Tuyển sinh đại học 2026: Đề xuất bỏ cơ chế cộng điểm IELTS

Ngoại ngữ nên giữ vai trò "cửa kỹ thuật"

Với dự kiến quy định giới hạn số lượng nguyện vọng, giảm điểm cộng chứng chỉ ngoại ngữ tuyển sinh đại học, theo TS Hoàng Ngọc Vinh, nguyên vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) nhận định, đây là nỗ lực "dọn lại bàn tuyển sinh", bớt rối, bớt nhiễu và giảm cảm giác mỗi mùa tuyển sinh là một… mê cung.

Với chứng chỉ quốc tế như IELTS, TOEFL, TS Hoàng Ngọc Vinh ủng hộ bỏ cơ chế cộng điểm, kể cả 0,5 điểm. Bởi theo TS Vinh vì đó là kiểu "thưởng điểm" mà khó có căn cứ thuyết phục tại sao lại là 1 hay 2 điểm cộng thêm.

"IELTS nên được dùng đúng vai trò điều kiện theo ngành. Cụ thể, ngành nào coi tiếng Anh là năng lực lõi (Ngoại ngữ, Ngoại giao, Ngoại thương hoặc chương trình dạy bằng tiếng Anh) thì đặt ngưỡng đầu vào rõ ràng.

Khi đó, điểm chuẩn 3 môn là "cửa cạnh tranh", còn ngưỡng tiếng Anh là "cửa kỹ thuật" để đảm bảo học được; không đạt ngưỡng thì không đủ điều kiện trúng tuyển, dù tổng điểm cao cũng không nên vào nhóm ngành ưu tiên tiếng Anh. Cách làm này công bằng hơn, minh bạch hơn và giảm động cơ chạy chứng chỉ chỉ để kiếm điểm cộng", TS Hoàng Ngọc Vinh lý giải.

Liên quan đến giới hạn 10 nguyện vọng, TS Vinh cho rằng, nếu làm tốt, sẽ giúp thí sinh bớt tâm lý "rải thảm" tốn tiền, hệ thống cũng vận hành ổn định hơn. Điều cốt lõi là tuyển sinh không biến thành cuộc thi "ai biết mẹo nhiều hơn" hay chơi sổ số, mà là quá trình đặt người học vào đúng chỗ. Muốn vậy phải đi kèm dữ liệu và công cụ hỗ trợ ra quyết định đủ tốt; nếu không, nhóm thí sinh yếu thông tin sẽ chịu rủi ro nhiều nhất.

Bên cạnh đó, giới hạn tối đa 10 nguyện vọng có thể giúp thí sinh lựa chọn ngành học nghiêm túc hơn, vì nó buộc thí sinh phải "xếp thứ tự ưu tiên thật" thay vì đăng ký theo kiểu thử vận may.

"10 nguyện vọng là đủ rộng để có phương án an toàn và đủ hẹp để không quá tùy tiện. Nhưng muốn "thực chất", phải đi kèm một điều kiện: Thí sinh có đủ thông tin để chọn hay không. Nếu điểm chuẩn các năm, chỉ tiêu, điều kiện phụ, cách quy đổi… không được công bố rõ và so sánh được, thì thí sinh chọn nguyện vọng vẫn giống như đi trong sương mù lại thiếu la bàn. Giới hạn nguyện vọng sẽ ràng buộc lựa chọn theo năng lực bản thân, sự đam mê giảm thái độ cứ vào học đại học là được, bất chấp ràng buộc và sẽ thực chất hơn đỡ ảo", TS Vinh bày tỏ quan điểm.

Siết kỹ thuật là chưa đủ để nâng chất lượng

Một điểm đáng chú ý là giới hạn mỗi cơ sở đào tạo tối đa 5 phương thức xét tuyển, về nguyên tắc điều này làm tuyển sinh minh bạch, dễ hiểu. Theo TS Vinh, mỗi trường dùng quá nhiều phương thức, thí sinh khó hiểu, khó tính toán, còn xã hội thì khó giám sát tính công bằng.

Giới hạn 5 phương thức giúp trường tập trung vào những cách tuyển sinh đáng tin, giảm dàn trải và giảm "mỗi nơi một kiểu". Tuy nhiên, Bộ GD&ĐT cần yêu cầu công khai cách quy đổi, trọng số cho mỗi phương thức để xác lập mức độ ưu tiên, điều kiện phụ theo một chuẩn tối thiểu và có giải trình từ dữ liệu tuyển sinh trong quá khứ, TS Hoàng Ngọc Vinh lý giải.

"Minh bạch không nằm ở số lượng ít hay nhiều, mà nằm ở việc người học đọc là dễ hiểu và so sánh được giữa các lựa chọn. Nếu làm được vậy, hệ thống sẽ nhẹ hơn mà thí sinh lại an tâm hơn", TS Vinh khẳng định.

Liên quan đến nội dung dự kiến với khối ngành đào tạo giáo viên sẽ siết chặt nguyện vọng, không cho đăng ký tràn lan, TS Vinh nhận định: "Siết đăng ký tràn lan có tác dụng tốt ở khía cạnh "tính nghiêm túc", giảm tình trạng chọn sư phạm như một phương án dự phòng và dễ có thể bỏ".

Đồng thời, theo TS Ngọc Vinh, điều này cũng giúp dữ liệu tuyển sinh phản ánh đúng nhu cầu và mức độ quan tâm thực sự, từ đó việc dự báo chỉ tiêu, đặt hàng đào tạo của địa phương bớt bị lệch.

Tuy nhiên, để nói "nâng chất lượng đầu vào" thì chưa đủ, vì chất lượng không chỉ là hành vi đăng ký tràn lan, mà còn là chuẩn năng lực, động cơ nghề và khả năng theo học. "Với sư phạm, tôi thiên về cách làm gọn: sàng lọc bằng ngưỡng học thuật cần thiết, cộng thêm đánh giá động cơ, phẩm chất phù hợp nghề trồng người. Vì thế muốn ngành sư phạm có người giỏi, không chỉ làm cho người ta "khó vào", mà phải làm cho nghề giáo "đáng vào". Siết nguyện vọng là bước kỹ thuật, còn "nâng chất" là một gói chính sách", TS Hoàng Ngọc Vinh nhận định.