Phát huy giá trị Di sản Văn hóa Thế giới Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc

Ngày 16/5, tỉnh Quảng Ninh tổng kết công tác xây dựng hồ sơ đề cử quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc.

Quá trình công phu đến kết quả viên mãn

Đây là kết quả quan trọng của một quá trình được chuẩn bị hết sức công phu, khoa học, bài bản và đầy trách nhiệm; đầy tâm huyết; không quản ngại khó khăn, vướng mắc

Sự kết tinh của trí tuệ tập thể, kiên trì: nghiên cứu 3 đề tài khoa học, tổ chức khảo cổ, đi thực địa, tổ chức hàng trăm hội nghị, hội thảo, điền dã, để củng cố hồ sơ với các luận cứ chứng minh chắn chắn

Việc tiếp tục duy trì thường xuyên các nghi lễ, lễ hội và truyền thống hành hương đến các địa điểm linh thiêng thể hiện giá trị bền vững của triết lý tâm linh đề cao tinh thần tự giác tu dưỡng, sống hòa hợp với thiên nhiên, yêu chuộng hòa bình và lòng nhân ái. Phật giáo Trúc Lâm đặc biệt khuyến khích các tín đồ thực hành tinh thần "Nhập thế tích cực" - dấn thân vào đời sống của người dân và đất nước. 

Nhiều yếu tố di sản phi vật thể như kinh sách, truyện kể, thơ ca, huyền tích dân gian, truyền thuyết, cùng với các mộc bản quý hiếm khắc chữ Hán - Nôm, đều minh chứng cho hệ tư tưởng và tầm ảnh hưởng sâu rộng của Phật giáo Trúc Lâm.

Quá trình xây dựng Hồ sơ đề cử Yên Tử là một hành trình đặc biệt với nhiều khó khăn, thách thức. Trong giai đoạn từ năm 2020 đến 2025, mặc dù chịu ảnh hưởng nặng nề của đại dịch Covid-19; khối lượng công việc rất lớn; địa bàn nghiên cứu rộng; yêu cầu chuyên môn cao và tiêu chuẩn thẩm định nghiêm ngặt của UNESCO, với trách nhiệm của địa phương được giao chủ trì, tỉnh Quảng Ninh luôn xác định việc xây dựng Hồ sơ Yên Tử là nhiệm vụ chính trị, văn hóa và đối ngoại đặc biệt quan trọng; từ đó tập trung lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt; huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp, các tổ chức tôn giáo và Nhân dân.

Là Di sản Thế giới dạng chuỗi liên tỉnh đầu tiên của Việt Nam, mang giá trị có một không hai: trải rộng trên không gian văn hóa lịch sử của 3 tỉnh, thành phố, giúp cho mối liên kết liên hệ gắn bó chặt chẽ giữa Quảng Ninh - Hải Phòng- Bắc Ninh gắn bó càng thêm gắn bó để trở thành vùng kinh tế - văn hóa động lực của đất nước.

Dòng Thiền của Phật giáo Trúc Lâm được thành lập vào thế kỷ XIII bởi các vị vua Trần, đặc biệt là Phật hoàng Trần Nhân Tông, thể hiện một hệ thống triết học và tâm linh mang tính dung hợp, kết hợp hài hòa giữa Phật giáo Đại thừa, với đạo đức Nho giáo, vũ trụ quan Đạo giáo và tín ngưỡng bản địa Việt Nam, xây dựng lên các giá trị chung về hòa bình, hòa giải và hòa hợp - góp phần tạo dựng lên hệ giá trị quốc gia là hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ, vững mạnh…

Khu Di sản vẫn duy trì được tính toàn vẹn về mặt thị giác, chức năng và mối liên hệ tinh thần, được củng cố bởi việc thực hành tôn giáo tích cực, các cách thức quản lý truyền thống và các vùng được bảo vệ bằng các quy định rõ ràng theo pháp luật.

Phát huy giá trị di sản gắn với bảo tồn

Với tất cả các ý nghĩa trên, 3 tỉnh, thành phố sẽ tập trung công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành, huy động các nguồn lực để: Xây dựng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn - Kiếp Bạc và lấy đó làm nòng cốt để xây dựng lên hệ sinh thái văn hóa mang bản sắc văn hóa Việt Nam có sức mạnh dẫn dắt, thúc đẩy sự phát triển bền vững cho 3 địa phương và đất nước, qua việc xây dựng:

Hệ thống di sản thành Khu du lịch trọng điểm quốc gia, khu vực và quốc tế, trong đó lấy di sản văn hóa là trung tâm, ứng dụng công nghệ chuyển đổi số là thế mạnh. Nhân dân, doanh nghiệp vừa tham gia sản xuất, tiêu dùng, chia sẻ lợi ích và bảo vệ di sản như tài nguyên bền vững mãi mãi.

Xây dựng hình thành khu đô thị di sản, phát triển kinh tế di sản, hình thành Hệ sinh thái văn hóa xây dựng được thành sản phẩm văn hóa thương hiệu quốc gia.

Định hình môi trường văn hóa trong không gian phát triển của từng di sản từng vùng, từng địa phương và phát huy không gian văn hóa đô thị, nông thôn, văn hóa biển, văn hóa miền núi.

Khu Di sản thuộc sở hữu của Nhà nước và được bảo vệ nghiêm ngặt theo quy định của Luật Di sản văn hóa, các di tích thành phần của Khu Di sản đều nằm trong phạm vi các khu Di tích quốc gia đặc biệt, các khu rừng được bảo vệ, các vườn quốc gia và các khu dự trữ sinh quyển được bảo vệ nghiêm ngặt theo các bộ luật của quốc gia. chính quyền các tỉnh thể hiện cam kết mạnh mẽ trong công tác bảo vệ và hỗ trợ tài chính cho việc bảo tồn di sản.

Ông Quảng Minh Cường, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh, cho biết: Trước dự báo về sự gia tăng lượng khách tham quan trong tương lai, các hoạt động và định hướng phát triển liên quan cần được tích hợp trong một kế hoạch quản lý du lịch chính thức, 3 tỉnh, thành sẽ phải xây dựng và thực hiện hiệu quả. Đây không chỉ là sự công nhận đối với các giá trị lịch sử, văn hóa và cảnh quan đặc sắc, mà còn là sự ghi nhận giá trị nổi bật toàn cầu của không gian văn hóa sống, nơi tư tưởng, tín ngưỡng và thực hành văn hóa đang được tiếp nối trong đời sống đương đại. Qua đó khẳng định chiều sâu lịch sử, giá trị tư tưởng, văn hóa và nhân văn đặc sắc của Phật giáo Trúc Lâm - trường Phật giáo mang đậm bản sắc Việt Nam đặc sắc của Việt Nam do Phật hoàng Trần Nhân Tông sáng lập, kết tinh tinh thần hòa hợp giữa đạo và đời, giữa truyền thống yêu nước với khát vọng hòa bình, khoan dung và phát triển bền vững.

Đặc biệt, thể hiện sinh động tinh thần liên kết vùng, sự thống nhất trong nhận thức và hành động nhằm bảo tồn, phát huy các giá trị di sản văn hóa dân tộc theo chuẩn mực quốc tế.