Sinh viên khó khăn và gia đình hào hứng đón nhận tin vui

Sinh viên có thêm điểm tựa

Với nhiều gia đình có hoàn cảnh khó khăn, việc một người con đỗ đại học không chỉ là niềm vui mà còn đi kèm nỗi lo về chi phí. Bên cạnh học phí, mỗi tháng phụ huynh phải tính toán tiền thuê trọ, ăn uống, đi lại, sách vở và các khoản phát sinh. Nếu gia đình có 2 con cùng học, áp lực càng lớn.

Trong hoàn cảnh ấy, việc vay vốn chính sách có thể trở thành điểm tựa quan trọng. Thay vì phải tìm đến các khoản vay thương mại hoặc vay mượn người thân, gia đình có thêm một kênh tiếp cận vốn với lãi suất ưu đãi, thời gian trả nợ được tính toán phù hợp với quá trình học tập và tìm kiếm việc làm sau tốt nghiệp.

Chính vì vậy, Quyết định số 50/2026/QĐ-TTg ngày 2/11/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tín dụng đối với học sinh, sinh viên được đánh giá là chính sách có ý nghĩa thiết thực. Theo đó, từ ngày 1/1/2027, người học thuộc diện khó khăn được vay tối đa 8 triệu đồng/tháng để trang trải học phí, sách vở, phương tiện học tập, ăn ở, đi lại và các chi phí cần thiết khác.

Đáng chú ý, mức vay tối đa được nâng lên, tạo thêm dư địa hỗ trợ người học trong bối cảnh chi phí đào tạo và sinh hoạt ngày càng đa dạng. Mức vay cụ thể do Ngân hàng Chính sách xã hội quyết định căn cứ vào nhu cầu vay vốn và mức thu học phí của cơ sở đào tạo nhưng không vượt quá 8 triệu đồng/tháng.

Nguyễn Thu Trang (quê Hưng Yên) hiện đang là sinh viên năm thứ 2 Đại học Công nghiệp Hà Nội. Trang cho biết, mỗi tháng, ngoài tiền học phí, em cần một khoản tiền cho thuê trọ, ăn uống, đi lại và tài liệu học tập. Gia đình thuần nông nên để lo đủ số tiền học phí của một năm học đối với bố mẹ Trang đã là quá sức. Để giảm gánh nặng cho bố mẹ, em tranh thủ làm thêm vào buổi tối và cuối tuần.

"Em muốn tập trung nhiều hơn cho việc học, tham gia các hoạt động chuyên môn và thực tập để tích lũy kinh nghiệm. Nhưng nếu không làm thêm, em lại phải xin tiền bố mẹ. Có những thời điểm bài tập nhiều, lịch thi dày nhưng vẫn phải đi làm vì tiền thuê trọ và sinh hoạt không thể chờ", nữ sinh chia sẻ.

Từ thực tế đó, chính sách cho vay vốn ưu đãi theo Trang vừa hỗ trợ tài chính, vừa tạo điều kiện để người học có thêm thời gian dành cho việc học tập. Khi áp lực kiếm tiền trước mắt được giảm bớt, sinh viên có thể chủ động hơn trong việc lựa chọn hoạt động thực tập, nghiên cứu khoa học, học ngoại ngữ và trau dồi kỹ năng nghề nghiệp.

Chính sách cần đến được đúng người 

Một chính sách tín dụng ưu đãi chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi người thuộc diện thụ hưởng biết đến, hiểu rõ điều kiện và có thể tiếp cận vốn thuận lợi. Vì vậy, bên cạnh việc ban hành quy định, công tác tuyên truyền tại các trường đại học, trường nghề và địa phương có vai trò rất quan trọng.

Nhiều học sinh, sinh viên, đặc biệt là những người lần đầu xa nhà để học tập, có thể chưa nắm rõ các chính sách tín dụng dành cho mình. Không ít phụ huynh cũng còn tâm lý e ngại thủ tục vay vốn hoặc chưa hiểu đầy đủ về lãi suất, thời hạn trả nợ và trách nhiệm của người đứng tên vay.

Bà Hà Thị Hợi (trú tại xã Hợp Kim, tỉnh Phú Thọ) không giấu được niềm vui khi biết thông tin khoản vay tín dụng đối với học sinh, sinh viên sẽ tăng. Đây là cơ hội để con bà tiếp tục theo đuổi ước mơ học tập, giảm bớt gánh nặng kinh tế cho gia đình.

Bà Hợi chia sẻ, thu nhập của vợ chồng bà chủ yếu từ làm nông và việc thời vụ. Thu nhập bấp bênh, trong khi các khoản chi tiêu sinh hoạt hằng ngày đã phải tính toán, chắt chiu từng đồng. Năm nay, khi con đỗ đại học và nhập học tại Hà Nội, niềm vui của gia đình xen lẫn không ít nỗi lo. Để con có tiền đóng học phí ban đầu, mua sắm sách vở, máy tính và trang trải chi phí thuê trọ, đi lại, vợ chồng bà đã phải chạy vạy, vay mượn người thân, hàng xóm.

"Ở quê, làm lụng cả năm cũng chẳng dư dả được bao nhiêu. Những khoản tiền phải chuẩn bị khi con lên Hà Nội nhập học thực sự là gánh nặng với gia đình tôi. Có những lúc tôi nghĩ, nếu không xoay xở được thì có khi phải khuyên con tạm gác việc học", bà Hợi chia sẻ.

Vì vậy, khi được biết từ ngày 1/1/2027, học sinh, sinh viên thuộc diện khó khăn có thể được vay vốn ưu đãi tối đa 8 triệu đồng/tháng bà Hợi rất phấn khởi. Nguồn vốn này sẽ giúp gia đình chủ động hơn trong việc lo học phí và chi phí sinh hoạt, không phải tiếp tục vay mượn bên ngoài với nhiều áp lực.

Tuy nhiên, bà Hợi cũng mong muốn thủ tục vay phải rõ ràng, dễ hiểu. Phụ huynh ở nông thôn nhiều khi không biết phải bắt đầu từ đâu, cần giấy tờ gì, đến cơ quan nào để xác nhận. Nếu nhà trường và địa phương hướng dẫn cụ thể sẽ thuận lợi hơn cho người dân.

Mở rộng đối tượng

Theo Quyết định mới, có ba nhóm học sinh, sinh viên được vay vốn. Thứ nhất là người học mồ côi cả cha và mẹ; hoặc có cha và mẹ cùng không có khả năng lao động, mất năng lực hành vi dân sự hoặc mất tích; hoặc mồ côi cha hoặc mẹ nhưng người còn lại không có khả năng lao động, mất năng lực hành vi dân sự hoặc mất tích theo quy định của pháp luật.

Thứ hai là người học thuộc thành viên của hộ nghèo, hộ cận nghèo hoặc hộ có mức sống trung bình theo chuẩn quy định của pháp luật. Thứ ba là người học có gia đình gặp khó khăn về tài chính do tai nạn, bệnh tật, thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh trong thời gian theo học.

Làm việc tại Quỹ tín dụng nhân dân phường Thái Bình (tỉnh Hưng Yên) nhiều năm, ông Nguyễn Ngọc Đức đã quá quen với trường hợp phụ huynh đến vay tiền để nuôi con ăn học. Theo ông Đức, việc bổ sung trường hợp gia đình gặp biến cố trong thời gian người học đang theo học có ý nghĩa quan trọng. Bởi hoàn cảnh kinh tế của một gia đình không phải lúc nào cũng cố định. Một sinh viên có thể nhập học trong điều kiện gia đình tương đối ổn định nhưng sau đó bố mẹ mắc bệnh hiểm nghèo, gặp tai nạn lao động hoặc mất nguồn thu nhập do thiên tai... Nếu không có cơ chế hỗ trợ kịp thời, nguy cơ phải nghỉ học giữa chừng là rất lớn.

Một điểm đáng chú ý của Quyết định số 50/2026/QĐ-TTg theo ông Đức đánh giá là người vay không phải thực hiện biện pháp bảo đảm nghĩa vụ trả tiền vay. Đây là điều kiện có ý nghĩa đối với những gia đình khó khăn, vốn không có tài sản hoặc điều kiện kinh tế để đáp ứng yêu cầu bảo đảm khoản vay tại các tổ chức tín dụng thương mại.

Lãi suất cho vay bằng lãi suất cho vay đối với hộ nghèo theo từng thời kỳ do Thủ tướng Chính phủ quy định. Trong thời gian từ khi nhận khoản vay đầu tiên đến khi kết thúc khóa học, người vay chưa phải trả nợ gốc và lãi.

Tuy nhiên, lãi tiền vay vẫn được tính từ ngày nhận khoản vay đầu tiên đến ngày trả hết nợ gốc. Người vay bắt đầu trả nợ gốc và lãi lần đầu sau 12 tháng kể từ ngày được cơ sở đào tạo công nhận tốt nghiệp. Người vay cũng có thể trả nợ trước hạn mà không phải chịu lãi phạt.

"Quy định này tạo khoảng thời gian để sinh viên hoàn thành chương trình đào tạo, tìm kiếm việc làm và từng bước ổn định thu nhập trước khi thực hiện nghĩa vụ trả nợ. Đây là điểm có ý nghĩa thực tế, bởi sau khi ra trường, không phải sinh viên nào cũng tìm được việc làm ngay hoặc có mức lương đủ để tự trang trải cuộc sống và trả nợ", ông Đức đánh giá.