Tăng cường sự tham gia của phụ nữ khiếm thị vào đời sống xã hội

Phát biểu khai mạc, bà Đinh Việt Anh, Phó Chủ tịch Hội Người mù Việt Nam, khẳng định: "Phụ nữ khiếm thị là nhóm đối tượng chịu nhiều thiệt thòi và rào cản trong học tập, việc làm, đời sống gia đình cũng như tham gia các hoạt động xã hội. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy nếu được quan tâm, tạo điều kiện và hỗ trợ phù hợp, phụ nữ khiếm thị hoàn toàn có thể phát huy năng lực, khẳng định vai trò, vị thế và đóng góp tích cực cho cộng đồng".

Bà Trần Thị Hồng Hải, Phó trưởng Ban Văn hóa, Giáo dục, Đối ngoại và Bình đẳng giới (Hội Người mù Việt Nam), cho biết, trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo và việc làm, hàng chục nghìn lượt phụ nữ khiếm thị đã được tham gia các lớp xóa mù chữ, học hòa nhập, nâng cao kiến thức và kỹ năng nghề. Riêng công tác đào tạo nghề và tạo việc làm, nhiều chị em được học các nghề phù hợp như xoa bóp - bấm huyệt, bện chổi, làm tăm, nuôi ong lấy mật,… 

Phần lớn chị em sau đào tạo có việc làm ổn định, với thu nhập bình quân từ 2,5-3 triệu đồng/người/tháng; người có tay nghề cao đạt 5-6 triệu đồng/tháng, cá biệt có trường hợp đạt từ 7-10 triệu đồng/tháng. Hiện nay, hơn 1.000 hội viên nữ được vay vốn phát triển kinh tế với tổng số tiền trên 30 tỷ đồng từ các kênh Trung ương và địa phương.

Bà Trần Thị Hải cho biết, Tọa đàm lần này tập trung trao đổi một số nội dung trọng tâm, gồm: Thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả hỗ trợ phụ nữ khiếm thị trong học tập, việc làm và tham gia các lĩnh vực của đời sống xã hội; vai trò của tổ chức Hội trong việc thúc đẩy sự tham gia bình đẳng của phụ nữ khiếm thị; đồng thời chia sẻ kinh nghiệm, lan tỏa những tấm gương phụ nữ khiếm thị giàu ý chí, thành công trên nhiều lĩnh vực để tạo động lực cho chị em đồng tật vượt khó vươn lên.

Lan tỏa những tấm gương phụ nữ khiếm thị tiêu biểu

Tại Tọa đàm, các đại biểu giao lưu với những gương phụ nữ khiếm thị tiêu biểu, qua đó làm rõ thông điệp: Khi được tiếp cận cơ hội học tập, việc làm và được trao niềm tin, phụ nữ khiếm thị hoàn toàn có thể tự chủ, đóng góp và lan tỏa giá trị tích cực trong cộng đồng. 

Chia sẻ câu chuyện khởi nghiệp từ nhu cầu mưu sinh và khát vọng xây dựng cuộc sống gia đình ổn định, chị Lương Thị Hải Yến (Phú Thọ) cho biết năm 2008, vợ chồng chị quyết định mở cơ sở tẩm quất dù vốn ít, thiếu kinh nghiệm quản lý và phải vừa làm vừa vay mượn; "liều lĩnh" nhưng cũng là lựa chọn để vượt lên hoàn cảnh. Từ trải nghiệm của bản thân, chị nhấn mạnh rào cản lớn không chỉ là điều kiện khách quan mà còn là sự mặc cảm. Bước ngoặt đến khi chị tham gia công tác Hội. Chị dần tự tin hơn, chủ động đóng góp cho cộng đồng. Đặc biệt, năm 2021, sau khi tham gia lớp kỹ năng bán hàng online, chị quyết định tự kinh doanh, mạnh dạn đầu tư gần 10 triệu đồng để nhập hàng và sắm thiết bị hỗ trợ. Từ đó, chị gửi gắm thông điệp tới chị em đồng tật: Muốn đi xa phải dám vượt qua nỗi sợ, dám nghĩ dám làm và kiên trì học hỏi.

Cùng tinh thần khẳng định năng lực bằng giá trị thực, chị Phạm Thị Huế (Bắc Ninh), giáo viên tiếng Anh, chia sẻ hành trình vượt qua định kiến khi mở lớp dạy học sinh sáng mắt tại quê nhà. Ban đầu, nhiều phụ huynh hoài nghi, nhưng bằng việc chủ động số hóa bài giảng, tăng tương tác và chứng minh hiệu quả học tập, chị dần tạo dựng niềm tin. Đến nay, chị đang duy trì 7 lớp với khoảng 150 học sinh, có những gia đình gửi cả bốn người con theo học, cho thấy khi xã hội trao cơ hội, phụ nữ khiếm thị có thể tạo ra giá trị bền vững.

Trong khi đó, chị Lê Hương Giang, MC khiếm thị đầu tiên của VTV, chia sẻ mong muốn trở thành "cầu nối" để xã hội hiểu, tin hơn vào năng lực của người khiếm thị. Từ trải nghiệm tham gia hội thảo quốc tế, chị nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lên tiếng để cộng đồng biết cách hỗ trợ đúng và gần gũi hơn, giúp người khiếm thị thêm tự tin hòa nhập.

Gỡ rào cản tiếp cận, thúc đẩy chính sách bao trùm

Đại diện Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP), bà Đào Thu Hương, cán bộ hòa nhập người khuyết tật, nhấn mạnh nguyên tắc "không để ai bị bỏ lại phía sau" chỉ có thể hiện thực hóa khi người khuyết tật, trong đó có phụ nữ khiếm thị, được bảo đảm quyền lợi và tham gia đầy đủ các lĩnh vực xã hội. Đồng thời khẳng định người khuyết tật không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là tác nhân của sự thay đổi.

Bà Hương dẫn số liệu Điều tra quốc gia năm 2023 cho thấy nhiều khoảng cách giới vẫn tồn tại (tỷ lệ khuyết tật ở nữ 6,92% cao hơn nam 5,26%; chênh lệch về biết chữ, việc làm, thu nhập, tham gia xã hội…). 

Theo bà, thách thức không nằm ở bản thân phụ nữ khiếm thị mà đến từ rào cản môi trường và định kiến; riêng trong bối cảnh chuyển đổi số, còn có vấn đề thiếu tài liệu dễ tiếp cận và nền tảng số chưa tương thích với phần mềm đọc màn hình. UNDP hiện phối hợp với các tổ chức đại diện người khuyết tật triển khai các nhóm hoạt động như tăng năng lực tham gia góp ý chính sách, thúc đẩy tri thức/sách dễ tiếp cận và chuyển đổi số bao trùm.

Từ góc độ tổ chức Hội, bà Đinh Việt Anh, Phó Chủ tịch Hội Người mù Việt Nam, cho biết mục tiêu hỗ trợ phụ nữ khiếm thị không chỉ dừng ở chăm lo đời sống, mà quan trọng là tạo điều kiện để chị em được tham gia, được lắng nghe và khẳng định vai trò. 

Trong thời gian tới, Hội sẽ chú trọng nâng cao nhận thức, trang bị kỹ năng (chữ nổi, định hướng - di chuyển, kỹ năng sống, kỹ năng tham gia xã hội, kỹ năng số…). Đồng thời đẩy mạnh đào tạo nghề, hỗ trợ sinh kế, xây dựng các câu lạc bộ/diễn đàn để chị em chia sẻ, nâng đỡ nhau. Bà cũng nhấn mạnh vai trò truyền thông trong thay đổi nhận thức xã hội và kiến nghị lồng ghép sâu hơn nội dung phụ nữ khuyết tật trong chính sách, tăng cường dữ liệu phân tách theo dạng khuyết tật để hỗ trợ sát thực tiễn.

Đại diện cơ quan quản lý nhà nước về bình đẳng giới, bà Lương Thị Hải Anh, Phó Vụ trưởng Vụ Công tác thanh niên và Bình đẳng giới (Bộ Nội vụ) khẳng định cần tiếp tục hoàn thiện và giám sát thực thi chính sách, tăng cường lồng ghép giới trong xây dựng văn bản pháp luật.

Đồng thời chỉ rõ một "khoảng trống" còn tồn tại là truyền thông chính sách và cách thức truyền thông trong bối cảnh chuyển đổi số, khiến không ít người thụ hưởng chưa tiếp cận đầy đủ. 

Bà nhấn mạnh giải pháp phải đồng thời tác động vào hai phía: "Thay đổi định kiến của xã hội và nâng cao sự tự tin, nhận thức của chính người khuyết tật và gia đình".