Yêu cầu mới đối với đào tạo pháp luật từ chuẩn cơ sở giáo dục đại học
TS. Nguyễn Thị Hoa Tâm, Phó Giám đốc phụ trách Cơ sở II Trường Đại học Lao động – Xã hội, phát biểu tại hội thảo
Trong bối cảnh giáo dục đại học ngày càng chú trọng nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động, việc triển khai chuẩn cơ sở giáo dục đại học đặt ra những yêu cầu mới đối với các cơ sở đào tạo, trong đó có lĩnh vực đào tạo pháp luật.
Ngày 29/10, tại TPHCM, Mạng lưới các cơ sở đào tạo Luật tại Việt Nam phối hợp với Trường Đại học Luật, Đại học Huế, Trường Đại học Thăng Long và Cơ sở II Trường Đại học Lao động – Xã hội, tổ chức Hội nghị khoa học "Chuẩn cơ sở giáo dục đại học: Những vấn đề đặt ra trong đào tạo pháp luật".
Phát biểu tại hội thảo, TS. Nguyễn Thị Hoa Tâm, Phó Giám đốc phụ trách Cơ sở II Trường Đại học Lao động – Xã hội, cho biết trong bối cảnh giáo dục đại học đang đứng trước yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện, nâng cao chất lượng và năng lực cạnh tranh, việc thực hiện chuẩn cơ sở giáo dục đại học có ý nghĩa quan trọng đối với công tác quản trị, bảo đảm chất lượng và định hướng phát triển của mỗi cơ sở đào tạo.
Tinh thần đó cũng được nhấn mạnh trong Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Luật Giáo dục đại học và Thông tư số 83/2026/TT-BGDĐT ngày 30/9/2026 quy định Chuẩn cơ sở giáo dục đại học là những căn cứ quan trọng để các cơ sở giáo dục đại học rà soát, hoàn thiện tổ chức và hoạt động, xác định mục tiêu phát triển và triển khai các giải pháp bảo đảm chất lượng.
Hội nghị khoa học “Chuẩn cơ sở giáo dục đại học: Những vấn đề đặt ra trong đào tạo pháp luật” được tổ chức tại Cơ sở II Trường Đại học Lao động – Xã hội (TPHCM)
Đối với đào tạo pháp luật, việc đáp ứng chuẩn không chỉ là yêu cầu về điều kiện tổ chức và nguồn lực, mà còn phải hướng tới nâng cao chất lượng đào tạo, phát triển tư duy pháp lý, năng lực nghiên cứu, kỹ năng nghề nghiệp và khả năng vận dụng kiến thức pháp luật vào thực tiễn.
"Thực hiện chuẩn cơ sở giáo dục đại học không nên chỉ được nhìn nhận như việc đáp ứng các tiêu chí, điều kiện theo quy định, mà cần được xem là cơ hội để mỗi cơ sở đào tạo tự đánh giá, xác định rõ ưu tiên phát triển và liên tục cải tiến chất lượng", TS. Nguyễn Thị Hoa Tâm nhấn mạnh.
PGS.TS Đoàn Đức Lương, Trưởng Ban điều hành Mạng lưới các cơ sở đào tạo luật tại Việt Nam, Hiệu trưởng Trường Đại học Luật, Đại học Huế, cho rằng chất lượng đào tạo luật không chỉ thể hiện ở đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất hay kết quả học tập, mà còn ở năng lực tư duy pháp lý, kỹ năng nghề nghiệp, đạo đức và khả năng vận dụng pháp luật vào thực tiễn của người học.
Từ góc độ đó, việc triển khai chuẩn cơ sở giáo dục đại học trong đào tạo pháp luật đặt ra một yêu cầu quan trọng, làm thế nào để bảo đảm các cơ sở đào tạo luật đáp ứng những yêu cầu chung về chất lượng giáo dục đại học, đồng thời phát huy được đặc thù, bản sắc và sứ mạng riêng của đào tạo pháp luật.
Cần đổi mới tư duy mạnh mẽ, bằng hành động và thực chất
Tại hội nghị, TS. Võ Khánh Linh, Trường Đại học Thăng Long, cho biết số lượng tuyển sinh trong các cơ sở đào tạo luật trong năm 2026 đã giảm 23% và theo dự báo khả năng sẽ tiếp tục sụt giảm trong năm 2027. Nguyên nhân là do những thay đổi trong phương thức tuyển sinh, sự phân hóa và sàng lọc giữa các cơ sở đào tạo luật, sức hút STEM, sự điều chỉnh ngưỡng đầu vào.
Để nâng cao chất lượng đào tạo, TS. Võ Khánh Linh cho rằng chương trình cần bảo đảm kiến thức cốt lõi, hình thành tư duy pháp lý và khả năng phát hiện, giải quyết vấn đề pháp lý. Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển, các trường cần quan tâm đến năng lực sử dụng AI, tư duy công nghệ và đạo đức.
Ban tổ chức kỳ vọng những ý kiến tại hội nghị sẽ góp phần bổ sung luận cứ khoa học và kinh nghiệm thực tiễn cho công tác quản lý, bảo đảm chất lượng và phát triển bền vững các cơ sở đào tạo luật.
Từ thực tiễn nhà trường, TS. Nguyễn Sơn Hà và ThS. Trần Cao Thành (Trường Đại học Luật, Đại học Huế), chỉ ra mối liên hệ trực tiếp giữa chuẩn đội ngũ với quy mô tuyển sinh và chất lượng đào tạo.
Theo TS. Nguyễn Sơn Hà, yêu cầu đối với giảng viên ngày càng mở rộng, từ trình độ đào tạo đến năng lực nghiên cứu, công bố quốc tế và chuyển giao tri thức. Hiện Trường Đại học Luật, Đại học Huế có tỷ lệ giảng viên trình độ tiến sĩ trở lên đạt gần 40%. Nhà trường triển khai thu hút nhân lực chất lượng cao, đồng thời hỗ trợ đội ngũ hiện có học tiến sĩ thông qua hỗ trợ kinh phí, giảm định mức giờ giảng và khen thưởng khi hoàn thành đúng hạn.
Tuy nhiên, nguồn tiến sĩ luật chất lượng cao còn hạn chế, sự cạnh tranh nhân lực giữa các trường ngày càng lớn. Bên cạnh đó, thu nhập của giảng viên cũng khó cạnh tranh với khu vực hành nghề luật.
GS.TS Võ Khánh Vinh, cố vấn cao cấp Trường Đại học Kiểm sát, cho rằng trong lĩnh vực luật cần phải đối mới tư duy từ mỗi người, từ lãnh đạo các cơ sở giáo dục đại học và chuyển dịch mạnh mẽ đến từng người. Sự đổi mới phải bằng hành động, thực chất, dù vấn đề này rất thách thức.
Nhấn mạnh tầm quan trọng của đội ngũ giảng viên, GS.TS Võ Khánh Vinh, cho biết mỗi cơ sở giáo dục đại học cần có chiến lược ưu tiên phát triển đội ngũ giảng dạy theo chuyên môn, theo ngành, vị trí việc làm cụ thể. Chiến lược phát triển này phải có tầm nhìn, đồng đều, có độ mở; chính đội ngũ này sẽ tạo nên bản sắc cho từng cơ sở đào tạo.
Trong thời gian khoảng 2-3 năm gần đây, các cơ sở giáo dục có sự dịch chuyển trong nghiên cứu, nhưng sự dịch chuyển nghiên cứu này còn quá chậm và chưa đồng đều. Trong bối cảnh hiện nay, các cơ sở giáo dục đại học cần phải đẩy mạnh nghiên cứu, mạnh dạn và sáng tạo; và dàn đều "ma trận" nghiên cứu ra cả nước.
GS.TS Võ Khánh Vinh cũng lưu ý, để tránh tụt hậu thì các cơ sở giáo dục đại học luật cần đưa toàn bộ quản trị, chuẩn cơ sở giáo dục đại học vào môi trường số; cần hành động một cách quyết liệt và kiểm chứng bằng kết quả thực tế.
