Xe điện đô thị - Bài 1: Xe máy điện "cháy hàng" và khoảng trống phát sinh

Không còn là lựa chọn thử nghiệm, mà là quyết định tài chính

Cuối giờ chiều tại một đại lý xe máy điện ở Hà Nội, khách ra vào liên tục nhưng không ai có thể mang xe về ngay. Nhân viên chỉ còn cách ghi tên, nhận đặt cọc và hẹn… vài tuần sau quay lại. Một số người tỏ ra bất ngờ, thậm chí sốt ruột. Bởi với họ, mua xe máy vốn là việc "có tiền là có xe", chưa bao giờ phải chờ đợi như lúc này.

Nhưng phía sau cảnh tượng ấy không chỉ là câu chuyện cung – cầu. Một sự dịch chuyển đang diễn ra nhanh hơn dự đoán: nhiều người dân đô thị bắt đầu rời bỏ xe xăng, không phải vì phong trào, mà vì áp lực chi phí và những thay đổi đang đến rất gần.

Mỗi ngày, anh Nguyễn Đình Chính (Xuân Phương, Hà Nội) di chuyển gần 18km từ nhà đến cơ quan, đi xuyên qua khu vực nội đô. Trước đây, anh sử dụng ô tô, chấp nhận mất 3–4 tiếng mỗi ngày trên đường.

Nhưng điều khiến anh "mệt" nhất không phải là tắc đường, mà là chi phí nhiên liệu. 

"Có thời điểm, tôi đi làm mà chỉ nghĩ đến tiền xăng thôi đã thấy áp lực", anh nói.

Chi phí nhiên liệu cho ô tô lên tới 7–8 triệu đồng/tháng. Ngay cả khi chuyển sang xe máy xăng, khoản chi này vẫn ở mức đáng kể.

Sau nhiều lần cân nhắc, anh quyết định chuyển sang xe máy điện.

"Tôi thấy nhẹ đầu hơn hẳn vì không còn phải nghĩ đến tiền xăng mỗi ngày", anh Chính chia sẻ.

Không chỉ riêng anh Chính, xu hướng này đang lan rộng ở nhiều nhóm người khác nhau. Anh Hùng, một công chức tại Hà Nội cho biết, đã mang xe máy xăng đi đổi lấy xe điện tại đại lý, tận dụng chính sách hỗ trợ từ hãng. Trong khi đó, chị Linh (phường Từ Liêm, Hà Nội) chia sẻ, dù chỉ mua một chiếc xe máy điện, chị vẫn phải đặt cọc và chờ gần nửa tháng mới có xe.

"Tôi không nghĩ xe điện lại "cháy hàng" như vậy. Trước giờ chỉ thấy xe xăng mới phải chọn lựa, chứ không phải chờ đợi", chị nói.

Ở một góc nhìn khác, nhiều người cho biết, họ quyết định chuyển đổi còn vì những tín hiệu chính sách, như lộ trình kiểm soát khí thải hay hạn chế phương tiện chạy xăng trong nội đô. Dù chưa áp dụng đồng loạt, nhưng tâm lý "đón đầu" đã khiến không ít người thay đổi sớm hơn dự kiến.

Những quyết định mang tính cá nhân, khi cộng lại, đang tạo thành một làn sóng rõ rệt.

Từ đại lý đến cơ quan thuế, dấu hiệu "nóng" xuất hiện

Nếu như trước đây, xe máy điện thường có sẵn tại đại lý, thì nay tình trạng ngược lại đang diễn ra. Khách hàng buộc phải đặt cọc trước và chờ xe về theo thứ tự.

Theo anh Hiền, quản lý đại lý xe máy điện Vinfast Hoàng Anh (Xuân Phương, Hà Nội), cửa hàng không có xe để giao ngay, thời gian chờ phổ biến hiện nay là từ 15–20 ngày, tùy từng dòng xe và màu sắc.

"Xe từ nhà máy về không đủ để giao ngay. Có khách phải chờ gần 3 tuần, thậm chí lâu hơn nếu chọn màu 'hot'", anh Hiền cho biết.

Không chỉ dừng lại ở khâu bán hàng, lượng người làm thủ tục đăng ký xe điện cũng tăng mạnh. Tại cơ sở thuế số 8 (Hà Nội), theo chia sẻ của chị Trần Thị Ngọc Anh, cán bộ cơ sở thuế tiếp nhận hồ sơ cho biết, những ngày gần đây, mỗi ngày tiếp nhận hàng trăm bộ hồ sơ liên quan đến xe máy điện.

"Chưa bao giờ lượng người đến làm thủ tục cho xe máy điện lại đông như vậy", chị Ngọc Anh  chia sẻ.

Từ việc phải đặt cọc, chờ xe, đến cảnh xếp hàng làm thủ tục, những dấu hiệu này cho thấy nhu cầu chuyển sang xe điện không còn rải rác, mà đang diễn ra trên diện rộng.

Rẻ hơn, nhưng không phải không có cái giá

Yếu tố thúc đẩy rõ nhất vẫn là chi phí. Với quãng đường khoảng 20–25km mỗi ngày, người dùng xe máy xăng có thể phải chi khoảng 400.000 đồng/tháng tiền nhiên liệu. Trong khi đó, xe điện chỉ tiêu tốn khoảng 50.000 – 70.000 đồng/tháng tiền điện.

Một cư dân tại khu đô thị Mỹ Đình cho biết, chi phí sạc xe điện tại chung cư khoảng 30.000 – 70.000 đồng/tháng.

"Chưa bằng một nửa bình xăng, nên cũng không đáng kể", người này nói.

Sự chênh lệch này khiến nhiều người chấp nhận thay đổi thói quen sử dụng. Tuy nhiên, xe điện không phải không có bất tiện. Thời gian sạc kéo dài từ 5–7 tiếng, quãng đường di chuyển mỗi lần sạc còn hạn chế, buộc người dùng phải tính toán kỹ hơn.

Ở các khu tập thể cũ, câu chuyện còn phức tạp hơn. Một số người phải dắt xe lên tận phòng để sạc, trong khi có người mang xe ra các điểm sạc ngoài, trả 5.000–10.000 đồng mỗi lần.

Những chi tiết này cho thấy, phía sau lựa chọn tưởng như đơn giản là cả một quá trình thích nghi.

Làn sóng chuyển sang xe điện vì thế không chỉ là thay đổi phương tiện, mà còn là thay đổi cách sống và cách sử dụng hạ tầng.

Và khi ngày càng nhiều người đưa xe điện về nhà, một thực tế bắt đầu lộ rõ: không phải nơi nào cũng sẵn sàng cho sự thay đổi đó.

(Còn nữa)