950 năm Quốc Tử Giám: Kế thừa truyền thống hiếu học và trọng dụng hiền tài trong giai đoạn mới

Năm 1070, Văn Miếu được xây dựng tại Thăng Long; năm 1075, triều Lý tổ chức khoa thi Nho học đầu tiên; một năm sau, Quốc Tử Giám được thành lập dưới triều vua Lý Nhân Tông. Những dấu mốc này cho thấy sự quan tâm của nhà nước Đại Việt đối với việc học, đào tạo nhân tài và xây dựng đội ngũ phục vụ đất nước.

Trải qua 950 năm, Quốc Tử Giám trở thành biểu tượng tiêu biểu của truyền thống hiếu học và tinh thần trọng dụng người tài. Di sản ấy không chỉ hiện diện trong kiến trúc, các tư liệu lịch sử mà còn được lưu giữ qua hệ thống 82 bia Tiến sĩ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, được UNESCO ghi danh vào Danh mục Ký ức thế giới năm 2011.

Đằng sau những tấm bia đá là quan niệm về giáo dục và nhân tài của cha ông. Việc ghi danh những người đỗ đạt không đơn thuần nhằm tôn vinh thành tích khoa cử mà còn gửi gắm thông điệp về trách nhiệm của người có tri thức đối với đất nước. Người học không chỉ cần có tài mà còn phải rèn luyện nhân cách, biết đem hiểu biết của mình đóng góp cho cộng đồng.

Những giá trị đó tiếp tục được đặt ra trong bối cảnh hiện nay, khi đất nước đứng trước yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế.

Ngày 12/11/2026, tại Hà Nội, Ban Tuyên giáo Trung ương, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Thành ủy Hà Nội và Đại học Quốc gia Hà Nội phối hợp tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia với chủ đề "950 năm Quốc Tử Giám: Di sản đạo học, hiền tài và khát vọng phát triển đất nước". 

Hội thảo được tổ chức nhân dịp kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám, nhằm làm rõ những giá trị lịch sử, văn hóa, giáo dục của di sản, đồng thời trao đổi về việc kế thừa truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo và trọng dụng hiền tài trong giai đoạn mới.

Hội thảo nhận được 71 tham luận, trong đó có 4 báo cáo chuyên đề của các nhà khoa học, chuyên gia. Các ý kiến tập trung làm rõ giá trị lịch sử, giáo dục của Quốc Tử Giám và việc kế thừa truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo, trọng dụng hiền tài trong bối cảnh hiện nay.

Các đại biểu nhấn mạnh yêu cầu chuyển tinh thần hiếu học thành năng lực tự học, sáng tạo và học tập suốt đời; đồng thời xây dựng cơ chế phát hiện, đào tạo, sử dụng và đãi ngộ nhân tài dựa trên năng lực, phẩm chất và đóng góp thực tế. Những nội dung này gắn với các định hướng về khoa học công nghệ, giáo dục và phát triển văn hóa tại các Nghị quyết 57, 71 và 80 của Đảng.

Với Hà Nội, việc phát huy di sản Văn Miếu - Quốc Tử Giám cần gắn với giáo dục di sản, tổ chức hoạt động trải nghiệm, đưa các giá trị văn hiến đến gần hơn với thế hệ trẻ. Việc đổi mới cách tiếp cận phải đi đôi với bảo tồn, tôn trọng tính xác thực lịch sử và giữ gìn sự tôn nghiêm của di tích.