Thủ đô Hà Nội cần có chính sách thống nhất về bồi thường, hỗ trợ tái định cư

Hệ lụy từ sự thiếu đồng bộ chính sách

Tại phiên thảo luận ở Tổ số 3, các đại biểu đã tập trung mổ xẻ những bất cập lớn đang gây nghẽn công tác giải phóng mặt bằng tại địa phương. Đại biểu Đỗ Thị Lan Hương, Chủ tịch HĐND phường Tùng Thiện, đã dẫn chứng thực tế từ một dự án triển khai từ năm 2022 đi qua địa bàn Sơn Tây và Ba Vì cũ. Ở giai đoạn đầu, người dân được hưởng mức hỗ trợ đất vườn, tài sản từ 10% đến 80% theo Luật Đất đai 2013. 

Tuy nhiên, khi Luật Đất đai 2024 có hiệu lực, chính sách và thẩm quyền liên tục thay đổi khiến trong cùng một dự án rơi vào cảnh hộ được hỗ trợ, hộ không, làm phát sinh tâm lý so bì và khiếu kiện kéo dài. 

Ngoài ra, việc đền bù đối với diện tích đất có nguồn gốc giao khoán từ các nông, lâm trường trước đây cũng đang gặp rất nhiều bất cập trong việc xác định đối tượng và mức hỗ trợ.

Một nỗi lo ngại khác được các đại biểu chỉ ra là nguy cơ mỗi địa phương áp dụng một cơ chế riêng khi dự thảo nghị quyết giao thẩm quyền quyết định biện pháp và mức hỗ trợ khác cho cấp xã. Đại biểu Lê Minh Đức, Chủ tịch HĐND xã Thạch Thất, bày tỏ băn khoăn rằng quy định này sẽ khiến người dân giữa các xã trong cùng một dự án liên tỉnh, liên huyện so sánh quyền lợi, gây tắc nghẽn tiến độ chung và tạo áp lực trách nhiệm quá lớn cho cán bộ xã. Từ đó, ông Đức đề xuất sửa đổi theo hướng UBND cấp xã chỉ rà soát, đề xuất, còn UBND thành phố sẽ là cơ quan duy nhất quyết định để bảo đảm sự thống nhất trên toàn địa bàn.

Bên cạnh đó, các đại biểu cũng kiến nghị thành phố cần làm rõ ba giải pháp kỹ thuật cụ thể để tăng tính khả thi khi thực hiện. Đầu tiên là cần giữ nguyên quy định bồi thường bằng tiền, không áp dụng bồi thường bằng công trình nhằm tránh phát sinh các thủ tục đầu tư xây dựng, đấu thầu phức tạp gây chậm tiến độ và tranh chấp quyền lợi. Tiếp theo, thành phố cần quy định định lượng rõ ràng tiêu chí diện tích đất còn lại quá nhỏ không đủ điều kiện xây dựng nhà ở, kèm theo cơ chế quản lý phần đất thừa này để tránh phát sinh xây dựng trái phép. 

Cuối cùng, cơ quan soạn thảo phải làm rõ trường hợp hộ gia đình có đất còn lại không đủ điều kiện xây dựng nhưng vẫn còn nơi ở khác thì có thuộc đối tượng được bố trí tái định cư hay không để đảm bảo áp dụng thống nhất ở cơ sở.

Tháo gỡ các tồn tại bằng cơ chế của Luật Thủ đô

Phát biểu thảo luận tổ nhằm làm rõ các ý kiến của đại biểu liên quan đến những tồn tại về đất đai kéo dài nhiều năm qua, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng nhìn nhận, phần lớn vướng mắc hiện nay như đất dịch vụ, giao đất không đúng thẩm quyền hay chưa hoàn thiện thủ tục pháp lý đều là những vấn đề phát sinh từ quá khứ. Thời gian qua, thành phố đã nhiều lần tập trung chỉ đạo tháo gỡ, nhưng do khuôn khổ pháp lý trước đây còn hạn chế, nhiều nội dung vượt quá thẩm quyền nên phải báo cáo cấp trên xem xét. 

Riêng về đất dịch vụ, thành phố vẫn tiếp tục báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, cho ý kiến; các nội dung khác hiện vẫn phải thực hiện đúng trình tự và thẩm quyền theo quy định pháp luật.

Đồng chí Vũ Đại Thắng nhấn mạnh, điểm rất quan trọng của Luật Thủ đô năm 2026 là đã trao cho thành phố nhiều thẩm quyền mới để xử lý các vấn đề đặc thù phát sinh. Vì mỗi vụ việc có nguồn gốc, hoàn cảnh khác nhau nên các nghị quyết lần này không thể đưa từng trường hợp cụ thể vào mà chủ yếu quy định các nguyên tắc, cơ chế và thẩm quyền xử lý chung. Để triển khai, thành phố sẽ tiến hành rà soát, phân loại cụ thể từng nhóm vụ việc mà các xã, phường đang gặp vướng mắc nhằm xác định rõ thẩm quyền giải quyết. Nội dung nào cần HĐND thành phố quyết nghị sẽ được báo cáo HĐND; nội dung nào thuộc thẩm quyền của thành phố theo Luật Thủ đô, UBND thành phố sẽ chủ động quyết định và tổ chức thực hiện ngay. 

Người đứng đầu chính quyền thành phố bày tỏ tin tưởng khi Luật Thủ đô chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, cùng với hệ thống nghị quyết triển khai đồng bộ, nhiều tồn tại kéo dài liên quan đến đất đai sẽ từng bước được tháo gỡ, đáp ứng nguyện vọng chính đáng của người dân và tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô.