Nỗi lòng Mẹ Việt Nam Anh hùng Trần Thị Đèo
Mẹ Việt Nam Anh hùng Trần Thị Đèo, xã Trà Giang, tỉnh Hưng Yên. Ảnh: Kim Thanh
Sống qua hai thời kỳ chiến tranh với sự hy sinh vô bờ bến khi chồng và hai con trai đều là liệt sĩ, Mẹ Việt Nam Anh hùng Trần Thị Đèo, xã Trà Giang, tỉnh Hưng Yên ở tuổi tròn 100 vẫn đong đầy ký ức và khắc khoải chờ tin hài cốt người con trai đầu.
Những mất mát vô bờ qua hai thời kỳ chiến tranh
Qua con ngõ nhỏ dẫn vào căn nhà ấm cúng, chúng tôi gặp Mẹ Đèo khi Mẹ đang nằm lặng yên trên chiếc võng nhỏ. Đôi mắt hằn sâu vết thời gian của Mẹ hướng về màn hình truyền hình, nơi đang phát chương trình tìm kiếm thông tin liệt sĩ. Từng dòng chữ trôi qua trên màn ảnh cũng là chừng ấy niềm hy vọng khắc khoải mà Mẹ đã gửi gắm suốt gần nửa thế kỷ qua.
Nơi gian nhà chính, Bằng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng cùng ba tấm Bằng "Tổ quốc ghi công" được treo trang trọng ở vị trí cao nhất. Những tấm giấy khen, chứng nhận dù đã nhuốm màu thời gian nhưng vẫn vẹn nguyên giá trị, ghi dấu sự cống hiến lớn lao của gia đình Mẹ cho nền độc lập dân tộc.
Năm 1953, giữa lúc cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp còn nhiều cam go, người chồng thân yêu của Mẹ là Liệt sĩ Vũ Ngọc Phách đã anh dũng hy sinh. Một mình Mẹ ở lại tảo tần gánh vác việc đồng ruộng, chịu thương chịu khó nuôi dạy các con khôn lớn giữa cảnh gia đình nghèo khó, thiếu thốn đủ đường.

Bà Nguyễn Thị Thanh Thủy, Phó Chủ tịch Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh Hưng Yên, ân cần hỏi thăm sức khỏe Mẹ Việt Nam Anh hùng Trần Thị Đèo. Ảnh: Kim Thanh
Khi các con trưởng thành, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước ở miền Nam bước vào giai đoạn vô cùng khốc liệt, người con trai lớn của Mẹ là Liệt sĩ Vũ Văn Chấn (sinh năm 1947) nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, tiếp bước cha ra chiến trường. Nhập ngũ từ tháng 12/1967, sau 4 năm xông pha qua nhiều trận đánh khốc liệt nơi mặt trận phía Nam, anh đã anh dũng hy sinh ngày 26/12/1971 khi đang là Trung đội trưởng.
Nỗi đau mất chồng chưa kịp nguôi ngoai, Mẹ lại xót xa nhận tin con trai cả ngã xuống. Thế nhưng khi chiến tranh biên giới Tây Nam bùng nổ, Mẹ vẫn nén đau thương để người con trai thứ hai là Liệt sĩ Bùi Văn Tuế (sinh năm 1959) tiếp tục lên đường bảo vệ Tổ quốc. Anh nhập ngũ tháng 1/1977 và anh dũng hy sinh ngày 20/5/1978 tại mặt trận Tây Ninh.
Những mất mát liên tiếp ấy là nỗi đau vô cùng lớn lao, nhưng Mẹ vẫn kiên cường vượt qua, làm chỗ dựa vững chắc cho gia đình và các con.

Ba tấm Bằng "Tổ quốc ghi công" được treo trang trọng ở vị trí cao nhất trong căn phòng nhỏ. Ảnh: Kim Thanh
Ấm lòng tuổi bách niên
Hiện nay, dù đã tròn một trăm tuổi, Mẹ Đèo vẫn khá minh mẫn. Mẹ thường bồi hồi nhớ lại chặng đường gian khó đã qua, về những ngày tháng một mình tảo tần nuôi các con trong gian khổ khi chồng và các con đi chiến đấu. Về già, Mẹ may mắn có người con trai út ở bên cạnh hiếu thảo, hết lòng phụng dưỡng. Sự chăm sóc chu đáo, tận tình hằng ngày của con cháu giúp tuổi già của Mẹ thêm ấm áp, vơi bớt những nhọc nhằn.
Bên cạnh tình yêu thương của gia đình, Mẹ Đèo luôn nhận được sự quan tâm, tri ân sâu sắc từ chính quyền và đoàn thể địa phương. Vào các dịp Tết Nguyên đán hay Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27 tháng 7, các lực lượng vũ trang, ban ngành và Đoàn Thanh niên xã Trà Giang lại sum vầy bên Mẹ, thăm hỏi sức khỏe và cùng Mẹ chuẩn bị những bữa cơm ấm áp.

Các cấp ủy Đảng, chính quyền và đoàn thể địa phương thường xuyên đến thăm hỏi, chăm sóc sức khỏe cho Mẹ Đèo. Ảnh: Kim Thanh
Nỗi trăn trở của Mẹ Đèo
Dù cuộc sống hiện tại đầy đủ tình thương, nhưng trong lòng Mẹ vẫn còn một nỗi trăn trở chưa vơi. Trong số hai người con liệt sĩ, Liệt sĩ Bùi Văn Tuế có Giấy báo tử ghi rõ nơi mai táng ban đầu tại Nghĩa trang số 2, xã Sử Thuận, huyện Bến Cầu, tỉnh Tây Ninh. Riêng Liệt sĩ Vũ Văn Chấn, người con trai đầu của Mẹ, đến nay hài cốt vẫn chưa được tìm thấy.
Thấu hiểu nỗi đau đáu và nguyện vọng tha thiết của Mẹ, bà Nguyễn Thị Thanh Thủy, Phó Chủ tịch Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh Hưng Yên, cùng các thành viên của Hội đang tích cực đồng hành và hỗ trợ gia đình trong việc tìm kiếm thông tin, tra cứu hồ sơ để sớm xác định nơi quy tập hài cốt của đồng chí Vũ Văn Chấn.
Chia sẻ về công tác tri ân, bà Nguyễn Thị Thanh Thủy xúc động cho biết rằng sự hy sinh, cống hiến của những Bà mẹ Việt Nam Anh hùng như Mẹ Trần Thị Đèo là biểu tượng cao đẹp của lòng yêu nước. Việc tìm kiếm và xác minh hài cốt các anh hùng liệt sĩ không chỉ là trách nhiệm mà còn là mệnh lệnh từ trái tim. Bà cùng các thành viên trong Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ đang nỗ lực hết mình, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng để sớm tìm thấy thông tin phần mộ liệt sĩ Vũ Văn Chấn, mang lại niềm an ủi trọn vẹn nhất cho Mẹ ở tuổi bách niên.
Rời căn nhà nhỏ thanh bình, hình ảnh người Mẹ Việt Nam Anh hùng ở tuổi 100 với ánh mắt đau đáu hướng về phía trước để lại trong chúng tôi vô vàn xúc cảm. Ở chặng đường cuối cuộc đời, tâm nguyện tha thiết nhất của Mẹ chỉ đơn giản là mong sao hài cốt của người con trai thân yêu sớm được tìm thấy, để anh được trở về yên nghỉ trong lòng đất mẹ quê hương.