Hội hỗ trợ ngày công lao động và vận động mạnh thường quân trao hơn 8 triệu đồng giúp trang trải thuốc men. Song song với đó, nguồn vốn ủy thác được quản lý, phát huy hiệu quả (hơn 48 tỷ đồng) hỗ trợ 633 hộ vay phát triển kinh tế; chương trình "Mái ấm tình thương" cũng đã xây dựng 6 ngôi nhà cho hội viên nghèo, tạo nền tảng để phụ nữ an cư, ổn định đời sống, từng bước vươn lên thoát nghèo bền vững.

Vai trò trụ cột của tổ chức Hội trong tái thiết cộng đồng

Khi bộ máy mới đang nỗ lực vận hành trơn tru thì cơn bão số 11 (Matmo) ập đến vào tháng 10/2025 như một cú đòn giáng mạnh vào đời sống người dân vùng núi phía Bắc. Tại xã Dân Tiến, đây được ghi nhận là trận lũ lớn nhất trong vòng 50 năm qua. Còn tại xã Thất Khê, địa bàn rộng lớn sau sáp nhập khiến công tác ứng phó càng thêm nan giải. Những khu vực xa trung tâm thuộc xã Chí Minh (cũ) gặp muôn vàn khó khăn trong việc di chuyển để hỗ trợ dọn dẹp vệ sinh môi trường sau lũ.

Tuy nhiên, chính trong hoàn cảnh khắc nghiệt ấy, tinh thần chủ động của các chi hội phụ nữ thôn, bản tại Thất Khê đã được phát huy tối đa. Không chờ đợi sự chỉ đạo từ xa, các chi hội tại chỗ đã tự kích hoạt cơ chế hỗ trợ lẫn nhau. Khi nước lũ vừa rút, chị em phụ nữ đã cùng nhau dọn dẹp bùn đất, vệ sinh đường làng ngõ xóm.

Tinh thần tương thân tương ái còn lan tỏa mạnh mẽ trong các vụ mùa. Khi hội viên Triệu Thị Nhét (thôn Bản Mạy) không may bị tai nạn lao động đứt ngón tay đúng lúc con dâu ở cữ, 11 chị em trong chi hội đã xắn tay cấy giúp xong toàn bộ diện tích ruộng. Hay như tại thôn Nà Cạo, 15 hội viên đã đồng lòng cấy lúa giúp hội viên Hoàng Thị Ìng vừa đi viện điều trị bệnh trở về.

Tại xã Dân Tiến, hình ảnh những chị em lội bùn đến từng nhà để dọn dẹp vệ sinh, kê lại giường tủ hay rửa bát đĩa giúp các gia đình bị thiệt hại đã trở thành biểu tượng đẹp đẽ. Hội viên Lý Thị Yến (56 tuổi, trú xóm Phố) là một trong những nạn nhân chịu thiệt hại nặng nề nhất khi ngôi nhà của chị bị dòng nước lũ cuốn trôi hoàn toàn. Trong hoàn cảnh trắng tay ấy, sự có mặt kịp thời của cán bộ Hội Phụ nữ với những lời động viên và phần quà hỗ trợ thiết thực đã trở thành điểm tựa tinh thần giúp chị Yến và gia đình gượng dậy. 

Không chỉ dừng lại ở cứu trợ khẩn cấp, Hội còn tính toán đến bài toán sinh kế dài hơi sau lũ, kết nối nguồn lực phát hạt giống rau ngắn ngày để chị em tái sản xuất ngay trên nền đất vừa ráo nước.

Nhìn lại chặng đường đã qua, việc thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu Phụ nữ trong nhiệm kỳ này dù đối mặt với "thách thức kép" từ sáp nhập hành chính đến thiên tai vẫn cho thấy sức bền và tinh thần chủ động của các cấp Hội. Từ thực tiễn cơ sở, bà Phạm Thị Nhị đề xuất: "Cần có nguồn quỹ chủ động cho tổ chức Hội để kịp thời hỗ trợ hội viên, tránh phải vận động nhỏ lẻ mỗi khi phát sinh việc đột xuất. Đồng thời các chính sách, dự án sinh kế cần thiết kế sát điều kiện lao động thực tế ở địa phương". 

Cùng với đó, bà Nguyễn Thị Ánh Vân chia sẻ: "Địa bàn rộng, nhiều khu vực xa trung tâm khiến việc huy động, hỗ trợ sau thiên tai rất vất vả. Vì vậy cần tiếp sức bền cho các kênh kết nối, xã hội hóa để Hội mở rộng mô hình sinh kế, hỗ trợ kịp thời phụ nữ yếu thế ở những thôn, bản xa xôi".