Phát huy sức mạnh các tổ chức thành viên trong "ngôi nhà chung" Mặt trận thế nào?

Tại hội thảo khoa học "Phát huy vai trò của tổ chức thành viên MTTQ Việt Nam cấp tỉnh trong giai đoạn hiện nay" diễn ra ngày 25/9 ở Hà Nội, nhiều đại biểu cho rằng việc sắp xếp tổ chức bộ máy và thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức hoạt động của Mặt trận và các tổ chức thành viên.

Hội thảo do Ban Tổ chức, Kiểm tra Cơ quan Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam và Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Hà Nội tổ chức. 

Phát huy thế mạnh từng tổ chức, tạo sức mạnh chung

Theo bà Nông Thị Mai Huyền, Trưởng Ban Tổ chức, Kiểm tra Cơ quan Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, các tổ chức thành viên là lực lượng tạo nên sức mạnh của MTTQ Việt Nam, đồng thời là "cánh tay nối dài" của Mặt trận.

Ở cấp tỉnh, các tổ chức thành viên gồm tổ chức chính trị - xã hội, hội, hiệp hội, liên hiệp hội và các tổ chức xã hội hoạt động trên nhiều lĩnh vực. Mỗi tổ chức có nhóm đối tượng tập hợp, thế mạnh chuyên môn và phương thức hoạt động riêng, cùng mạng lưới đoàn viên, hội viên đông đảo.

Theo báo cáo của 34 tỉnh, thành phố, MTTQ Việt Nam cấp tỉnh hiện có 1.035 tổ chức thành viên. Đây được xem là nguồn lực xã hội lớn, song theo bà Nông Thị Mai Huyền, vấn đề đặt ra trong giai đoạn hiện nay không chỉ là có bao nhiêu tổ chức mà là các tổ chức tham gia như thế nào để mỗi tổ chức phát huy đúng thế mạnh, tham gia thực chất và tạo thành sức mạnh chung trong hệ thống Mặt trận

Việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã và tổ chức mô hình chính quyền địa phương hai cấp tạo ra những thay đổi trong tổ chức và phương thức hoạt động. Trong bối cảnh đó, mạng lưới đoàn viên, hội viên, năng lực chuyên môn và khả năng tiếp cận xã hội của các tổ chức thành viên có thể trở thành nguồn lực giúp Mặt trận nâng cao hiệu quả hoạt động.

Chuyển tư duy "mời góp ý" sang "đặt hàng" đội ngũ trí thức

Từ thực tiễn Hà Nội, TS Lê Xuân Rao, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật thành phố, cho rằng Thủ đô có lợi thế khi tập trung đông trường đại học, viện nghiên cứu, tổ chức khoa học - công nghệ cùng đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học và nhân lực chất lượng cao.

Quy hoạch, giao thông, môi trường, chuyển đổi số, đô thị thông minh, trí tuệ nhân tạo... đang đặt ra nhiều bài toán mới cho Hà Nội. Theo TS Lê Xuân Rao, đội ngũ trí thức, chuyên gia, nhà khoa học cần được tham gia sâu hơn vào quá trình xây dựng và thực hiện chính sách.

Thay vì chỉ lấy ý kiến khi dự thảo chính sách đã cơ bản hoàn thiện, ông đề nghị tạo điều kiện để trí thức tham gia từ sớm, xuyên suốt quá trình xây dựng, thực hiện, giám sát và đánh giá chính sách.

Một trong những đề xuất được đưa ra là chuyển từ cách "xin ý kiến" sang "đặt hàng bài toán", đồng thời xây dựng mạng lưới chuyên gia tư vấn chính sách và cơ chế phản hồi sau phản biện.

TS Lê Xuân Rao cũng đề xuất nghiên cứu thí điểm tại Hà Nội mô hình "Mặt trận - Liên hiệp hội - chuyên gia - chính quyền - nhân dân", nhằm kết nối nguồn lực trí tuệ xã hội với quá trình xây dựng và thực thi chính sách.

Đồng quan điểm, PGS.TS Bùi Thị An, Chủ tịch Hội Nữ trí thức thành phố Hà Nội, cho rằng cách thức huy động trí thức cần thay đổi trong bối cảnh khoa học - công nghệ, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số và kinh tế xanh phát triển nhanh.

Theo bà An, Hà Nội được UNESCO công nhận là "Thành phố học tập toàn cầu", nhưng đây mới là điểm khởi đầu. Thành phố cần chuyển từ việc "mời trí thức đóng góp ý kiến" sang "đặt hàng trí thức giải quyết vấn đề".

Hội Nữ trí thức thành phố Hà Nội đề xuất xây dựng cơ sở dữ liệu về nữ chuyên gia, nhà khoa học; hình thành mạng lưới chuyên gia nữ; tăng kết nối giữa Nhà nước, nhà trường, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và cộng đồng; đồng thời triển khai các chương trình cố vấn, truyền tri thức giữa các thế hệ.

Theo bà Bùi Thị An, hiệu quả đóng góp của đội ngũ trí thức nên được nhìn từ kết quả cụ thể, như kiến nghị được tiếp thu, sáng kiến được áp dụng, nghiên cứu được chuyển giao và những vấn đề của người dân, doanh nghiệp được giải quyết tốt hơn.

Biến dữ liệu thành căn cứ để hoạch định chính sách

Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Hà Nội Bùi Huyền Mai cho rằng muốn phát huy vai trò của các tổ chức thành viên trước hết phải nhận thức đúng vị trí của từng tổ chức trong hệ thống Mặt trận.

Mỗi tổ chức có đặc trưng và thế mạnh riêng. Khi cùng hoạt động trong một "ngôi nhà chung", những thế mạnh đó cần được kết nối để tạo thành sức mạnh chung của nhân dân, thay vì hoạt động rời rạc. "Sức mạnh cốt lõi của Mặt trận là khả năng tập hợp, lắng nghe và phản ánh tiếng nói của nhân dân", bà Bùi Huyền Mai nói.

Từ thực tiễn Hà Nội, bà Mai cho biết Mặt trận đang đổi mới cách thức giám sát, trong đó không chỉ dựa vào báo cáo mà huy động chuyên gia xuống cơ sở, đối chiếu quy định pháp luật, cơ chế chính sách đặc thù của Thủ đô với thực tế đời sống. Cách tiếp cận này giúp nhận diện khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn, từ đó đưa ra kiến nghị cụ thể hơn.

Chuyển đổi số cũng được xác định là một hướng để mở rộng khả năng kết nối của Mặt trận. Hà Nội đang xây dựng hệ thống Mặt trận số, kết nối với nền tảng iHanoi để tiếp nhận, xử lý phản ánh của người dân; đồng thời từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu về đoàn viên, hội viên của các tổ chức thành viên.

Theo bà Bùi Huyền Mai, giá trị của dữ liệu không chỉ nằm ở việc biết có bao nhiêu đoàn viên, hội viên mà quan trọng hơn là biến dữ liệu thành căn cứ để hoạch định chính sách.

Tại hội thảo, các đại biểu cũng tập trung trao đổi về quyền, trách nhiệm và phương thức hoạt động của các tổ chức thành viên; đề xuất giải pháp tăng tính thực chất trong phối hợp, phát huy thế mạnh chuyên môn và mạng lưới hội viên trong mô hình tổ chức bộ máy mới.