Áo dài - ngôn ngữ văn hóa không lời của xứ Huế

Huế từ lâu được xem là chiếc nôi của áo dài Việt Nam. Nơi đây từng lưu giữ nhiều hình thức áo dài cổ như áo ngũ thân, áo nhật bình, áo tấc… Trải qua thời gian và những biến thiên lịch sử, áo dài Huế không chỉ được phục dựng trong các nghi lễ, sự kiện văn hóa mà đã trở lại mạnh mẽ trong đời sống thường nhật, trở thành một biểu tượng nhận diện văn hóa của thành phố di sản.

Dạo quanh các tuyến phố trung tâm như Lê Lợi, Nguyễn Đình Chiểu hay khu vực Hoàng thành, ta dễ dàng bắt gặp hình ảnh du khách khoác lên mình những bộ áo dài cổ phục để ghi lại khoảnh khắc bên sông Hương, cầu Trường Tiền hay trong không gian kinh thành Huế. Sự xuất hiện ngày càng nhiều của các nhà may, tiệm cho thuê áo dài với đa dạng kiểu dáng, màu sắc, từ áo dài cung đình, áo ngũ thân đến áo dài cách tân, đã góp phần đưa áo dài trở thành một phần sinh động của đời sống đô thị.

Song song với đó, nhiều nhà thiết kế trẻ chọn áo dài làm hướng đi sáng tạo. Họ thử nghiệm với phom dáng, chất liệu mới nhưng vẫn giữ tinh thần cổ truyền. Nhờ vậy, áo dài Huế không ngừng được làm mới, trở nên gần gũi, sống động và mang hơi thở của thời đại.

Song song với hiện diện trong đời sống thường nhật, áo dài Huế còn đóng vai trò điểm nhấn trong những sự kiện văn hóa quy mô lớn. Tại Triển lãm 80 năm thành tựu đất nước tổ chức tại Hà Nội, gian trưng bày của thành phố Huế với chủ đề "Huế - Di sản, bản sắc và tầm nhìn phát triển xanh" đã thu hút sự quan tâm của đông đảo công chúng, trong đó đặc biệt hấp dẫn du khách là hình ảnh, câu chuyện về tà áo dài. Có thể nói Huế đã thành công trong việc đưa hình ảnh áo dài trở thành biểu tượng của vẻ đẹp và sự tinh tế. Ở đó, áo dài không chỉ là trang phục, mà là một câu chuyện văn hóa, nơi mỗi đường may, nếp gấp đều chuyên chở tinh thần của vùng đất sông Hương, núi Ngự.

Những năm gần đây, Huế đặc biệt chú trọng khôi phục và lan tỏa văn hóa áo dài. Từ Lễ hội Áo dài trong khuôn khổ Festival Huế đến Tuần lễ Áo dài cộng đồng, hình ảnh tà áo dài luôn hiện diện như linh hồn của các chương trình. Không chỉ trong không gian lễ hội, ngày càng nhiều học sinh, cán bộ, doanh nghiệp tại Huế lựa chọn mặc áo dài vào đầu tuần hoặc các dịp lễ, tạo nên nét đẹp nhẹ nhàng, nền nã giữa phố phường.

Làm mới di sản để áo dài sống giữa đời thường

Nhiều nhà thiết kế cũng góp phần làm mới di sản bằng những sáng tạo giàu bản sắc. Tiêu biểu là các bộ áo dài dệt Zèng với sự kết hợp tinh tế giữa chất liệu bản địa và tinh thần thiết kế hiện đại mang đến cho áo dài Huế vẻ đẹp vừa quen thuộc vừa mới mẻ. Sự giao thoa ấy tạo nên diện mạo áo dài Huế hôm nay, vẫn truyền thống nhưng không cũ, vẫn mềm mại mà giàu sức sống.

Không chỉ dừng lại ở sân khấu hay triển lãm, áo dài Huế đang len lỏi vào từng góc phố, quán cà phê, khách sạn, trường học, nơi người dân và du khách cùng mặc, cùng cảm nhận. Nhiều không gian "thân thiện với áo dài" đã được hình thành, khuyến khích việc lựa chọn trang phục truyền thống trong công việc và sinh hoạt hàng ngày.

Sự chuyển động âm thầm ấy cho thấy áo dài Huế không chỉ được tôn vinh mà đang thực sự sống giữa đời sống hôm nay. Đó là hành trình làm mới di sản bằng tình yêu và niềm tự hào, để mỗi khi nhắc đến Huế, người ta lại nhớ đến một tà áo dài - biểu tượng của vẻ đẹp thanh lịch, của sự hòa hợp giữa cổ điển và hiện đại.

Áo dài, theo nghĩa đó, không chỉ là trang phục. Đó là một "ngôn ngữ văn hóa" không cần lời, mà bất cứ ai từng đến Huế đều có thể cảm nhận. Huế đã, đang và sẽ tiếp tục bước đi trên con đường ấy, nơi áo dài không chỉ được mặc mà còn được sống, được kể lại và được yêu thương như một phần hồn cốt của thành phố di sản.