Phụ nữ Dân Tiến góp sức đầy lùi tác hại của thuốc lá

Giữa một quầy tạp hóa ở xóm Đồng Chuối (xã Dân Tiến, Thái Nguyên), bên cạnh những mặt hàng quen thuộc phục vụ sinh hoạt hằng ngày là tấm biển nhỏ với dòng chữ rõ ràng: “Không bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi”. Tấm biển không lớn nhưng là dấu hiệu dễ nhận thấy của một chuyển biến trong nhận thức ở cơ sở: việc phòng, chống tác hại của thuốc lá không chỉ là câu chuyện của cơ quan chức năng, mà còn bắt đầu từ nỗ lực của các hội viên, phụ nữ trong cộng đồng.

Chủ quầy tạp hóa “nói không” với người mua thuốc lá chưa đủ tuổi

Chị Trần Thị Huệ (49 tuổi), chủ quầy tạp hóa ở xóm Đồng Chuối, cho biết cửa hàng của chị đã mở khoảng 6-7 năm nay. Trong suốt thời gian buôn bán, chị luôn xác định không bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi. Sau những buổi tuyên truyền, nhắc nhở tại địa phương, chị hiểu rõ hơn quy định nên chủ động dán thông báo ngay trước quầy để người mua dễ nhìn, người bán dễ nhớ, trẻ nhỏ cũng biết để không hỏi mua.

“Cách tuyên truyền của các cấp Hội Phụ nữ và địa phương gần gũi, dễ hiểu, giúp người dân nắm chắc quy định để chấp hành đúng”, chị Huệ chia sẻ. 

Ở xã Dân Tiến, nội dung này được Hội LHPN xã triển khai tới chi hội, hội viên và phụ nữ trên địa bàn chủ yếu thông qua hình thức lồng ghép trong các cuộc họp, buổi sinh hoạt, giao lưu, truyền thông cộng đồng và những hoạt động phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Cách làm không cầu kỳ, nhưng bền bỉ, sát cơ sở, giúp thông điệp về tác hại của thuốc lá từng bước đến gần hơn với mỗi gia đình. 

Bà Phạm Thị Nhị, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã, Chủ tịch Hội LHPN xã Dân Tiến, cho biết, trong công tác này, lực lượng phụ nữ ở địa phương chủ yếu tham gia theo hướng phối hợp tuyên truyền, nhất là với nhà trường, công an, trạm y tế và các tổ chức đoàn thể. 

“Tuy nhiên, từ góc nhìn của tổ chức Hội, điều quan trọng không chỉ là phối hợp ở cấp cộng đồng, mà còn là nâng cao nhận thức cho hội viên, phụ nữ để mỗi người trở thành một “điểm truyền thông” ngay trong chính gia đình mình. Bởi thực tế ở cơ sở, phụ nữ hút thuốc là rất ít, nội dung Hội hướng tới nhiều hơn là giúp chị em hiểu rõ tác hại của thuốc lá để chủ động bảo vệ sức khỏe người thân”, bà Nhị cho hay. 

Với tổ chức Hội, nâng cao nhận thức cho phụ nữ không chỉ để chị em hiểu quy định pháp luật, mà quan trọng hơn là để thấy rõ tác hại của thuốc lá gắn trực tiếp với sức khỏe, kinh tế và sự ổn định của mỗi gia đình hội viên. Cũng theo bà Nhị, trong điều kiện kinh phí, nguồn lực ở cơ sở còn hạn chế, việc tổ chức các hoạt động tuyên truyền chuyên sâu, quy mô lớn chưa phải lúc nào cũng thực hiện được.

Ngăn chặn thuốc lá thế hệ mới trước ngưỡng cửa học đường

Chính từ thực tế ấy, mối lo về thuốc lá ở xã Dân Tiến hiện nay không chỉ dừng ở người trưởng thành đã hút lâu năm, mà đang dịch chuyển dần sang lứa tuổi học sinh, nhất là học sinh THCS. Theo bà Nhị: “Đây là nhóm đối tượng cần được quan tâm nhiều trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá, bởi các em đang ở độ tuổi nhạy cảm, tò mò, thích thử cái mới, dễ bị lôi kéo và bắt chước”. 

Điều khiến địa phương đặc biệt trăn trở là thời gian gần đây đã có một trường hợp học sinh nam đang độ tuổi cấp 2, sau khi hút thuốc đã bị sốc, ngất trong nhà vệ sinh. Theo chia sẻ từ cơ sở, em này có hoàn cảnh bố mẹ đi làm ăn xa, thường xuyên sống với ông bà. Dù chưa thể khẳng định cụ thể em sử dụng loại gì hay thành phần ra sao, sự việc vẫn là lời cảnh báo rất rõ về mức độ nguy hiểm của thuốc lá điện tử và các loại thuốc lá thế hệ mới với lứa tuổi học đường.

Một trong những nguyên nhân khiến công tác phòng ngừa thêm khó là thực tế ở nhiều gia đình nông thôn hiện nay, cha mẹ đi làm ăn xa, con ở với ông bà. Khi thiếu sự gần gũi, kèm cặp thường xuyên của bố mẹ, việc phát hiện sớm những thay đổi trong tâm lý, thói quen, cách tiêu tiền của con trẻ trở nên khó hơn. Không ít trường hợp cha mẹ gửi tiền về nhưng không kiểm soát được con dùng vào việc gì. “Khoảng trống ấy rất dễ trở thành khe hở để những thói quen xấu len vào, trong đó có việc thử hút thuốc lá điện tử chỉ vì tò mò, sĩ diện hay muốn thể hiện mình”, bà Nhị trăn trở. 

Trong hoàn cảnh đó, vai trò của hội viên, phụ nữ càng hiện rõ theo một cách rất riêng. Theo bà Nhị, Hội Phụ nữ ở cơ sở chủ yếu tham gia bằng cách lồng ghép nội dung phòng, chống tác hại thuốc lá trong các hoạt động về chăm sóc sức khỏe, bảo vệ phụ nữ, trẻ em, giáo dục kỹ năng sống, sức khỏe sinh sản vị thành niên. Đây là cách làm phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương, vừa mềm dẻo, vừa bền bỉ, giúp thông điệp đi vào đời sống một cách tự nhiên hơn.

Điều quan trọng hơn cả là tạo ra một “vòng chắn” từ sớm quanh trẻ em. Đó là sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường, tổ chức Hội và chính quyền cơ sở; là sự quan tâm sát sao của cha mẹ, ông bà; là những lời nhắc đúng lúc từ cô giáo, cán bộ Hội, đoàn thể.

“Chỉ khi việc giáo dục, nhắc nhở, phòng ngừa được thực hiện thường xuyên, nhất là với học sinh THCS, mới có thể dựng lên “vòng chắn” đủ sớm. Trong đó, tổ chức Hội cùng hội viên, phụ nữ ở cơ sở giữ vai trò quan trọng trong việc lan tỏa nhận thức, đồng hành với gia đình bảo vệ trẻ trước thuốc lá thế hệ mới”, bà Nhị nhấn mạnh.