Tạo thói quen tiết kiệm năng lượng từ những việc nhỏ trong nhà

Khi việc "tắt điện, tắt máy" trở thành câu chuyện của mỗi gia đình

Trước đây, với nhiều người dân ở xã Hải Lăng, tiết kiệm điện hay xăng dầu vẫn là khái niệm khá xa xôi. Họ quen với nhịp sống thường nhật, dùng điện theo nhu cầu, đi lại theo thói quen, ít khi nghĩ đến việc mỗi hành động nhỏ có thể tạo ra sự khác biệt.

Nhưng trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tăng lên, giá điện, xăng dầu có nhiều biến động, câu chuyện năng lượng dần trở nên sát sườn hơn với từng gia đình. Không chỉ là bài toán chi tiêu, đó còn là cách mỗi người tự điều chỉnh để thích ứng với thực tế mới.

Ở Hải Lăng, sự chuyển biến không đến từ những chiến dịch rầm rộ mà bắt đầu bằng cách "nói cho dân hiểu, làm cho dân thấy". Ủy ban MTTQ Việt Nam xã cùng các tổ chức chính trị - xã hội đã lựa chọn cách tiếp cận gần gũi bằng việc đưa nội dung tiết kiệm năng lượng vào các buổi họp thôn, sinh hoạt chi hội, các phong trào quen thuộc như xây dựng nông thôn mới hay gia đình văn hóa.

Những thông điệp gần gũi, những việc ai cũng có thể làm như tắt thiết bị điện khi không sử dụng, dùng đèn LED, hạn chế dùng điện giờ cao điểm, sắp xếp việc giặt giũ, nấu nướng hợp lý…

Với xăng dầu, câu chuyện cũng được cụ thể hóa bằng việc bảo dưỡng xe, giữ tốc độ ổn định, tắt máy khi dừng lâu, đi chung xe, hạn chế đi lại nhiều lần… Những thay đổi tưởng như nhỏ nhưng có thể giúp giảm 10 - 15% lượng nhiên liệu tiêu thụ.

Điều đáng nói là cách truyền đạt. Không phải những con số khô cứng, mà là những hướng dẫn gắn với chính sinh hoạt hàng ngày, để người dân thấy rõ: tiết kiệm không phải là "cắt giảm" mà là "dùng hợp lý".

Ban đầu, không ít người còn hoài nghi, nghĩ việc tiết kiệm điện, xăng dầu là khó thực hiện hoặc không mang lại khác biệt rõ ràng. Thế nhưng khi được hướng dẫn cụ thể, khi nhìn thấy hóa đơn tiền điện giảm đi từng tháng, nhận thức bắt đầu thay đổi.

Từ chỗ "nghe cho biết", nhiều gia đình đã bắt đầu thử rồi duy trì và khi đã thấy hiệu quả, mỗi người không còn cần ai nhắc nhở nữa.

Từ sự vận động đến tự giác: Khi cộng đồng tự lan tỏa

Ở thôn Thượng Xá, câu chuyện tiết kiệm năng lượng không còn là nội dung tuyên truyền một chiều mà đã trở thành một phần của đời sống cộng đồng.

Ban công tác Mặt trận thôn đã phổ biến thông tin và duy trì việc nhắc nhở thường xuyên trong các buổi sinh hoạt. Từ đó, tạo ra "văn hóa tiết kiệm" trong từng khu dân cư.

Bà Nguyễn Thị Vỹ Lê, Trưởng Ban công tác Mặt trận thôn Thượng Xá, chia sẻ: "Ban đầu, việc vận động bà con còn khó, vì nghĩ tiết kiệm điện, xăng dầu là chuyện nhỏ. Nhưng khi được hướng dẫn cụ thể, thấy tiền điện giảm, chi phí sinh hoạt giảm, bà con hưởng ứng rất tích cực. Nhiều hộ còn nhắc nhở nhau cùng thực hiện".

Sự thay đổi lớn nhất không nằm ở con số mà ở cách người dân nhìn nhận vấn đề, từ chỗ "được vận động", họ chuyển sang "tự giác thực hiện".

Ông Phan Hồng Sơn, một người dân trong thôn, nói: "Trước đây tôi dùng điện chưa để ý, giờ thì khác. Tắt điện khi ra khỏi phòng, dùng thiết bị hợp lý nên tiền điện giảm rõ. Đi lại cũng tính toán hơn nên đỡ tốn xăng. Việc nhỏ nhưng hiệu quả lớn".

Câu chuyện của bà Phan Thị Hương cùng thôn cũng vậy, trước đó gia đình bà chưa quan tâm đến việc tiết kiệm năng lượng, nay đã chủ động thay đổi thói quen sinh hoạt. "Mỗi tháng tiết kiệm được một khoản chi phí đáng kể", bà chia sẻ.

Trong căn nhà nhỏ của chị Phan Thị Hà Giang tại thôn Thượng Xá, câu nói "vào bật, ra tắt" trở thành nguyên tắc quen thuộc, không cần ai nhắc, mỗi thành viên đều tự ý thức. "Việc tiết kiệm này rất thiết thực, ai cũng có thể làm được", chị nói. Chính những câu chuyện đời thường ấy đã tạo nên sức lan tỏa mạnh mẽ hơn bất kỳ khẩu hiệu nào.

Từ Thượng Xá, phong trào dần lan sang các thôn Phú Hưng, Long Hưng… Không cần những chương trình lớn chỉ cần một vài gia đình làm trước, hiệu quả được nhìn thấy, cộng đồng tự khắc làm theo.

Sử dụng xe máy đúng cách giúp giảm lượng nhiên liệu tiêu thụ

Những con số biết nói và hành trình hướng tới nếp sống mới

Khi những thay đổi nhỏ được duy trì đều đặn, kết quả bắt đầu hiện rõ, nhiều hộ gia đình tại xã Hải Lăng đã giảm từ 5 - 15% lượng điện tiêu thụ mỗi tháng, tương đương tiết kiệm khoảng 50.000 - 100.000 đồng tiền điện.

Với xăng dầu, việc lái xe đúng kỹ thuật, tắt máy khi dừng lâu cũng giúp giảm 10 - 15% lượng nhiêu liệu tiêu thụ.

Đáng chú ý hơn, việc sử dụng các loại bếp tiết kiệm năng lượng như bếp đun năng lượng, bếp củi, bếp biogas… có thể giúp giảm từ 30 - 50% nhiên liệu trong sinh hoạt.

Những con số này không quá lớn nếu nhìn riêng lẻ nhưng khi cộng lại ở quy mô cộng đồng, đó là một sự thay đổi đáng kể.

Quan trọng hơn, điều đó cho thấy việc tiết kiệm năng lượng không phải là các chính sách vĩ mô mà bắt đầu từ chính mỗi gia đình.

Bà Phan Thị Tuyết Nhung, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Hải Lăng, nhìn nhận rõ vai trò của cộng đồng: "Mặt trận đã phát huy vai trò nòng cốt, lấy khu dân cư làm địa bàn trọng tâm, lấy hộ gia đình làm hạt nhân để lan tỏa. Mỗi đoàn viên, hội viên, ban công tác Mặt trận trở thành một tuyên truyền viên tại gia đình và cộng đồng".

Đó là cách làm "từ gốc" khi mỗi gia đình thay đổi, cả cộng đồng sẽ thay đổi. Và khi thói quen tiết kiệm đã trở thành nếp sống, nó không còn phụ thuộc vào các đợt tuyên truyền nữa. Nó tự tồn tại, tự duy trì, như một phần của đời sống hàng ngày.

Ở Hải Lăng, câu chuyện tiết kiệm năng lượng đang dần trở thành một cách sống mới, nơi mà mỗi người biết cân nhắc trước khi bật một thiết bị, biết tính toán trước mỗi chuyến đi và hiểu rằng những hành động nhỏ của mình có thể góp phần vào một điều lớn hơn.

Có thể, bắt đầu chỉ là để giảm một khoản tiền điện, tiền xăng mỗi tháng nhưng đi xa hơn, đó là cách mỗi gia đình đang góp phần bảo vệ môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên và giữ gìn sự bền vững cho chính cuộc sống của mình.

Và cũng từ những ngôi nhà nhỏ ấy, một thói quen mới đang được thắp lên âm thầm, bền bỉ, nhưng đủ sức lan xa.