253.000 tỷ đồng trái phiếu chuẩn bị đến hạn: Áp lực nào đang chờ doanh nghiệp?

Sau giai đoạn thị trường từng đối diện với làn sóng chậm thanh toán và tái cơ cấu nợ, các chỉ số về trái phiếu doanh nghiệp thời gian gần đây đã có những cải thiện đáng kể. Tỷ lệ chậm trả giảm, khả năng thu hồi nợ được cải thiện và hoạt động phát hành vẫn duy trì.

Tuy nhiên, phía trước vẫn là bài toán không nhỏ: làm thế nào để doanh nghiệp chuẩn bị đủ nguồn tiền cho một khối lượng trái phiếu đáo hạn lên tới hàng trăm nghìn tỷ đồng, trong bối cảnh tốc độ phát hành mới đang có dấu hiệu chậm lại?

95.000 tỷ đồng sẽ đáo hạn trong 4 tháng cuối năm

Theo dữ liệu của VIS Rating, tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp đang lưu hành đến cuối tháng 8/2026 đạt khoảng 1,491 triệu tỷ đồng, tương đương 10,9% GDP danh nghĩa gần nhất. Trong quy mô dư nợ này, khoảng 1,299 triệu tỷ đồng là trái phiếu phát hành riêng lẻ, trong khi trái phiếu phát hành ra công chúng đạt khoảng 192.000 tỷ đồng.

Đáng chú ý, tổng giá trị trái phiếu đáo hạn trong 12 tháng tiếp theo được ước tính khoảng 253.000 tỷ đồng. Riêng 4 tháng cuối năm 2026, giá trị trái phiếu đến hạn lên tới khoảng 95.000 tỷ đồng.

Theo từng tháng, khoảng 20.000 tỷ đồng trái phiếu sẽ đáo hạn trong tháng 9, khoảng 24.000 tỷ đồng trong tháng 10, khoảng 20.000 tỷ đồng trong tháng 11 và lên tới khoảng 31.000 tỷ đồng trong tháng 12.

Những con số này cho thấy áp lực không chỉ nằm ở tổng quy mô nghĩa vụ nợ mà còn ở sự tập trung của các khoản thanh toán trong một khoảng thời gian tương đối ngắn.

Một doanh nghiệp có thể sở hữu lượng tài sản lớn nhưng vẫn gặp khó khăn nếu dòng tiền không được tạo ra đúng thời điểm để thanh toán nghĩa vụ trái phiếu. Vì vậy, với thị trường trái phiếu, câu hỏi quan trọng không đơn thuần là doanh nghiệp đang có bao nhiêu tài sản, mà là dòng tiền nào sẽ được sử dụng để trả nợ khi trái phiếu đến hạn.

Các doanh nghiệp có nhiều lựa chọn để xử lý nghĩa vụ này, từ sử dụng dòng tiền kinh doanh, tiền mặt hiện có, tái cấp vốn bằng khoản vay ngân hàng hoặc phát hành trái phiếu mới, đến bán tài sản hay đàm phán tái cơ cấu nghĩa vụ với trái chủ.

Tuy nhiên, khả năng thực hiện từng phương án sẽ không giống nhau giữa các nhóm doanh nghiệp. Trong đó, ngân hàng và bất động sản tiếp tục là hai khu vực có ảnh hưởng lớn đến bức tranh trái phiếu doanh nghiệp hiện nay.

Tỷ lệ chậm trả giảm, nhưng chưa thể chủ quan

Đến cuối tháng 8/2026, nhóm ngân hàng có dư nợ trái phiếu lớn nhất thị trường, khoảng 685.000 tỷ đồng. Nhóm bất động sản dân cư đứng thứ hai với khoảng 446.000 tỷ đồng.

Hai lĩnh vực này chiếm phần lớn quy mô thị trường, nhưng bản chất của hoạt động phát hành và khả năng đáp ứng nghĩa vụ nợ có sự khác biệt đáng kể.

Đối với ngân hàng, trái phiếu là một trong những công cụ quan trọng để bổ sung nguồn vốn và cơ cấu kỳ hạn nguồn vốn. Khả năng thanh toán trái phiếu vì thế thường gắn với quy mô bảng cân đối, thanh khoản và năng lực huy động vốn của các tổ chức tín dụng.

Trong khi đó, đối với doanh nghiệp bất động sản, khả năng trả nợ trái phiếu phụ thuộc nhiều hơn vào tiến độ triển khai dự án, khả năng bán hàng và thu tiền từ khách hàng, cũng như khả năng huy động các nguồn vốn thay thế.

Đây chính là lý do cùng một khoản trái phiếu đến hạn nhưng mức độ áp lực đối với từng doanh nghiệp có thể rất khác nhau.

Dữ liệu về phát hành mới trong tháng 8 cũng phản ánh khá rõ cấu trúc này. Tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp phát hành mới trong tháng đạt khoảng 35.000 tỷ đồng, giảm 16% so với tháng trước.

Trong đó, riêng nhóm ngân hàng đóng góp khoảng 29.000 tỷ đồng, tương đương 82% tổng giá trị phát hành. Nhóm bất động sản dân cư phát hành khoảng 3.000 tỷ đồng, còn lại thuộc về các nhóm ngành khác.

Việc ngân hàng tiếp tục chiếm tỷ trọng áp đảo giúp thị trường duy trì nguồn cung trái phiếu mới. Tuy nhiên, ở một góc độ khác, sự tập trung này cũng cho thấy quá trình phục hồi của thị trường trái phiếu doanh nghiệp chưa diễn ra đồng đều giữa các nhóm ngành.

Đáng chú ý, giá trị phát hành mới trong tháng 8 thấp hơn tháng trước, trong khi lượng trái phiếu sắp đến hạn vẫn ở mức lớn.

Nếu phát hành mới được sử dụng như một trong những kênh giúp doanh nghiệp tái cấp vốn, sự suy giảm của hoạt động này có thể khiến áp lực huy động vốn trở nên đáng chú ý hơn đối với những doanh nghiệp đang có nghĩa vụ nợ lớn.

Tỷ lệ chậm trả giảm, nhưng chưa thể chủ quan

Một tín hiệu tích cực là tình trạng chậm thanh toán trái phiếu đang tiếp tục được cải thiện. Trong tháng 8/2026, VIS Rating ghi nhận khoảng 300 tỷ đồng trái phiếu chậm trả mới phát sinh. Tỷ lệ chậm trả riêng trong tháng ở mức 0,04%, trong khi tỷ lệ chậm trả trong 12 tháng gần nhất giảm xuống còn 0,24%, thấp hơn mức 0,3% của tháng trước.

Tính trên tổng dư nợ trái phiếu đang lưu hành, khoảng 90,2% đang ở trạng thái thanh toán bình thường. Tuy nhiên, vẫn có 6,7% dư nợ đang chậm trả lãi và 3,1% chậm trả gốc chưa được khắc phục.

Như vậy, phần lớn thị trường đang vận hành bình thường, nhưng một bộ phận doanh nghiệp vẫn chưa hoàn toàn thoát khỏi áp lực tài chính.

Điểm tích cực khác là quá trình xử lý các khoản nợ chậm trả đang có những kết quả nhất định. Đến tháng 8/2026, đã có 148 trường hợp trả tiền cho trái chủ, trong khi 35 trường hợp được lùi ngày đáo hạn.

Tỷ lệ thu hồi đối với trái phiếu chậm trả của nhóm bất động sản dân cư đạt 58,7% trong năm 2026, cao hơn mức 48,8% của năm 2025. Trong tháng 8, Hưng Thịnh Land là doanh nghiệp có giá trị tiền mặt hoàn trả nợ gốc chậm trả lớn nhất, đạt 3.514 tỷ đồng.

Những diễn biến này cho thấy một phần các khoản nợ tồn đọng đang được xử lý. Tuy nhiên, việc một khoản trái phiếu được thanh toán sau khi chậm trả không đồng nghĩa áp lực tài chính đã hoàn toàn biến mất.

Với một số doanh nghiệp, việc gia hạn thời gian đáo hạn hoặc đàm phán lại phương án thanh toán chỉ giúp kéo dài thêm thời gian để tìm kiếm nguồn tiền. Sức khỏe tài chính chỉ có thể được cải thiện một cách bền vững khi dòng tiền từ hoạt động kinh doanh và các dự án được phục hồi.

Bài kiểm tra dòng tiền của doanh nghiệp

Một điểm đáng chú ý khác trong cấu trúc thị trường là kỳ hạn còn lại của các khoản trái phiếu.

Hiện có khoảng 343.000 tỷ đồng trái phiếu có thời hạn còn lại dưới một năm, 578.000 tỷ đồng có kỳ hạn 1-3 năm, 164.000 tỷ đồng có kỳ hạn 3-5 năm và khoảng 406.000 tỷ đồng có kỳ hạn trên 5 năm.

Con số 343.000 tỷ đồng trái phiếu còn thời hạn dưới một năm cho thấy áp lực thanh toán sẽ không chỉ tập trung trong những tháng cuối năm nay mà tiếp tục là vấn đề cần theo dõi trong năm tới.

Trong bối cảnh đó, thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang bước vào một giai đoạn có thể xem là "bài kiểm tra dòng tiền" đối với các doanh nghiệp phát hành.

Những doanh nghiệp có hoạt động kinh doanh ổn định, dòng tiền tốt và khả năng tiếp cận nhiều nguồn vốn sẽ có điều kiện thuận lợi hơn trong việc thanh toán hoặc tái cấp vốn. Ngược lại, các doanh nghiệp phụ thuộc lớn vào việc bán tài sản, triển khai dự án hoặc huy động nguồn vốn mới sẽ chịu nhiều sức ép hơn.

Hoạt động giao dịch trên thị trường thứ cấp cũng cần được theo dõi trong bối cảnh này. Trong tháng 8, giá trị giao dịch trái phiếu bình quân đạt khoảng 7.400 tỷ đồng mỗi ngày, giảm 9% so với tháng trước.

Sự phát triển của thị trường thứ cấp có ý nghĩa quan trọng không chỉ đối với thanh khoản của nhà đầu tư mà còn đối với khả năng hình thành mức giá phản ánh sát hơn rủi ro của từng doanh nghiệp phát hành.

Những diễn biến gần đây cho thấy thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang có những dấu hiệu tích cực: tỷ lệ chậm trả mới ở mức thấp, tỷ lệ chậm trả trong 12 tháng gần nhất giảm và quá trình xử lý các khoản nợ tồn đọng tiếp tục được triển khai.

Tuy nhiên, 253.000 tỷ đồng trái phiếu sẽ đáo hạn trong 12 tháng tới vẫn là một phép thử đáng chú ý đối với thị trường. Đặc biệt, khoảng 95.000 tỷ đồng đến hạn chỉ trong 4 tháng cuối năm sẽ đặt yêu cầu cao hơn đối với khả năng chuẩn bị nguồn tiền của doanh nghiệp phát hành.

Bởi xét cho cùng, sự phục hồi bền vững của thị trường trái phiếu không chỉ được đo bằng lượng trái phiếu phát hành mới hay tỷ lệ chậm trả giảm, mà còn bằng khả năng doanh nghiệp thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thanh toán khi trái phiếu đến hạn. Và trong những tháng cuối năm 2026, dòng tiền sẽ là thước đo rõ nhất cho sức khỏe thực sự của doanh nghiệp phát hành.