Từ việc làm đến deepfake - thượng đỉnh AI nóng vấn đề an toàn

Chiều 16/2 theo giờ địa phương, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi dự kiến chủ trì lễ khai mạc hội nghị thượng đỉnh toàn cầu về trí tuệ nhân tạo (AI) tại thủ đô New Delhi, với nhiều vấn đề lớn được đưa vào chương trình nghị sự, từ tác động đối với việc làm tới an toàn trẻ em.

Trong bối cảnh bùng nổ nhu cầu đối với AI tạo sinh (generative AI) đã thúc đẩy mạnh lợi nhuận và giá cổ phiếu của nhiều tập đoàn công nghệ, những lo ngại về các rủi ro mà công nghệ này đặt ra đối với xã hội và môi trường cũng gia tăng.

Hội nghị thượng đỉnh về Tác động của AI (AI Impact Summit) dự kiến kéo dài 5 ngày, với mục tiêu xây dựng một “lộ trình chung cho quản trị và hợp tác AI toàn cầu.”

Đây là kỳ họp thường niên lần thứ tư bàn về các cơ hội và thách thức do AI đặt ra, sau các hội nghị quốc tế trước đó tổ chức tại Paris, Seoul và Bletchley (Anh).

Ban tổ chức nhấn mạnh đây là hội nghị AI đầu tiên do một quốc gia đang phát triển đăng cai. Bộ Công nghệ Thông tin Ấn Độ cho biết hội nghị sẽ góp phần định hình “tầm nhìn chung về AI thực sự phục vụ số đông, không chỉ một nhóm thiểu số.”

Năm ngoái, Ấn Độ đã vươn lên vị trí thứ 3 toàn cầu về năng lực cạnh tranh AI theo bảng xếp hạng của Đại học Stanford (Mỹ), vượt Hàn Quốc và Nhật Bản.

Được quảng bá là kỳ họp có quy mô lớn nhất từ trước tới nay, Chính phủ Ấn Độ dự kiến đón khoảng 250.000 lượt khách tham dự, trong đó có 20 nguyên thủ quốc gia và 45 phái đoàn cấp bộ trưởng.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đều không tham dự, song hai nước đều cử các quan chức cấp cao phụ trách chính sách công nghệ.

Hội nghị cũng có sự tham dự của nhiều lãnh đạo công nghệ, trong đó có Giám đốc điều hành OpenAI Sam Altman và Tổng Giám đốc Google Sundar Pichai.

Tuy nhiên, theo thông tin ban tổ chức, Giám đốc điều hành tập đoàn chip Nvidia Jensen Huang đã hủy kế hoạch tham dự vì lý do đột xuất.

Theo ban tổ chức, tại hội nghị, Thủ tướng Modi sẽ tìm cách “tăng cường các quan hệ đối tác toàn cầu và định hình vai trò dẫn dắt của Ấn Độ trong thập niên AI tới” thông qua các cuộc trao đổi với lãnh đạo như Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Tổng thống Brazil Luiz Inacio Lula da Silva.

Vào năm 2023 - một năm sau khi sau khi ChatGPT gây tiếng vang toàn cầu, Hội nghị thượng đỉnh An toàn về AI (AI Safety Summit) đã diễn ra tại Bletchley (Anh) và được xem là hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên trên thế giới.

Tên gọi các hội nghị đã thay đổi theo quy mô và phạm vi mở rộng. Tại Hội nghị thượng đỉnh Hành động về AI (AI Action Summit) ở Paris (Pháp) năm ngoái, hàng chục quốc gia đã ký tuyên bố kêu gọi tăng cường khuôn khổ quản lý nhằm bảo đảm công nghệ AI phát triển theo hướng “cởi mở” và “có đạo đức.”

Hội nghị tại New Delhi năm nay xoay quanh 3 chủ đề lớn gồm “con người, tiến bộ và hành tinh”, được gọi là ba “sutra” (nguyên lý). Dù vậy, an toàn AI vẫn là ưu tiên trọng tâm, trong đó có nguy cơ lan truyền thông tin sai lệch như các sản phẩm deepfake.

Tháng trước, công cụ AI Grok của tỷ phú Elon Musk đã vấp phải phản ứng toàn cầu khi cho phép người dùng tạo ra các hình ảnh mang tính tình dục hóa của người thật, kể cả trẻ em, chỉ bằng các câu lệnh văn bản đơn giản.

Bà Kelly Forbes, Giám đốc Viện AI châu Á – Thái Bình Dương, nhận định vấn đề an toàn trẻ em và các tác hại số đang ngày càng được chú trọng, đặc biệt khi AI tạo sinh làm giảm rào cản sản xuất nội dung độc hại.

Ông Seth Hays, tác giả bản tin Asia AI Policy Monitor, cho rằng các thảo luận sẽ tập trung vào việc “thiết lập các rào chắn quản lý cần thiết, nhưng không kìm hãm sự phát triển của AI.”

Theo ông, hội nghị có thể đưa ra một số thông báo về tăng đầu tư công cho AI, song tác động tổng thể còn hạn chế, do Ấn Độ vẫn cần các quan hệ đối tác quốc tế để hội nhập sâu hơn vào hệ sinh thái AI toàn cầu.

Trong khi đó, bà Amba Kak, đồng Giám đốc điều hành Viện AI Now, cho rằng tại hội nghị năm nay, khả năng các bên đưa ra các bước đi có ý nghĩa nhằm buộc các tập đoàn AI chịu trách nhiệm vẫn còn bỏ ngỏ.

Theo bà, các cam kết của ngành tại những hội nghị trước đây “phần lớn chỉ dừng ở các khuôn khổ tự điều chỉnh tương đối hạn hẹp”.