Văn hóa xin lỗi trong showbiz: Nghệ sĩ phải là người biết lắng nghe

3 lựa chọn quen thuộc

Showbiz Việt thời gian qua liên tục chứng kiến các ồn ào xoay quanh đời tư, phát ngôn và sản phẩm nghệ thuật của nghệ sĩ.

Khi đối diện với khủng hoảng truyền thông, nghệ sĩ thường đứng trước 3 lựa chọn phổ biến: Im lặng, phân trần hay xin lỗi. Trong đó, im lặng được xem là phương án an toàn trong nhiều trường hợp, đặc biệt khi sự việc chưa rõ ràng hoặc thông tin lan truyền mang tính suy đoán.

Thực tế cho thấy, có những nghệ sĩ chọn cách "không nói gì", để dư luận tự lắng xuống theo thời gian. Sơn Tùng M-TP là ví dụ điển hình cho chiến lược này. Trước nhiều ồn ào liên quan đến đời tư hay tranh cãi xoay quanh sản phẩm, nam ca sĩ gần như không lên tiếng, không phản hồi trực diện, thay vào đó tập trung vào âm nhạc. Cách làm này giúp anh tránh rơi vào vòng xoáy tranh luận, đồng thời giữ được hình ảnh kín tiếng.

Tuy nhiên, im lặng không phải lúc nào cũng mang lại hiệu quả tích cực. Trong một số trường hợp, sự im lặng bị công chúng hiểu là né tránh trách nhiệm, thiếu tôn trọng khán giả hoặc gián tiếp thừa nhận sai lầm.

Phân trần là lựa chọn phổ biến thứ hai, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Ranh giới giữa việc giải thích và "đổ thêm dầu vào lửa" rất mong manh. Thực tế, showbiz từng chứng kiến không ít trường hợp nghệ sĩ lên tiếng nhằm làm rõ sự việc, nhưng cách diễn đạt thiếu tiết chế, cảm tính hoặc mang tính thách thức lại khiến làn sóng phản ứng trở nên gay gắt hơn.

Điển hình là việc ViruSs vướng tranh cãi khi liên tục livestream phản hồi ồn ào đời tư theo hướng thách thức cộng đồng mạng, thậm chí bị cho là tận dụng drama để tăng lượt xem, gia tăng doanh thu. Thay vì hạ nhiệt, cách ứng xử này khiến hình ảnh cá nhân chịu nhiều chỉ trích.

Xin lỗi công khai được xem là lựa chọn khó nhưng cần thiết trong những trường hợp nghệ sĩ thực sự có sai sót. Tuy nhiên, không phải lời xin lỗi nào cũng được đón nhận. Thời điểm, thái độ và ngôn từ là 3 yếu tố quyết định hiệu ứng của một lời xin lỗi.

Một lời xin lỗi muộn màng, vòng vo hoặc mang tính đối phó dễ khiến khán giả cảm thấy thiếu chân thành. Ngược lại, xin lỗi đúng lúc, thẳng thắn và cầu thị có thể giúp nghệ sĩ lấy lại phần nào niềm tin đã mất.

Mới đây nhất, nhạc sĩ Minh Khang lên tiếng thừa nhận lỗi lầm khi đã lớn tiếng chửi bới tài xế xe công nghệ - coi đây là bài học lớn và hứa sẽ hạn chế đồ uống có cồn để tự kiểm soát hành động.

Tuy nhiên, với lý do rằng việc tài xế tự ý phát tán clip lên mạng đã xâm phạm quyền riêng tư và khiến gia đình anh bị công kích, anh đã báo cáo sự việc với ứng dụng xe công nghệ. Lời xin lỗi trong tình huống này lại khiến dư luận bức xúc hơn khi tài xế bị chính nam nhạc sĩ đe họa hành hung đã mất việc, còn khách hàng chửi xong, chỉ xin lỗi mấy câu để khép lại sự việc.

Không chỉ phát ngôn đời tư, sản phẩm nghệ thuật cũng là nguồn cơn của nhiều tranh cãi. Trường hợp Jack từng gây phẫn nộ khi lên tiếng qua ca từ trong một sản phẩm âm nhạc, với cách diễn giải bị cho là lệch chuẩn về ngôn từ.

Phản ứng của công chúng cho thấy khán giả ngày càng khắt khe hơn với chất lượng văn hóa trong sản phẩm nghệ thuật, đặc biệt khi người nghệ sĩ sở hữu lượng người hâm mộ đông đảo và có sức ảnh hưởng lớn.

Jack, ViruSs không ít lần chịu những chỉ trích của công chúng khi chọn cách lên tiếng không đúng thời điểm, xin lỗi không trúng trọng tâm sự việc

Văn hóa xin lỗi phản chiếu điều gì?

Nhìn rộng hơn, cách nghệ sĩ ứng xử trước khủng hoảng truyền thông phản chiếu nhiều vấn đề của đời sống showbiz hiện nay.

Chúng ta đang chứng kiến một thế hệ nghệ sĩ trẻ năng động, tài năng, nhanh chóng nổi tiếng nhờ mạng xã hội, nhưng đôi khi thiếu nền tảng văn hóa để kiểm soát cảm xúc và ngôn ngữ. Cái tôi cá nhân lớn, trong khi sự lắng nghe từ công chúng lại chưa đủ sâu.

Đã có những người nổi tiếng rất nhanh, nhưng cũng đánh mất niềm tin của khán giả chỉ vì một phát ngôn, một ca từ hay một thái độ thiếu chuẩn mực. Trong thời đại mà hình ảnh công chúng được xây dựng trên từng câu chữ, từng lần xuất hiện, mỗi sai lầm nhỏ đều có thể trở thành vết nứt lớn nếu không được xử lý đúng cách.

Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Ủy viên Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, để hạn chế những "vết nứt" ấy, cần tăng cường giáo dục thẩm mỹ và đạo đức nghề nghiệp trong các cơ sở đào tạo nghệ thuật.

"Nghệ sĩ trẻ cần nhận thức rõ rằng tự do sáng tạo luôn phải song hành với trách nhiệm xã hội. Bởi suy cho cùng, người nghệ sĩ không chỉ là người làm nghề, mà còn là người giữ hồn dân tộc, là tấm gương về nhân cách và giá trị sống", ông nói.

Điều đáng lo hơn cả là thái độ sau phản ứng dư luận. Khi bị góp ý, nếu nghệ sĩ chọn cách im lặng hoặc xin lỗi, khán giả thường sẵn sàng tha thứ. Nhưng nếu họ tiếp tục đáp trả, biện minh, thách thức, hoặc xem phản ứng công chúng là "phẫn nộ".

Văn hóa ứng xử chính là phép thử cuối cùng để biết một người có thật sự xứng đáng được gọi là nghệ sĩ hay không. Bởi nghệ sĩ, trước hết, phải là người biết lắng nghe.