Thông điệp tái sinh trong bức tranh đắt giá nhất của một nữ họa sĩ

Vào cuối tháng 11/2025, trong phiên đấu giá của Sotheby's tại New York, kiệt tác "The Dream" (tên gốc tiếng Mexico: El sueño, dịch sang tiếng Việt: Giấc mơ) của Frida Kahlo được gõ búa ở mức 47 triệu USD chỉ sau 4 phút. Tổng giá trị nâng lên 54,7 triệu USD sau khi cộng các khoản thuế và phí, lập kỷ lục bức tranh đắt nhất từng được bán đấu giá do một nữ họa sĩ thực hiện.

Sinh thời, Frida Kahlo từng thẳng thắn phản hồi trước việc giới phê bình hội họa và công chúng xếp bà vào trường phái siêu thực. Bà khẳng định: "Tôi chưa bao giờ vẽ những giấc mơ. Tôi vẽ thực tại của chính mình". Bức tranh "The Dream" thoạt nhìn mang nhiều tầng ẩn dụ, nhưng thực chất là sự phản chiếu trực diện cuộc sống của chính Frida Kahlo. Từ nhỏ, bà đã có thể trạng yếu, 6 tuổi mắc bệnh bại liệt, 18 tuổi suýt mất mạng trong một tai nạn nghiêm trọng, phải trải qua nhiều ca phẫu thuật cột sống và xương chậu, chịu những hạn chế vận động kéo dài cho đến khi qua đời năm 1954, ở tuổi 47.

Bức tự họa "The Dream" phản ánh sâu sắc cuộc sống và thế giới nội tâm của chính tác giả. Cuộc đời bà gắn liền với chiếc giường, một trạng thái tưởng như bất động và tĩnh lặng. Tuy nhiên, ẩn sau sự bất động ấy là một tâm hồn luôn chuyển động, nơi sức sống vẫn bền bỉ sinh sôi. Hình ảnh cây xanh, biểu tượng của tái sinh và sự sống, vẫn bén rễ, đâm cành và bao phủ thực thể con người, bất chấp quy luật nghiệt ngã của số phận. Sắc màu ấm áp trên chiếc chăn gợi mở một thông điệp về tình yêu, niềm tha thiết và khát vọng được sống trọn vẹn.

Lúc còn sống, ngay trên chiếc màn che giường ngủ của mình, Frida Kahlo cho đặt một mô hình bộ xương người. Chồng bà, họa sĩ Diego Rivera, từng gọi vui đó là "người tình" của Frida. Song nữ danh họa đính chính rằng bộ xương chỉ là lời nhắc nhở mang tính dí dỏm về sự hữu hạn của đời sống con người. Trong "The Dream", cả hai nhân vật - hình ảnh tự họa của Frida và bộ xương - đều được vẽ trong tư thế nằm nghiêng, đầu đặt trên gối. Trong khi Frida say ngủ thì bộ xương vẫn thức, dường như lặng lẽ quan sát. Dọc theo cơ thể bộ xương là những khối chất nổ có thể phát nổ bất cứ lúc nào.

Dẫu vậy, hình ảnh này không gợi cảm giác rùng rợn hay chết chóc, bởi nền tranh được phủ bởi những mảng mây lãng đãng. Chiếc giường như đang trôi bồng bềnh giữa bầu trời, gợi cảm giác của một giấc mơ mà nhân vật chính đang trải nghiệm. Rõ ràng, trong suốt cuộc đời nhiều biến động, bà đã phải đối diện với những đau đớn thể xác, những hoang mang và lo âu thường trực. Bức họa vì thế không chỉ phản ánh nghị lực và sự kiên cường, mà còn cho thấy một tâm hồn bay bổng, sáng tạo, vượt lên những giới hạn khắc nghiệt của hoàn cảnh riêng.

Tại quê hương Mexico của Frida Kahlo có một lễ hội truyền thống đặc biệt mang tên "Ngày của người chết", diễn ra vào cuối tháng 10, đầu tháng 11 hằng năm. Đây là dịp tưởng nhớ những người đã khuất trong không khí rực rỡ sắc màu và giàu tính biểu tượng. Lễ hội này đã được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể của nhân loại. Qua bức tự họa "The Dream", công chúng một lần nữa hiểu thêm về nét văn hóa đặc trưng của Mexico, nơi cái chết và sự sống hòa quyện, gắn bó mật thiết; nơi nỗi mất mát trở thành dịp đoàn tụ và ký ức tiếp tục tồn tại như một phần của sự sống.