Văn kiện Hà Nội về di sản cần trở thành định hướng hành động

Ứng dụng AI vào di sản phải có trách nhiệm

Hội nghị Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương về Di sản và Tính xác thực khai mạc ngày 28/9 tại Hà Nội, với khoảng 250 đại biểu trong nước và quốc tế tham dự.

Hội nghị do Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam phối hợp với UNESCO, UBND thành phố Hà Nội và UBND tỉnh Ninh Bình tổ chức từ ngày 27/9 đến 1/10 tại Hà Nội và Ninh Bình. Phiên bế mạc dự kiến diễn ra ngày 30/9, thông qua Văn kiện Hà Nội về Di sản và Tính xác thực, phản ánh các quan điểm và ưu tiên của khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Phát biểu tại sự kiện, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung cho rằng, hội nghị diễn ra trong thời điểm có ý nghĩa khi Việt Nam và UNESCO kỷ niệm 50 năm quan hệ; Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 80 vừa thông qua nghị quyết tuyên bố giai đoạn 2027-2036 là Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì Phát triển bền vững, theo sáng kiến do Việt Nam khởi xướng cùng 103 nước đồng bảo trợ.

Theo Bộ trưởng, di sản là "ký ức của nhân loại", nối quá khứ với hiện tại và tương lai. Giữ gìn tính xác thực của di sản là tôn trọng sự thật lịch sử và những giá trị được các thế hệ gìn giữ, tiếp nối.

Ông nhận định di sản tại châu Á - Thái Bình Dương đang chịu sức ép ngày càng lớn từ đô thị hóa, phát triển hạ tầng và biến đổi khí hậu. Việc hài hòa giữa bảo tồn và phát triển không chỉ có ý nghĩa với khu vực mà còn có thể trở thành kinh nghiệm cho thế giới.

Bộ trưởng đề nghị hội nghị tập trung thảo luận vào bốn nội dung, gồm nhìn nhận tính xác thực trên nền tảng tôn trọng đa dạng văn hóa; đề cao trách nhiệm với lịch sử và các thế hệ tương lai; lấy người dân, cộng đồng làm trung tâm; tăng cường đoàn kết và hợp tác quốc tế.

Trong đó, ông đề nghị hội nghị thảo luận các nguyên tắc ứng xử có trách nhiệm khi ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo vào di sản, nhằm bảo đảm công nghệ phục vụ sự thật lịch sử.

Bộ trưởng Lê Hoài Trung cũng nhấn mạnh vai trò của nghệ nhân, người cao tuổi, phụ nữ và cộng đồng các dân tộc - những người trực tiếp lưu giữ, thực hành và trao truyền di sản; đồng thời đề cao vai trò của thế hệ trẻ trong tiếp nối và sáng tạo các giá trị di sản.

Việt Nam đề xuất thành lập Mạng lưới hợp tác di sản châu Á - Thái Bình Dương, phối hợp với UNESCO tổ chức định kỳ chương trình đào tạo khu vực cho thế hệ chuyên gia di sản trẻ và duy trì đối thoại này thành diễn đàn thường kỳ của khu vực.

"Việt Nam mong muốn Văn kiện Hà Nội không dừng lại ở nhận thức mà trở thành định hướng cho hành động", Bộ trưởng Lê Hoài Trung nói.

Với vai trò nước chủ nhà, Chính phủ Việt Nam sẽ chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương cụ thể hóa các khuyến nghị của Văn kiện Hà Nội trong thể chế, chính sách và thực tiễn quản lý di sản; tiếp tục ưu tiên nguồn lực cho bảo tồn, chuyển đổi số và đào tạo chuyên gia.

Hà Nội kiên định quan điểm bảo tồn để phát triển, phát triển để bảo tồn

Tại phiên khai mạc, Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong cho biết Thủ đô có hơn 6.000 di tích, hàng nghìn di sản văn hóa phi vật thể được kiểm kê, nhiều bảo vật quốc gia cùng các di sản được UNESCO ghi danh.

Theo ông, những giá trị này vừa là niềm tự hào, vừa đặt ra trách nhiệm trong gìn giữ tính toàn vẹn, tính xác thực và bản sắc di sản, đồng thời phát huy di sản phục vụ giáo dục truyền thống, phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng đời sống người dân.

Việc tổ chức hội nghị tại Hà Nội, theo Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội, có ý nghĩa trong bối cảnh thành phố đang đẩy mạnh bảo tồn, phát huy giá trị Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long và triển khai Dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên.

Phó bí thư Thành ủy Hà Nội cho biết trong quy hoạch tổng thể thủ đô với tầm nhìn 100 năm, Hà Nội xác định "văn hiến - bản sắc - sáng tạo" là giá trị cốt lõi. Trên nền tảng đó, Hà Nội kiên định quan điểm bảo tồn để phát triển, phát triển để bảo tồn, hài hòa giữa gìn giữ di sản với xây dựng thủ đô hiện đại, văn minh, sáng tạo và hội nhập.

Chủ tịch Ủy ban Di sản Thế giới lần thứ 49 Ishan Mustafa Yurdakul đánh giá cao vai trò của Việt Nam với tư cách Phó Chủ tịch Ủy ban Di sản Thế giới, đồng thời cho biết sẽ phối hợp với Việt Nam thúc đẩy kết quả hội nghị tại Khóa họp lần thứ 49 của Ủy ban Di sản Thế giới tổ chức tại Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ, năm 2027.

Giám đốc Trung tâm Di sản Thế giới UNESCO Lazare Eloundou Assomo đánh giá Việt Nam là thành viên tích cực, có trách nhiệm của UNESCO và Ủy ban Di sản Thế giới, đồng thời ghi nhận kinh nghiệm của Việt Nam trong bảo tồn và phát huy giá trị di sản gắn với phát triển kinh tế - xã hội và sinh kế người dân.

Ông Assomo đánh giá cao công tác quản lý các di sản như Hoàng thành Thăng Long, Tràng An, Hội An, Huế, Vịnh Hạ Long và Quần thể Yên Tử, cho rằng đây là những kinh nghiệm có thể chia sẻ với cộng đồng quốc tế.