Nuôi dưỡng lòng biết ơn trong gia đình

Không cần tổ chức một "ngày hội biết ơn" hay đặt ra những quy tắc phức tạp. Gia đình có thể bắt đầu từ bàn ăn.

Mỗi tối, mỗi thành viên nói một điều mình cảm ơn trong ngày. Con cảm ơn mẹ đã chờ con về ăn cơm! Bố cảm ơn con hôm nay đã tự giác học bài. Mẹ cảm ơn bố đã đón con đúng giờ!... Có thể ban đầu mọi người thấy ngượng. Nhưng nếu duy trì đều đặn, những lời nói nhỏ ấy sẽ tạo nên thói quen nhìn thấy điều tốt đẹp ở người bên cạnh.

Lời cảm ơn làm căn nhà ấm áp

Có những gia đình không thiếu tiền bạc, cũng chẳng thiếu những bữa cơm đủ đầy, nhưng các thành viên lại ngày càng ít nói với nhau những lời dịu ngọt. Người mẹ âm thầm chăm sóc cả nhà nhưng hiếm khi được hỏi "Mẹ có mệt không?". Người cha đi làm về muộn, đóng góp phần lớn thu nhập nhưng những nỗ lực ấy dần trở thành điều mặc nhiên. Con cái được cha mẹ chăm lo từng chút, nhưng lại dễ cáu gắt khi bị nhắc nhở.

Trong nhiều gia đình, điều đáng tiếc là yêu thương lâu ngày trở thành điều hiển nhiên. Nhưng nuôi dưỡng lòng biết ơn không phải là dạy các thành viên nói những câu khách sáo. Đó là cách giúp mỗi người nhận ra: phía sau một bữa cơm, một khoản tiền đóng học, một chuyến đón con, một lời nhắc nhở, thậm chí một sự nhường nhịn… đều có tình yêu và sự cố gắng của một người khác.

Đừng để sự hy sinh trở thành "nghĩa vụ đương nhiên"

Chị Hạnh Hoa (39 tuổi) từng chia sẻ, điều khiến chị buồn nhất sau hơn 15 năm kết hôn là cảm giác mọi việc mình làm đều không được nhìn thấy.

Buổi sáng chị dậy sớm chuẩn bị đồ ăn cho cả nhà. Đi làm về, chị đón con, nấu cơm, dọn dẹp. Cuối tuần, chị đưa con đi học thêm rồi tranh thủ mua thực phẩm cho tuần sau. Chồng vẫn đi làm, vẫn yêu thương vợ con, nhưng gần như không bao giờ nói một câu cảm ơn.

Một lần, chị nghỉ ốm. Căn nhà lập tức đảo lộn. Chồng phải tự đưa con đi học, mua đồ ăn, lo việc nhà. Tối hôm đó, anh nói: "Anh không nghĩ một ngày bình thường của em lại có từng này việc". Chị Hoa bật khóc. Không phải vì được chồng công nhận lần đầu tiên, mà bởi chị nhận ra mình đã chờ câu nói ấy quá lâu.

Trong gia đình, chúng ta rất dễ nhìn thấy điều chưa được làm mà quên mất hàng chục điều đã được làm mỗi ngày. Một người vợ có thể phàn nàn chồng "không bao giờ giúp việc nhà", trong khi quên rằng anh đã âm thầm sửa chiếc xe của vợ, thanh toán tiền điện, đưa đón con... Một người chồng có thể khó chịu vì bữa tối chưa sẵn sàng, mà quên rằng vợ vừa trải qua một ngày làm việc căng thẳng.

Không nhìn thấy những điều tốt đẹp đang tồn tại cũng khiến khoảng cách gia đình lớn dần.

Dạy trẻ lòng biết ơn bằng trải nghiệm

Một bà mẹ kể, con trai 12 tuổi của chị từng nói: "Mẹ phải mua cho con chứ, mẹ là mẹ con mà!". Chị rất giận. Nhưng thay vì mắng con, chị quyết định cho con trải nghiệm một phần công việc mà mẹ vẫn làm.

Cuối tuần, hai mẹ con cùng đi chợ. Cậu bé được giao tính tiền thực phẩm, chuẩn bị bữa sáng và dọn bàn ăn. Sau đó, hai mẹ con ngồi nói chuyện về một ngày của mẹ. Cậu bé hỏi: "Ngày nào mẹ cũng làm thế này ạ?". Chị trả lời: "Ừ. Mẹ làm vì mẹ yêu gia đình mình!".

Từ hôm đó, cậu bé bắt đầu có những thay đổi nhỏ. Không phải lúc nào cũng chủ động, nhưng khi được mẹ đưa đón, em biết nói cảm ơn. Khi bố sửa xe, em biết hỏi bố có cần giúp không. Có hôm thấy mẹ đang nấu ăn, em tự lấy bát đũa.

Trẻ học lòng biết ơn bằng cách chứng kiến người lớn biết ơn nhau và được trao cơ hội đóng góp. Vì thế, bố mẹ nói nhiều với con "Mẹ cảm ơn con đã cất đồ chơi!", "Bố rất vui vì con đã giúp bố việc này!"… Một đứa trẻ được công nhận những đóng góp nhỏ sẽ hiểu, mỗi người đều vừa nhận yêu thương vừa có trách nhiệm trao đi yêu thương.

Vợ chồng biết ơn nhau

Một trong những "kẻ thù" của lòng biết ơn trong hôn nhân là sự quen thuộc. Khi mới yêu, người đàn ông thấy vợ nấu một bữa ăn ngon đã xuýt xoa cảm ơn. Sau vài năm, bữa cơm trở thành "việc của vợ". Người phụ nữ từng vui khi chồng đưa đón mình về nhà, nhưng sau nhiều năm, nếu anh về muộn đón con một lần, chị dễ nghĩ: "Lúc nào cũng thế!". Sự quen thuộc khiến chúng ta chú ý nhiều hơn đến thiếu sót.

Một chuyên gia tâm lý từng đưa ra bài tập rất đơn giản cho các cặp vợ chồng đang thường xuyên than phiền về nhau: mỗi tối nói một điều mình trân trọng ở người bạn đời trong ngày hôm đó.

Ban đầu, nhiều người thấy rất gượng gạo. "Có gì đâu mà nói?". Nhưng sau vài tuần, họ bắt đầu nhận ra những điều trước đây mình bỏ qua: chồng chủ động rửa bát; vợ nhớ mua thuốc cho chồng; người kia kiên nhẫn nghe mình kể chuyện ở cơ quan; một tin nhắn hỏi "Anh về chưa?" cũng là sự quan tâm.

Lòng biết ơn không làm những vấn đề trong hôn nhân biến mất. Nhưng nó giúp con người không nhìn người bạn đời chỉ qua những điều chưa tốt. Đó là nền tảng quan trọng để tranh luận mà không xúc phạm, góp ý mà không phủ nhận toàn bộ giá trị của nhau.

Ông bà, cha mẹ già cũng cần được cảm ơn

Có một nghịch lý trong gia đình: khi cha mẹ còn khỏe, con cái thường nghĩ còn rất nhiều thời gian để báo đáp. Đến khi cha mẹ già yếu, chúng ta mới nhận ra có những điều không thể quay lại.

Một người con có thể gửi tiền đều đặn cho cha mẹ nhưng nhiều tháng không gọi điện. Một người con có thể đưa cha mẹ đi khám nhưng trong suốt chuyến đi chỉ chăm chú vào điện thoại. Trong khi điều cha mẹ già đôi khi cần nhất không phải là một món quà đắt tiền, mà là cảm giác mình vẫn có ý nghĩa trong cuộc đời con cái. Hãy hỏi mẹ: "Mẹ thích món này không?". Hãy hỏi bố: "Ngày trước bố làm việc này thế nào?". Hãy để cha mẹ kể lại những câu chuyện cũ, dù chúng ta đã nghe vài lần. Một lời "Con cảm ơn bố mẹ vì đã nuôi con khôn lớn" có thể khiến người già vui cả ngày.

Và điều quan trọng hơn: hãy để con trẻ chứng kiến cách chúng ta biết ơn ông bà. Bởi cách cha mẹ đối xử với thế hệ trước chính là một bài học sống động về cách con cái sẽ đối xử với cha mẹ trong tương lai.