Ấn Độ trưng bày hơn 80 hiện vật quý hiếm gắn trực tiếp với Đức Phật

Ngày 3/1, tại Khu phức hợp Văn hóa Rai Pithora, Ấn Độ đã long trọng khai mạc triển lãm quốc tế quy mô lớn mang tên Ánh sáng và Hoa sen: Xá lợi của bậc Giác ngộ.

Triển lãm trưng bày hơn 80 hiện vật quý hiếm gắn trực tiếp với Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, bao gồm bộ sưu tập xá lợi và xá lợi ngọc Piprahwa, hộp đựng xá lợi, tượng điêu khắc, bản thảo, tranh thangka và đồ nghi lễ, có niên đại từ thế kỷ 6 trước Công nguyên đến nay.

Đặc biệt, đây là lần đầu tiên bộ sưu tập Piprahwa gồm hơn 300 viên ngọc quý có niên đại từ thời Đế chế Maurya (khoảng 240-200 trước Công nguyên) cùng các xá lợi Piprahwa được trưng bày công khai kể từ khi được trao trả cho Ấn Độ hồi tháng 5/2025 sau 127 năm lưu lạc ở nước ngoài.

Đây là một phần trong tổng số hơn 2.000 viên ngọc được chôn trong bảo tháp Piprahwa (bang Uttar Pradesh, miền Bắc Ấn Độ), cùng với các mảnh xương được cho là xá lợi của Đức Phật.

Bộ báu vật được phát hiện năm 1898 bởi William Claxton Peppé, một địa chủ người Anh thời thuộc địa.

Theo Luật Kho báu Ấn Độ năm 1878, chính quyền Anh khi đó tuyên bố sở hữu các hiện vật và chia thành ba phần: xương và tro được dâng tặng Vua Chulalongkorn của Xiêm, khoảng 1.800 viên ngọc được chuyển về Bảo tàng Ấn Độ tại Kolkata, còn gia đình Peppé được phép giữ lại gần 1/5 bộ sưu tập (hơn 300 viên).

Bộ sưu tập này dự kiến được Sotheby’s đưa ra đấu giá tại Hong Kong vào tháng 5/2025, nhưng phiên đấu giá đã bị hoãn sau khi Chính phủ Ấn Độ yêu cầu hoàn trả và cảnh báo hành động pháp lý. Sau đó, Tập đoàn Godrej Industries đã mua lại bộ sưu tập, tạo điều kiện để các hiện vật được hồi hương vĩnh viễn về Ấn Độ và trưng bày công khai.

Phát biểu khai mạc triển lãm, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi nhấn mạnh trí tuệ và con đường mà Đức Phật chỉ dẫn thuộc về toàn thể nhân loại, đồng thời khẳng định xá lợi của Đức Phật không chỉ là hiện vật khảo cổ mà còn là di sản thiêng liêng, không thể tách rời của nền văn minh Ấn Độ.

Thủ tướng Modi cho rằng việc hồi hương và trưng bày xá lợi Piprahwa sau hơn một thế kỷ đánh dấu sự trở về của di sản và các truyền thống thiêng liêng của Ấn Độ, khẳng định vai trò của Ấn Độ không chỉ là nơi khai sinh Phật giáo mà còn là người bảo vệ và gìn giữ di sản của Đức Phật.

Thủ tướng Modi cho biết Chính phủ Ấn Độ đang đẩy mạnh bảo tồn các thánh tích Phật giáo, hiện đại hóa các địa điểm hành hương, đồng thời thúc đẩy việc phổ biến tiếng Pali - ngôn ngữ của giáo lý Phật giáo, đã được công nhận là ngôn ngữ cổ điển.

Ông cũng chia sẻ ảnh hưởng sâu sắc của Đức Phật đối với cuộc đời mình, tái khẳng định giá trị trường tồn trong giáo lý của Ngài, đặc biệt là nguyên tắc “Atta Deepo Bhava” (hãy là ánh sáng cho chính mình), như kim chỉ nam cho hòa bình, đoàn kết và phúc lợi toàn cầu.

Cuối cùng, Thủ tướng Modi kêu gọi người dân, nhất là thế hệ trẻ, đến tham quan triển lãm để tìm hiểu giáo lý của Đức Phật và chiêm bái di sản tâm linh của Ấn Độ, coi đây là cầu nối giữa quá khứ văn minh và khát vọng tương lai.

Trong không gian trang nghiêm và linh thiêng của triển lãm, cụ bà Kim Trâm, 81 tuổi, đến từ Hà Nội, đã không giấu được xúc động khi run run chia sẻ với phóng viên. Đứng trước xá lợi thiêng liêng của Đức Phật, bà nói mình như được tiếp thêm năng lượng và niềm an lạc sâu thẳm.

Bà kể rằng trong thời gian xá lợi Đức Phật được tôn trí tại Việt Nam từ tháng 5-6/2025, bà chưa đủ cơ duyên để được cung thỉnh. Mang theo khát nguyện ấy, lần này, dù tuổi đã cao, bà vẫn lặn lội vượt đường xa sang Ấn Độ.

Trải qua không ít khó khăn và chờ đợi, cuối cùng bà cũng có được cơ duyên hiếm quý để trực tiếp cung thỉnh các thánh tích linh thiêng gắn liền với Đức Phật Thích Ca Mâu Ni - một khoảnh khắc mà bà gọi là “ân phước lớn lao của cuộc đời”.

Triển lãm Ánh sáng và Hoa sen: Xá lợi của bậc Giác ngộ nhấn mạnh mối liên hệ văn minh sâu sắc, bền vững giữa Ấn Độ và giáo lý của Đức Phật, đồng thời khẳng định cam kết của nước này trong việc gìn giữ và lan tỏa các giá trị văn hóa - tinh thần của Phật giáo trong thế giới đương đại.