Nữ ứng viên đại biểu HĐND: Vai trò, cách xây dựng chương trình hành động hiệu quả

Cuộc bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 đang đến gần, mở ra cơ hội để nhiều phụ nữ tham gia cơ quan dân cử, đóng góp tiếng nói đại diện cho cộng đồng và thúc đẩy phát triển địa phương. Trong những năm qua, tỷ lệ nữ đại biểu dân cử từng bước được nâng lên, song để trúng cử và thực hiện tốt vai trò đại biểu, nữ ứng cử viên không chỉ cần uy tín và tâm huyết mà còn cần được trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết, đặc biệt là kỹ năng xây dựng chương trình hành động.

Trực tiếp tham gia hướng dẫn nhiều lớp tập huấn nữ ứng cử viên tại các địa phương, TS. Trần Thị Thu Hiền, Phó Trưởng Khoa Giới và Phát triển, Học viện Phụ nữ Việt Nam, đưa ra những gợi ý thiết thực, góp phần giúp nữ ứng cử viên tự tin hơn khi tham gia ứng cử, đồng thời nâng cao chất lượng đội ngũ nữ đại biểu dân cử nhiệm kỳ 2026-2031.

Tại sao cần xây dựng chương trình hành động?

Trong quá trình vận động bầu cử, chương trình hành động là nội dung quan trọng nhất của mỗi ứng cử viên. Đây không chỉ là tài liệu trình bày trước cử tri mà còn là bản cam kết trách nhiệm, thể hiện định hướng hoạt động của ứng cử viên nếu được tín nhiệm bầu làm đại biểu HĐND. Việc chuẩn bị tốt chương trình hành động cho nữ ứng cử viên không chỉ phục vụ vận động bầu cử mà còn góp phần tăng cường sự tham gia của phụ nữ trong các cơ quan dân cử. Sự hiện diện của nữ đại biểu Hội đồng nhân dân không chỉ là yêu cầu về cơ cấu mà còn giúp các quyết sách phản ánh đầy đủ hơn nhu cầu và lợi ích của người dân.

Theo TS Trần Thị Thu Hiền, chương trình hành động chính là "bản đồ định hướng" cho hoạt động của đại biểu trong suốt nhiệm kỳ. Một chương trình hành động rõ ràng sẽ giúp cử tri hiểu ứng cử viên sẽ làm gì nếu được tín nhiệm.

Cách xây dựng Chương trình hành động hiệu quả

1. Hiểu đúng vai trò của Chương trình hành động

Bước đầu tiên để xây dựng Chương trình hành động hiệu quả là cần phải hiểu đúng vai trò của chương trình hành động. Chương trình hành động không chỉ là tài liệu trình bày trước cử tri mà là cam kết trách nhiệm của ứng cử viên nếu trúng cử đại biểu HĐND.

Chương trình hành động giúp: Cử tri hiểu rõ ứng cử viên là ai, biết ứng cử viên quan tâm vấn đề gì, ứng cử viên sẽ làm gì cho địa phương và tạo niềm tin trước khi bỏ phiếu. Chương trình hành động càng rõ ràng, cụ thể thì mức độ tin tưởng của cử tri càng cao. Bên cạnh ý nghĩa trong vận động bầu cử, chương trình hành động còn là căn cứ để đại biểu xác định những nội dung ưu tiên trong suốt nhiệm kỳ.

Một chương trình hành động tốt cần trả lời được ba câu hỏi: Địa phương đang cần gì? Người dân mong muốn điều gì? Ứng cử viên có thể làm gì?

- Để trả lời cho câu hỏi: Địa phương đang cần gì?, ứng cử viên cần tìm hiểu những vấn đề nổi bật của địa phương, khó khăn người dân đang gặp phải, các vấn đề cử tri quan tâm.

- Để trả lời cho câu hỏi: Người dân mong muốn điều gì?, ứng cử viên có thể tìm hiểu qua các cuộc tiếp xúc cử tri, ý kiến của người dân, kiến nghị của cử tri, tình hình thực tế ở khu dân cư.

- Để trả lời cho câu hỏi: Ứng cử viên có thể làm gì?, ứng cử viên cần xác định rõ những nội dung thuộc thẩm quyền đại biểu HĐND; những vấn đề có thể kiến nghị hoặc giám sát; những việc có thể thúc đẩy thực hiện.

2. Những thông tin cần có để xây dựng Chương trình hành động

Theo TS Trần Thị Thu Hiền, một chương trình hành động thuyết phục phải dựa trên thực tế địa phương. Ứng cử viên nên tìm hiểu 8 nhóm nội dung thông tin sau đây:

- Các thông tin về tình hình dân cư ở khu vực bầu cử như dân số, dân tộc, độ tuổi, giới, lĩnh vực nghề nghiệp (cán bộ công chức, nông dân, kinh doanh, doanh nghiệp nhà nước…);

- Các thông tin chung về khu vực bầu cử bao gồm các thông tin về tình hình phát triển kinh tế, giáo dục, y tế, đất đai, quản lý hành chính, lao động, đầu tư, môi trường, an ninh;

- Các thông tin chung về thực trạng quản lý tại khu vực bầu cử bao gồm thu và chi ngân sách hàng năm, nguồn thu, các chi phí…;

- Nắm vững các quy định pháp lý về công việc của Quốc hội và Hội đồng nhân dân, bao gồm các quy định pháp luật, các chính sách và nghị quyết của nhà nước và của địa phương;

- Thông tin về các vấn đề nóng mà cử tri gặp phải ở địa phương, các kiến nghị mà cử tri đề đạt với chính quyền;

- Thông tin về đánh giá của cử tri về tính hiệu quả của quản trị và hành chính công tại địa phương;

- Thông tin về chiến lược, các dự án quan trọng và kế hoạch mà cơ quan chính quyền đang cân nhắc để triển khai nhằm giải quyết các vấn đề mà cử tri nêu ra;

- Thông tin về những vấn đề mà địa phương đang phải đối mặt liên quan đến việc làm, an ninh, y tế, giáo dục của tất cả các cử tri thuộc mọi thành phần xã hội khác nhau (nam giới, nữ giới, trẻ em, người già, người có việc làm, người thất nghiệp, vị trí địa lý).

Những thông tin này có thể thu thập từ các trang Web của Chính phủ, các bộ và chính quyền địa phương; các báo cáo bằng văn bản, hãy tới hỏi văn phòng Hội đồng nhân dân tại địa phương; các văn bản, các quy định về chính sách, pháp luật (hệ thống văn bản pháp luật hiện hành … từ trung ương đến địa phương; các tài liệu liên quan đến hoạt động của cơ quan dân cử, đại biểu dân cử). 

3. Phân tích thông tin

Sau khi thu thập thông tin, các ứng cử viên cần phân tích thông tin, xác định tính ưu tiên của thông tin. Từ đó, phát triển thành quan điểm riêng của chính người ứng cử. 

Bên cạnh đó, các ứng cử viên cũng cần xác định các vấn đề mà phần lớn cử tri trong khu vực bầu cử quan tâm, vấn đề thuộc trách nhiệm của Hội đồng nhân dân hoặc Quốc hội phải giải quyết để đưa vào chương trình hành động.

4. Kỹ năng xây dựng chương trình hành động

Theo TS Trần Thị Thu Hiền, Chương trình hành động nên ngắn gọn, rõ ràng, dễ hiểu, có cấu trúc mạch lạc, sử dụng ngôn ngữ giản dị để cử tri dễ theo dõi và ghi nhớ.

Có thể trình bày theo bố cục:

Phần mở đầu:

Mô tả ngắn gọn về bản thân và gia đình, vị trí, chức danh công tác trước đây và hiện nay (kinh nghiệm làm việc); trình độ học vấn; công việc tình nguyện và hoạt động cộng đồng; đặc điểm của bạn và các điểm mạnh về tính cách; kiến thức của bạn về trách nhiệm của người đại biểu Hội đồng nhân dân hoặc đại biểu Quốc hội, mong muốn được trở thành đại biểu HĐND hoặc đại biểu Quốc hội; thể hiện mối liên hệ chặt chẽ giữa bạn với tư cách là một người ứng cử với cử tri của khu vực bầu cử đó.

Phần nội dung:

Nêu những vấn đề ưu tiên mà cử tri địa phương quan tâm cũng như những vấn đề sẽ xảy ra và sẽ có ảnh hưởng đến địa phương; Thể hiện kiến thức - kỹ năng - kinh ngiệm của người ứng cử về vấn đề, các quan điểm khác nhau đối với vấn đề, nhu cầu và khuyến nghị của cử tri; chia sẻ về việc người ứng cử sẽ giải quyết vấn đề như thế nào nếu như người ứng cử trúng cử; thể hiện năng lực giải quyết vấn đề của người ứng cử.

Phần kết luận

Chứng minh tại sao cử tri nên bỏ phiếu cho mình như: Bằng chứng về cam kết đối với cử tri của khu vực bầu cử; năng lực đàm phán và vận động chính sách; cam kết về việc tạo ra sự thay đổi tích cực trong khu vực bầu cử; cho thấy mong muốn được nhận sự ủng hộ từ phía cử tri; bày tỏ lời cảm ơn ban Tổ chức cũng như đại biểu tham dự.

Từ nhận thức về vai trò của Chương trình hành động, vấn đề đặt ra là nữ ứng cử viên cần xây dựng Chương trình hành động như thế nào để tạo được niềm tin với cử tri. 

Vậy làm thế nào để trình bày Chương trình hành động một cách rõ ràng, tự tin và tạo được sự tin tưởng của cử tri? Nội dung này sẽ được đề cập trong bài tiếp theo: Bầu cử đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031: Kỹ năng trình bày trước cử tri.