Cứ đến dịp mùng 9, mùng 10 tháng Giêng âm lịch, đoạn đường Tân Kỳ Tân Quý (phường Tân Sơn Nhì, TPHCM) lại chìm trong màn khói nghi ngút và thơm lừng hương cá. Được mệnh danh là "phố cá lóc nướng" lớn nhất TPHCM, hàng chục quầy hàng nơi đây đã đồng loạt đỏ lửa từ rất sớm để phục vụ nhu cầu sắm lễ cúng Vía Thần Tài của người dân phương Nam.

Theo ghi nhận, từ chiều tối ngày 25/2 (mùng 9 Tết), không khí làm việc tại con phố này đã vô cùng khẩn trương. Các tiểu thương tất bật chuẩn bị nguồn hàng và tăng cường nhân lực tối đa để kịp phục vụ sức mua khổng lồ.

Cá lóc chủ yếu được nhập về từ chợ đầu mối Bình Điền với số lượng lên đến hàng tấn mỗi cơ sở. Những con cá được tuyển chọn kỹ lưỡng, trọng lượng dao động từ 1kg đến hơn 2kg, đảm bảo thịt săn chắc.

Các công đoạn từ nhặt rau, chia bún vào túi nhỏ, đến sơ chế cá, quạt than đều diễn ra nhịp nhàng, liên tục như một dây chuyền tại các con hẻm nhỏ và cả trên mặt tiền đường.

Bà Nguyễn Thị Cúc (65 tuổi), chủ một cửa hàng có thâm niên 25 năm gắn bó với nghề trên phố Tân Kỳ Tân Quý, chia sẻ rằng cúng cá lóc nướng ngày vía Thần Tài là một nét văn hóa đẹp của người miền Nam. Do đó, việc nướng cá cũng đòi hỏi sự tỉ mỉ, chăm chút.

Cá lóc ở đây không cạo vảy hay mổ bụng. Thay vào đó, cá được làm sạch và xiên bằng nguyên thân cây mía từ miệng xuống. Cách làm này giúp cá giữ được hình dáng, thanh mía không bị cháy rụi dưới sức nóng của than hồng, đồng thời nước ngọt từ mía sẽ thấm vào thịt cá tạo hương vị đặc trưng.

Mỗi mẻ cá lóc phải được nướng kỹ lưỡng trong khoảng 30 - 40 phút. Sau khi chín, thợ nướng sẽ cạo bỏ lớp vảy cháy đen bên ngoài để lộ ra phần da vàng ươm, tỏa hương thơm lừng, đảm bảo chất lượng ngon nhất.

Dù ngày vía Thần Tài chính thức rơi vào mùng 10 tháng Giêng, nhưng ngay từ chiều mùng 9, hương cá thơm lừng lan tỏa khắp phố đã thu hút rất đông người dân đổ về xếp hàng "chốt lộc" sớm.

Năm nay, giá mỗi con cá lóc nướng thành phẩm dao động từ 200.000 đến 220.000 đồng tùy kích cỡ. Mỗi phần cá được bọc giấy bạc giữ nhiệt cẩn thận, rưới đẫm mỡ hành và kèm theo đầy đủ các loại rau thơm, bún tươi, đậu phộng rang và nước chấm pha sẵn.

Nhiều khách hàng tranh thủ đi mua từ chiều mùng 9 để tránh cảnh chờ đợi. Anh Minh (ngụ ở Vĩnh Lộc) cho biết, hàng năm vào ngày này anh đều lặn lội ra đây mua cá lóc nướng về để chuẩn bị cúng Thần Tài vào sáng sớm mùng 10. Khi có khách mua, cá sẽ được làm nóng lại cẩn thận, hàng trăm mẻ cá luôn được xếp ngăn nắp trên kệ chờ khách rước về.

Với người dân TPHCM, mâm cúng Thần Tài ngày mùng 10 tháng Giêng không thể thiếu cá lóc nướng, mía, thịt heo quay hay bộ tam sên.

Hình ảnh hàng trăm mẻ cá lóc nướng xếp dài tăm tắp, khói bếp nghi ngút rực sáng cả góc phố Tân Kỳ Tân Quý không chỉ là câu chuyện mưu sinh bận rộn ngày đầu năm. Con cá lóc mang ý nghĩa về sức sống mãnh liệt (cá chép hóa rồng), mang lại may mắn, tài lộc và sung túc. Giữa nhịp sống hiện đại bôn ba, đây là một nét chấm phá dân gian độc đáo, giúp người dân thành phố gìn giữ chút hồn quê mộc mạc và đậm đà bản sắc tâm linh của người phương Nam.