WHO thiết lập tiêu chuẩn toàn cầu cho bữa ăn học đường
Một học sinh tại huyện Burera, Rwanda đang trong giờ học. Ảnh: UNICEF/Habib Kanobana
Lần đầu tiên trong lịch sử, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã chính thức ban hành bộ hướng dẫn tiêu chuẩn toàn cầu về bữa ăn học đường. Đây được coi là "phác đồ" dinh dưỡng quan trọng nhằm ngăn chặn làn sóng béo phì và các bệnh không lây nhiễm đang trẻ hóa một cách đáng báo động.
Béo phì "vượt mặt" tình trạng thiếu cân
Theo báo cáo mới nhất từ Liên hợp quốc ngày 27/01/2026, thế giới đang chứng kiến một bước ngoặt lịch sử đáng lo ngại: Năm 2025 là năm đầu tiên số lượng trẻ em béo phì chính thức vượt qua số trẻ thiếu cân trên toàn cầu.
Số liệu thống kê khiến nhiều bậc phụ huynh phải giật mình: Cứ 5 trẻ em thì có 1 em bị thừa cân. Đặc biệt, bệnh tiểu đường hiện nay không còn là "bệnh người già" khi nó đã ảnh hưởng đến hơn 800 triệu người và tác động trực tiếp đến 1/6 số ca thai kỳ.
Trước thực trạng này, WHO nhận định trường học chính là "mặt trận" quan trọng nhất. Với việc học sinh dành phần lớn thời gian trong ngày tại trường, khay cơm bán trú không chỉ đơn thuần là bữa trưa tiếp năng lượng, mà còn là nơi hình thành khẩu vị và thói quen ăn uống sẽ theo các em suốt cả cuộc đời.
WHO nhận định trường học chính là "mặt trận" quan trọng nhất để hình thành thói quen ăn uống lành mạnh. Ảnh minh họa
Thực đơn mới: Thêm đậu, bớt đường và những "cú hích" tâm lý
Trong bộ hướng dẫn vừa công bố, WHO đưa ra những quy tắc nghiêm ngặt nhưng rất cụ thể để thay đổi diện mạo bữa ăn học đường. Trong đó, cắt giảm tối đa "ba kẻ thù" của sức khỏe là tiêu chuẩn mới yêu cầu các nhà trường phải hạn chế tối đa, gồm: Đường tự do (có trong nước ngọt, bánh kẹo, đồ ăn sẵn), chất béo bão hòa và muối.
Thay vào đó, thực đơn bắt buộc phải tăng cường ngũ cốc nguyên hạt, trái cây tươi, các loại hạt và đặc biệt là các loại đậu - nguồn đạm thực vật lành mạnh giúp trẻ phát triển bền vững.
Nhằm "thúc đẩy" trẻ ăn rau, thay vì ép buộc bằng mệnh lệnh, WHO khuyến khích các trường học áp dụng giải pháp "sắp đặt định hướng ". Đây là một phương pháp tâm lý học thú vị, thay đổi cách trình bày bắt mắt hơn cho trái cây, đặt các món rau ở vị trí thuận mắt nhất trên quầy thức ăn, hoặc điều chỉnh kích thước khẩu phần để trẻ tự nguyện lựa chọn món ăn lành mạnh mà không cảm thấy bị áp lực.
Chia sẻ về tầm quan trọng của tiêu chuẩn mới này, tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus, Tổng giám đốc WHO, nhấn mạnh: "Thực phẩm trẻ em ăn tại trường và môi trường bao quanh các em có tác động sâu sắc đến khả năng học tập. Đồng thời để lại hệ quả lâu dài cho sức khỏe và hạnh phúc sau này. Việc đảm bảo dinh dưỡng chuẩn mực tại trường học là yếu tố then chốt để ngăn ngừa bệnh tật và xây dựng một thế hệ trưởng thành khỏe mạnh hơn".
Việc WHO thiết lập tiêu chuẩn toàn cầu không chỉ là một văn bản kỹ thuật, mà là một lời kêu gọi các chính phủ và nhà trường phải hành động ngay lập tức. Một khay cơm lành mạnh ngày hôm nay chính là khoản đầu tư hiệu quả nhất cho hệ thống y tế trong tương lai.
Tuy nhiên, thách thức hiện nay vẫn còn rất lớn. Dù đã có 104 quốc gia triển khai các chính sách về thực phẩm học đường, nhưng mới chỉ có chưa đầy một nửa trong số đó (48 quốc gia) thực sự ban hành các quy định khắt khe nhằm hạn chế quảng cáo thực phẩm không lành mạnh, nhiều dầu mỡ xung quanh khu vực cổng trường.
