Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Nhân tài là nguồn lực chiến lược đặc biệt của quốc gia

Sáng 24/8, tại Hà Nội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì buổi làm việc với Đảng ủy Chính phủ và các cơ quan liên quan về Chiến lược quốc gia về thu hút, trọng dụng và phát triển nhân tài trong các ngành, lĩnh vực mũi nhọn, phục vụ phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới.

Cùng dự có các đồng chí: Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Trung ương Đảng, lãnh đạo các ban, bộ, ngành, cơ quan Trung ương.

Tại buổi làm việc, lãnh đạo Bộ Nội vụ, báo cáo tóm tắt đánh giá về chiến lược thu hút, trọng dụng, phát triển nhân tài và đề xuất, kiến nghị giải pháp xử lý những khó khăn, vướng mắc bất cập hiện nay, nhất là các ngành lĩnh vực mũi nhọn, phục vụ phát triển nhanh bền vững.

Các ý kiến trao đổi, tập trung vào những vấn đề cốt lõi, từ nhận diện, phát hiện, tuyển chọn đến bố trí, sử dụng, đãi ngộ nhân tài và tạo môi trường cống hiến.

Sau khi nghe Đảng ủy Chính phủ trình bày Đề án Chiến lược quốc gia thu hút, trọng dụng và phát triển nhân tài trong các ngành, lĩnh vực mũi nhọn, chiến lược phục vụ đất nước phát triển nhanh, bền vững, phát biểu kết luận tại buổi làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh thời gian qua, công tác nhân tài đã đạt được một số kết quả về hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách về phát hiện, đào tạo, thu hút, trọng dụng, đãi ngộ nhân tài; hình thành một số mô hình, cơ chế thu hút, trọng dụng nhân tài, đóng góp vào quá trình phát triển và thành tựu chung của đất nước.

Tuy nhiên, công tác nhân tài vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Nguyên nhân của những hạn chế, bất cập chủ yếu là nguyên nhân chủ quan, nhất là nhận thức, trách nhiệm của một số cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị và người đứng đầu cơ quan, đơn vị.

Nhấn mạnh các quan điểm và yêu cầu lớn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ nhân tài là nguồn lực chiến lược đặc biệt của quốc gia. Phát triển, thu hút và trọng dụng nhân tài phải đặt trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước, lấy lợi ích quốc gia, dân tộc và yêu cầu thực hiện các nhiệm vụ chiến lược làm định hướng cao nhất; tập trung vào những ngành, lĩnh vực, chương trình, dự án và công trình có ý nghĩa quyết định đối với năng lực tự chủ, sức cạnh tranh và sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước.

Nhân tài phải được nhận diện và đánh giá chủ yếu bằng phẩm chất, năng lực thực tế, tư duy sáng tạo, sản phẩm cụ thể, thành tích, uy tín nghề nghiệp và giá trị cống hiến; không đồng nhất nhân tài với người có bằng cấp cao, học hàm, học vị, chức vụ quản lý hoặc thâm niên công tác. Tiêu chí phải thống nhất về nguyên tắc nhưng linh hoạt theo đặc thù từng ngành, lĩnh vực và yêu cầu của từng nhiệm vụ. Gắn nhân tài với yêu cầu giải quyết những bài toán cụ thể, công khai yêu cầu và tìm đúng người có khả năng giải quyết.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh thu hút nhân tài phải gắn liền với trọng dụng, giao nhiệm vụ cụ thể; mạnh dạn nghiên cứu đề xuất bỏ những rào cản trong việc bổ nhiệm chức danh quản lý đối với nhân tài; trọng dụng nhân tài phải đi liền với đạo đức liêm chính, trách nhiệm giải trình, tinh thần phụng sự; nguồn nhân tài bền vững nhất vẫn phải được hình thành từ chính người Việt Nam; đổi mới căn bản tư duy và phương thức quản trị nhân tài.

Về mục tiêu, nhiệm vụ, cần cụ thể hóa mục tiêu thu hút nhân tài theo từng ngành, lĩnh vực và nhiệm vụ chiến lược; xác định rõ cơ quan, tổ chức sử dụng, vị trí hoặc nhiệm vụ được giao, sản phẩm kỳ vọng và tiêu chí đánh giá; coi trọng kết quả, giá trị và tác động thực tế do nhân tài tạo ra…

Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương phải xác định rõ những bài toán lớn cần nhân tài giải quyết, gắn với mục tiêu, sản phẩm, thời hạn, nguồn lực, thẩm quyền và tiêu chí đánh giá; cần phân biệt rủi ro trong nghiên cứu, thử nghiệm với vi phạm pháp luật, bảo vệ người dám đổi mới nhưng không buông lỏng kỷ luật.

Chính sách đãi ngộ phải tương xứng với năng lực, nhiệm vụ và kết quả, đồng thời bảo đảm dữ liệu, thiết bị và hạ tầng nghiên cứu và điều kiện làm việc cần thiết để người tài phát huy hiệu quả.

Nguồn lực phải được tập trung cho các nhiệm vụ chiến lược, trung tâm xuất sắc, nhóm nghiên cứu mạnh, đào tạo tài năng trẻ và thu hút chuyên gia đầu ngành; thực hiện đặt hàng, khoán chi và thanh toán theo hợp đồng, sản phẩm, kết quả; kiên quyết khắc phục phân bổ dàn trải, trùng lặp và bình quân.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu phải trọng dụng gắn với nhiệm vụ, quyền, nguồn lực và trách nhiệm về kết quả. Mỗi nhân tài chủ chốt phải được giao một gói nhiệm vụ gồm mục tiêu, quyền quyết định, quyền lựa chọn nhóm cộng sự, hạ tầng, dữ liệu, ngân sách, đãi ngộ, trách nhiệm và sản phẩm phải đạt. Đặc biệt là mỗi nhân tài chiến lược có trách nhiệm để lại năng lực cho tổ chức thông qua xây dựng các nhóm, đào tạo kế cận, chuyển giao tri thức, chuẩn hóa quy trình, hình thành dữ liệu và tài sản trí tuệ.

Mở rộng không gian cống hiến và lưu chuyển nhân tài. Môi trường làm việc phải rất mở, hình thức phải rất linh hoạt và năng động nhưng thực chất, hiệu quả. Phát huy vai trò của các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài trong tìm kiếm, kết nối chuyên gia và xây dựng mạng lưới đối tác theo những lĩnh vực, nhiệm vụ cụ thể mà đất nước đang có nhu cầu.

Xây dựng cơ chế thu hút nhân tài quốc tế thực sự cạnh tranh. Nghiên cứu ban hành “Thị thực nhân tài Việt Nam,” đi kèm quy trình một cửa, minh bạch và có thời hạn xử lý rõ ràng, giải quyết đồng bộ các thủ tục, chính sách về tiền lương, cư trú, lao động, thuế, nhà ở, y tế, giáo dục và công nhận trình độ cho nhân tài và gia đình.

Đổi mới quản trị, đo lường bằng kết quả và quy rõ trách nhiệm. Người đứng đầu chịu trách nhiệm về việc phát hiện, lựa chọn, bố trí, giao nhiệm vụ và tạo môi trường làm việc cho nhân tài; chịu trách nhiệm nếu sử dụng không đúng năng lực, để mất người giỏi do môi trường làm việc yếu kém, thiếu công bằng hoặc có hành vi đố kỵ, cản trở, trù dập; xử lý nghiêm việc lợi dụng chính sách nhân tài để tuyển dụng không khách quan, nâng khống thành tích, công nhận sai đối tượng hoặc sử dụng ngân sách không hiệu quả.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý phải xây dựng một hạ tầng quản trị số và hệ thống đánh giá từ “điểm người” sang “đo kết quả tác động.” Cơ sở dữ liệu quốc gia về nhân tài cần được xây dựng như một hạ tầng quản trị liên thông với dữ liệu giáo dục, khoa học công nghệ, việc làm và thị trường lao động để phục vụ việc dự báo nhu cầu, tìm kiếm, đối sách và kết nối nhân tài với nhiệm vụ.

Đặc biệt cần đổi mới hệ thống đánh giá theo hướng đo lường được toàn bộ quá trình chuyển hóa từ nhu cầu nhân tài thành kết quả phát triển: từ xác định nhu cầu, lựa chọn đúng con người, giao nhiệm vụ, tạo ra sản phẩm đến chuyển giao tri thức, năng lực và tiếp tục đóng góp cho tổ chức, cho đất nước.

Mỗi nhiệm vụ phải xác định rõ mục tiêu, sản phẩm đầu ra, thời hạn, quyền hạn của người chủ trì, nguồn lực bảo đảm và tiêu chí đánh giá; xây dựng chương trình đào tạo chuyên biệt cho học sinh, sinh viên có năng khiếu, năng lực nổi trội; đẩy mạnh hợp tác quốc tế thực chất, hiệu quả về công tác nhân tài, nhất là trong các lĩnh vực mũi nhọn, chiến lược, ưu tiên, trên nguyên tắc bảo vệ lợi ích quốc gia, bảo vệ dữ liệu bí mật nhà nước.

Trao quyền tự chủ cao hơn cho các đại học, viện nghiên cứu, đi đôi với trách nhiệm giải trình về chất lượng, liêm chính học thuật, hiệu quả sử dụng nguồn lực. Doanh nghiệp phải trở thành một chủ thể trung tâm của hệ sinh thái nhân tài, trực tiếp tham gia xác định nhu cầu, đào tạo, nghiên cứu, đầu tư và thương mại hóa sản phẩm. Chính sách nhân tài phải gắn chặt với yêu cầu phát triển sản xuất, làm chủ công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, phải hoàn thiện cơ chế lãnh đạo, điều phối và tổ chức thực hiện. Công tác nhân tài quốc gia phải đặt dưới sự lãnh đạo thống nhất của Đảng nhưng được tổ chức thực hiện phải phân vai rõ. Nhiều cơ quan có thể phối hợp nhưng chỉ một chủ thể chịu trách nhiệm chính và chịu trách nhiệm đến cùng; đồng thời xác định rõ lộ trình hoàn thiện thể chế đối với từng nhóm chính sách.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị tiếp tục hoàn thiện Đề án theo hướng ngắn gọn, rõ trọng tâm và có đột phá thực chất về thể chế, tổ chức thực hiện. Mục tiêu cuối cùng là phải tạo ra những công trình, công nghệ, doanh nghiệp, chính sách và giá trị mới, hình thành đội ngũ đủ sức đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững, tự chủ, tạo cơ hội để mọi người Việt Nam có năng lực đều được phát hiện, phát triển và cống hiến.