Trao đổi về giá trị văn hóa và hướng phát triển trà Việt

Hội thảo do Hội các Phòng thử nghiệm Việt Nam (VINALAB), Hiệp hội Tinh dầu, Hương liệu, Mỹ phẩm Việt Nam (VOCA) và Công ty Cổ phần Thương mại Dịch vụ Nông nghiệp Vườn Táo Cổ phối hợp tổ chức.

Các nội dung trình bày xoay quanh trà xanh, chè Shan tuyết cổ thụ, cao trà truyền thống và cao trà giàu polyphenol từ chè Shan tuyết. Hội thảo cũng đề cập yêu cầu chất lượng, phương pháp đánh giá trà, truy xuất nguồn gốc bằng chemometrics - AI và định hướng xây dựng hệ thống quản lý chất lượng sản phẩm.

Trong tham luận về chè xanh, chè Shan tuyết cổ thụ và cao trà giàu polyphenol, PGS.TS Tạ Thị Thảo, khoa Hóa học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội, trình bày các vấn đề liên quan đến thành phần hóa học, chất lượng và phương pháp phân tích. Đây là một trong những hướng tiếp cận nhằm đưa các đặc tính của trà từ cảm nhận thưởng thức sang những tiêu chí có thể khảo sát, đánh giá bằng phương pháp khoa học.

Ở góc độ văn hóa, TS Bùi Hữu Dược (nguyên Vụ trưởng Vụ Phật giáo - Ban Tôn giáo Chính phủ, Giảng viên cao cấp Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh) chia sẻ về lịch sử và tập quán uống trà của người Việt. Theo ông, trà đã hiện diện lâu đời trong đời sống dân gian, từ nước chè xanh dùng hằng ngày đến trà khô được mang theo như một cách lưu giữ hương vị quê nhà. Những tập quán ấy góp phần tạo nên nền tảng văn hóa cho các sản phẩm trà ngày nay.

NSND Lê Tiến Thọ, nguyên Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, gợi mở thêm về sự hiện diện của trà trong đời sống nghệ thuật. Ông nhắc đến kinh nghiệm của một số nghệ sĩ thường ngậm trà cùng muối để giữ giọng khi phải sử dụng thanh quản nhiều. Từ câu chuyện ấy, ông nhấn mạnh trà không chỉ là thức uống mà còn gắn với những thói quen và trải nghiệm văn hóa được truyền lại trong đời sống.

Theo NSND Lê Tiến Thọ, để trà Việt tạo dựng vị thế, cần quan tâm đến thương hiệu và giá trị thực của sản phẩm, trong đó chất lượng phải được xác định bằng những tiêu chí đáng tin cậy. Ông cũng đề cập kinh nghiệm tiêu chuẩn hóa trà ở Nhật Bản như một gợi ý để ngành trà Việt tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện cách đánh giá và kiểm soát chất lượng.

Nghệ nhân Lê Hoa, người trình bày báo cáo “Định hướng nghiên cứu và phát triển xã hội của trà Việt”, kể về hành trình tìm hiểu văn hóa trà và các phương pháp chế biến ở nhiều nơi. Bà cho biết quá trình phát triển cao trà bắt đầu từ việc tìm hiểu vùng nguyên liệu, lựa chọn và thu hái trà, sau đó kiểm soát các công đoạn ủ, phơi, sấy. Theo bà, việc nghiên cứu cần đi cùng tiêu chuẩn hóa quy trình và kiểm nghiệm chất lượng để tạo dựng giá trị bền vững cho sản phẩm.

Thông điệp được ban tổ chức nêu tại hội thảo là đưa trà từ di sản vào đời sống bằng khoa học; đồng thời mở rộng văn hóa trà từ không gian thưởng thức truyền thống thành một thói quen gần gũi, hiện đại và có chiều sâu.