Tạo "trường học" linh hoạt trong gia đình
Mẹ con chị Kim Ngân
Không theo học trường quốc tế, lớn lên trong môi trường học tập tại nhà với sự đồng hành sát sao của mẹ, bé Đào Ngọc Minh Nguyên (Bulma), học sinh lớp 6 trường THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm (Đồng Nai), đã sớm đạt được nhiều thành tích nổi bật.
Không xem AI là "máy làm hộ"
Hành trình học tập của em đang thu hút sự quan tâm của không ít phụ huynh trong bối cảnh giáo dục đứng trước làn sóng chuyển đổi mạnh mẽ của công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI). Minh Nguyên hiện học song song chương trình Tú tài Mỹ Acellus (lớp 6), sở hữu chứng chỉ tiếng Anh B2 CEFR do Hội đồng Anh cấp (giá trị vĩnh viễn). Em đạt Giải Nhất Cuộc thi Hùng biện tiếng Anh cấp tỉnh Đồng Nai năm 2024, đồng thời là học viên xuất sắc của chương trình Acellus.
Minh Nguyên còn tham gia trợ giảng các lớp tiếng Anh, các lớp Zoom tương tác miễn phí cho trẻ nhỏ trong cộng đồng "Đồng hành cùng con ở nhà" và trợ giảng mỹ thuật tại Cá Art & Learning Hub. Một hành trình học tập giàu tính chủ động, sáng tạo và gắn liền với trách nhiệm cộng đồng. Theo chị Lê Kim Ngân, mẹ của Minh Nguyên, hành trình này bắt đầu từ một lựa chọn có chủ đích là cha mẹ phải tiếp xúc trước để dẫn con đi đúng hướng. Trong thời đại AI, nếu người lớn đứng ngoài, trẻ sẽ phải tự mò mẫm trong một không gian thông tin khổng lồ, tiềm ẩn không ít rủi ro.
Chị Kim Ngân chia sẻ: "AI không quá phức tạp như nhiều người nghĩ. Tôi chỉ cần dành vài chục phút để làm quen với cách đặt câu lệnh (prompt), sau đó dùng thường xuyên là quen. Quan trọng nhất là biết mình muốn AI hỗ trợ điều gì". Chị không xem AI là "máy làm hộ", mà là trợ lý học tập linh hoạt: Khi là giáo viên, lúc là chuyên gia, tùy theo cách đặt câu hỏi và mục tiêu học tập của con.
Trong khi nhiều phụ huynh lo lắng, thậm chí mệt mỏi vì con sử dụng điện thoại, iPad, máy tính quá nhiều, chị Kim Ngân chọn một hướng khác là không cấm, nhưng đặt nguyên tắc rõ ràng. Ngay từ khi con bắt đầu tiếp xúc với thiết bị số, chị thống nhất với con rằng công nghệ là công cụ học tập và sáng tạo, không phải phương tiện giết thời gian. Chị thường xuyên đặt câu hỏi để con tự ý thức mục đích sử dụng: "Con vào trang web này để làm gì?", "Con xem video này với mục tiêu gì?", "Sau khi xem, con rút ra được điều gì cho bản thân?". Những câu hỏi ấy giúp trẻ hình thành thói quen chọn lọc thông tin, chịu trách nhiệm với thời gian và quyết định của mình.
Đồng hành cùng con biến AI thành "trường học"
Chị Kim Ngân cho phép con sử dụng AI, nhưng luôn nhấn mạnh nguyên tắc: "AI giúp con nghĩ tốt hơn, chứ không nghĩ thay con". Trong học tiếng Anh, AI được sử dụng như giáo viên luyện phát âm, hoặc người hỗ trợ chỉnh sửa bài viết, giúp trẻ rèn tư duy ngôn ngữ và tăng sự tự tin khi giao tiếp. Với mỹ thuật, AI đóng vai trò gợi ý ý tưởng, phân tích bố cục, màu sắc, phong cách tranh, từ đó mở rộng góc nhìn thẩm mỹ nhưng vẫn tôn trọng dấu ấn cá nhân của trẻ. Ngay cả trong việc nhà và kỹ năng sống, AI cũng được ứng dụng để lập kế hoạch, chia nhỏ công việc phù hợp độ tuổi, giúp trẻ hình thành thói quen tự quản lý thời gian và trách nhiệm cá nhân.
Có những thời điểm Minh Nguyên bị cuốn vào thế giới trực tuyến. Thay vì quát mắng hay tịch thu thiết bị, chị Kim Ngân chọn cách ngồi lại cùng con, phân tích tác hại của việc sử dụng tràn lan, rồi cùng con thỏa thuận lại thời gian và nội dung sử dụng. Trong gia đình, iPad và laptop không đặt cố định trong phòng riêng của con, mà được sử dụng ở không gian sinh hoạt chung. Điều này không nhằm giám sát, mà để công nghệ trở thành một phần tự nhiên của đời sống gia đình.
Chị Kim Ngân cho rằng, quản lý con trong thời AI không nằm ở phần mềm kiểm soát, mà nằm ở mối quan hệ đủ tin cậy giữa cha mẹ và con. Khi cha mẹ sẵn sàng học hỏi, lắng nghe và đồng hành, công nghệ và AI hoàn toàn có thể trở thành một "trường học" linh hoạt ngay trong mỗi gia đình.
