Nỗi lo từ trào lưu tạo phiên bản ảo của người yêu cũ

Những "người yêu cũ" được hỗ trợ bởi AI này có thể mô phỏng cách nói chuyện, thói quen dùng từ, thậm chí cả những sắc thái ngôn ngữ của người thật, qua đó tái hiện các mối quan hệ đã kết thúc trong không gian số.

Dù được xem như một cách tiếp cận mới để xoa dịu cảm xúc và tổn thương sau khi tình yêu tan vỡ, xu hướng này cũng đồng thời làm dấy lên nhiều tranh luận về quyền riêng tư, sự phụ thuộc cảm xúc và những giới hạn của công nghệ trong đời sống tình cảm con người.

Tạo phiên bản ảo của "người cũ"

Để tạo ra "người yêu cũ" ảo, người dùng cần tải lên các dữ liệu cá nhân như: Nhật ký trò chuyện, bài đăng mạng xã hội và hình ảnh lên một nền tảng AI. Hệ thống sau đó sử dụng gói phần mềm có tên Ex-partner.skill để xây dựng bản mô phỏng ban đầu của người đó.

Từ nền tảng này, người dùng có thể tiếp tục "huấn luyện" mô hình bằng cách bổ sung các chi tiết đời sống cá nhân như những chuyến đi chung, thói quen ăn uống, các dịp kỷ niệm hay cả những cuộc tranh cãi trong quá khứ. 

Qua thời gian, bản sao số dần trở nên chi tiết và mang dấu ấn cá nhân hơn. Phiên bản "người yêu cũ" này có thể đối thoại với giọng điệu và cách suy nghĩ tương tự người thật.

Thậm chí, một số người dùng còn tích hợp chúng vào các ứng dụng nhắn tin hàng ngày. Một người dùng có tài khoản @Bingtangcheng cho biết, anh đã dành cả đêm để huấn luyện hệ thống. Khi "bạn gái cũ" xuất hiện trở lại trên WeChat dưới dạng AI, anh chia sẻ: "Mọi nỗ lực của tôi đều xứng đáng".

Hiện tượng này bắt nguồn từ một dự án mã nguồn mở tên Colleague.skill, do kỹ sư AI Zhou Tianyi tại Thượng Hải phát triển. Ban đầu, công cụ được thiết kế nhằm tạo ra các gói kỹ năng AI có thể tái sử dụng từ hoạt động giao tiếp, tài liệu làm việc và trải nghiệm cộng tác hằng ngày. Mục tiêu của dự án là giúp các nhóm lưu trữ và khai thác hiệu quả kiến thức của nhân viên trong môi trường làm việc.

Tuy nhiên, khi Colleague.skill dần lan rộng trên mạng, nhiều nhà phát triển đã bắt đầu điều chỉnh công cụ này vượt ra khỏi phạm vi công sở, mở rộng sang cả các mối quan hệ cá nhân. 

Dù nhà phát triển Zhou Tianyi đã nhiều lần cảnh báo không nên sử dụng công cụ này để "sao chép" người khác nhưng trên thực tế, nhiều người dùng vẫn tích hợp thêm các trải nghiệm cảm xúc vào hệ thống. Trong bối cảnh đó, tính năng "người yêu cũ phiên bản số" nhanh chóng lan rộng trong giới trẻ Trung Quốc.

Nhiều tranh cãi

Những người ủng hộ cho rằng mô hình "người yêu cũ" AI có thể mang lại sự an ủi tinh thần, giúp đối diện và giải tỏa những tiếc nuối. "Cuối cùng tôi cũng có thể nói ra những điều mình chưa có cơ hội nói và điều đó khiến tôi thấy nhẹ nhõm hơn", một người chia sẻ. 

Một người khác cho biết, sau khi trò chuyện với "người yêu cũ", họ nhận ra người đó không hề hoàn hảo như mình từng nghĩ.

Trong khi đó, một số nhà phê bình cảnh báo việc duy trì tương tác với "người yêu cũ" phiên bản số trong khi bắt đầu mối quan hệ mới có thể hình thành một dạng lệ thuộc cảm xúc, thậm chí tiệm cận ranh giới của ngoại tình tư tưởng.

Ở góc nhìn khác, Wanqiu, chuyên gia tư vấn hôn nhân tại Quảng Đông, cho rằng, nỗi nhớ về các mối quan hệ trong quá khứ không đồng nghĩa với phản bội cảm xúc. "Đó là một phản ứng tâm lý bình thường. Miễn là không gây tổn hại đến người hiện tại thì không thể xem đó là ngoại tình. Trong một số trường hợp, các cặp đôi thậm chí có thể sử dụng AI để nhìn lại vấn đề cũ và cải thiện mối quan hệ hiện tại", chuyên gia này nhận định.

Tuy vậy, Wanqiu cũng nhấn mạnh rủi ro khi các mối quan hệ ảo dần hình thành sự gắn bó cảm xúc kéo dài, khiến người dùng khó duy trì hoặc xây dựng những kết nối lành mạnh với người thật. Song song với đó, vấn đề quyền riêng tư cũng đang trở thành mối quan ngại ngày càng lớn.

Lo ngại về bảo vệ dữ liệu cá nhân

Luật sư Zhong (Quảng Đông) cảnh báo rằng việc sử dụng nhật ký trò chuyện hay nội dung trực tuyến của người khác để huấn luyện AI mà không có sự đồng ý của người đó có thể vi phạm quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân. Ông cho rằng đây là vấn đề pháp lý cần được quan tâm khi công nghệ ngày càng can thiệp sâu vào đời sống riêng tư.

Trong những năm gần đây, sự phát triển của AI đã thay đổi cách con người hình thành và duy trì các mối quan hệ, đồng thời cũng làm thay đổi cách họ đối diện với tổn thương cảm xúc. Hồi tháng 3 vừa qua, khi một số mô hình AI cũ bị thay thế, mạng xã hội Trung Quốc ghi nhận làn sóng "nỗi buồn kỹ thuật số", khi nhiều người dùng bày tỏ cảm giác hụt hẫng vì các phiên bản AI mới trở nên xa lạ, lạnh lùng hơn so với "người bạn" mà họ từng gắn bó.

Bên cạnh đó, ngày càng nhiều người tìm đến AI để tái tạo hình ảnh những người thân đã qua đời. Trước xu hướng này, một cư dân mạng bình luận: "Trong thời đại này, chúng ta không thể tránh khỏi những thách thức đạo đức mà công nghệ mang lại. Nhưng giá trị con người không nằm ở những tính năng, mà nằm ở quá trình trải nghiệm và trưởng thành".