Tại các khu vực tập trung đông lao động nhập cư và sinh viên ở TPHCM, hệ thống nhà trọ bình dân từ lâu đã trở thành không gian sinh hoạt gắn liền với cuộc sống thường nhật. Tuy nhiên, diện tích chật hẹp cùng các chi phí phát sinh đang đặt ra nhiều áp lực trực tiếp lên người thuê. 

Bà Nguyễn Thị Chi, ngụ phường Chánh Hưng, cho biết gia đình bà đã gắn bó với cuộc sống ở trọ hơn 14 năm qua trong căn phòng rộng chỉ khoảng 10-15 mét vuông. Mọi sinh hoạt từ nấu ăn, nghỉ ngơi đều thu gọn tại đây, khi ban ngày chiếc nệm phải dựng vào tường để lấy chỗ ăn uống, tối đến mới trải xuống nền nhà làm chỗ ngủ, trong khi khu vệ sinh ở cuối phòng khiến không gian càng thêm bí bách. Dù thời tiết nắng nóng hay mưa lớn, gia đình bà vẫn bám trụ nhờ vào sự gắn kết, chia sẻ của "xóm trọ công nhân" thân quen.

Một trường hợp khác, chị Lê Thị Ngọc Hương, ngụ phường Bình Tân, bày tỏ sự lo ngại trước gánh nặng chi phí và an toàn. Không gian ngột ngạt buộc gia đình chị phải gửi con gái lớn về quê, trong khi hàng tháng phải chi trả mức điện trọ từ 4.000 đến 5.000 đồng/kWh cùng nỗi lo cháy nổ từ mạng lưới dây điện chằng chịt. Đây cũng là tâm sự của em Phan Bội Nghi, sinh viên Trường Đại học Văn Lang đang thuê trọ tại phường Bình Lợi Trung. Dù lo lắng về nguy cơ hỏa hoạn tại các dãy trọ đông người, lối đi hẹp, nhưng áp lực kinh tế và ưu tiên giá rẻ khiến Nghi và nhiều sinh viên khó có lựa chọn khác.

Đối với các chủ vận hành, bài toán duy trì hạ tầng và cân đối nguồn thu cũng phức tạp không kém. Bà Nguyễn Thị Mỹ Châu, chủ khu nhà trọ hơn 100 phòng tại phường Phú Định, chia sẻ hoạt động cho thuê trọ là nguồn thu nhập chính của gia đình hơn 25 năm qua. Đến nay, sau thời gian dài sử dụng, các hạng mục điện, nước, mái tôn, nền gạch đều đã xuống cấp nghiêm trọng. Trong bối cảnh công nhân dịch chuyển việc làm, trả phòng về quê khiến lượng phòng trống tăng lên, bà Châu rơi vào thế bế tắc khi không sửa thì nhà trọ xuống cấp, mà đầu tư thì bắt buộc phải tăng giá phòng, điều mà công nhân khó lòng kham nổi.

Nhằm tìm hướng đi cho cả người thuê lẫn người cho thuê, TPHCM ban hành Quyết định 23/2026/QĐ-UBND, quy định các tiêu chuẩn về diện tích tối thiểu 4 mét vuông cho một người, lối thoát nạn, trang bị an toàn phòng cháy chữa cháy, đồng thời mở ra chủ trương kết nối nguồn vốn vay ưu đãi để chủ trọ cải tạo cơ sở vật chất.

Chính sách hỗ trợ vốn vay này được xem như "lối thoát" cho các chủ cơ sở nhà trọ. Ông Nguyễn Tiến Hào, chủ một khu nhà trọ tại phường Tân Tạo, nhận định khó khăn lớn nhất của các chủ trọ hiện nay là cân đối giữa chi phí cải tạo hạ tầng và khả năng chi trả của người lao động. Ông Hào bày tỏ sự kỳ vọng lớn vào việc kết nối nguồn vốn vay ưu đãi lãi suất thấp từ thành phố. Theo ông Hào, nếu tiếp cận được nguồn tín dụng này, các chủ trọ sẽ mạnh dạn sửa sang phòng ốc, nâng cấp hệ thống điện nước đạt chuẩn an toàn mà không phải áp lực tăng giá thuê quá cao, hỗ trợ công nhân an tâm làm việc. Điều này cho thấy nguồn vốn ưu đãi là giải pháp căn cơ để khơi thông điểm nghẽn, tránh tình trạng tăng giá phòng tự phát khi chủ trọ phải tự bỏ vốn tự có để cải tạo hạ tầng.

Bên cạnh giải pháp hỗ trợ vốn, việc siết chặt quản lý chi phí sinh hoạt cũng được thực hiện song song để bảo vệ quyền lợi người thuê. Ngành điện TPHCM và Sở Công Thương thành phố khẳng định việc chủ nhà trọ thu giá điện từ 3.500 đến 5.000 đồng/kWh để bù hao hụt là sai quy định, đồng thời thiết lập chế tài xử phạt từ 20 đến 30 triệu đồng đối với hành vi trục lợi giá điện dưới sự giám sát của chính quyền cơ sở. Người thuê tại các khu trọ đạt chuẩn hoặc có đăng ký tạm trú hợp pháp sẽ được hưởng đúng định mức giá điện sinh hoạt.

Để nâng cao hiệu quả bảo vệ, Liên đoàn Lao động TPHCM - tổ chức đại diện cho hơn 23 ngàn công đoàn cơ sở, hơn 2,4 triệu đoàn viên và gần 7,2 triệu công nhân, viên chức, lao động - đã chủ động đổi mới công tác chăm lo thông qua hàng chục ngàn cuộc đối thoại, hội nghị người lao động và ký kết các bản thỏa ước lao động tập thể hỗ trợ tiền nhà trọ, trợ cấp khó khăn. Về dài hạn, tổ chức Công đoàn thành phố cũng xúc tiến hợp tác chiến lược xây dựng khoảng 125.000 căn nhà ở cho công nhân thuê và thuê mua giai đoạn 2026 - 2030.

Sự phối hợp chặt chẽ giữa chủ trương tiếp sức vốn vay từ thành phố và sự sâu sát của Công đoàn sẽ là bệ đỡ vững chắc, giúp ổn định hệ thống nhà trọ bình dân và đảm bảo an sinh xã hội một cách bền vững.