Bản giao hưởng thi ca dạt dào tình mẹ, tình quê

Hồn thơ sâu nặng tình quê. Quê trong thơ Phùng Trung Tập đong đầy kỷ niệm và ký ức tuổi thơ. Sinh trưởng từ nông thôn, thi nhân gắn bó thân thiết với sông Kinh Thầy thơ mộng: Quê tôi bên lưu vực sông Kinh Thầy/Mưa đầy, nắng cả/nắng mùi núi đá/mưa mùi phù sa.

Hình ảnh thơ được chắt lọc cô đọng, tái hiện một miền quê yên ả với thiên nhiên sông nước, đất đai, mưa nắng hài hòa. Quê hương ấy vừa trù phú lại vừa khắc nghiệt, cảm nhận qua nhiều giác quan. Như chim khi đủ lông cánh, người con ấy đi xa nhưng cõi lòng luôn nhớ: Cổng làng có tự ngàn xưa/Dài bầu, tròn bí nắng mưa một giàn/Cội nguồn dân tộc Việt Nam/Hồn thiêng sông núi tình làng nghĩa quê". Ở đó, "cổng làng" là công trình kiến trúc văn hóa tự ngàn xưa, chứng nhân những thăng trầm của làng, còn hình ảnh bầu bí gợi cuộc sống gắn bó tình làng nghĩa xóm với gia tộc, giống nòi. Mặt khác: Quê tôi có đình, có chùa/Đình làng mấy trăm năm vui buồn như cuộc sống.../Phúc đức tiền nhân thơm mãi đến bây giờ như nhắc mình và thế hệ hôm nay phải giữ gìn, phát huy truyền thống quê hương.

Tấm lòng tha thiết yêu thương và biết ơn mẹ. Mẹ là người mang nặng đẻ đau, bằng dòng sữa ngọt thơm chắt chiu từ củ khoai, hạt lúa, mẹ nuôi dưỡng ta lớn từng ngày. Qua lời ru êm đềm và những câu chuyện cổ tích, mẹ dạy cho ta dần hiểu biết. Vừa lo việc đồng áng mưu sinh, mẹ vừa chăm lo các con từng bữa ăn, giấc ngủ. Trong bản trường ca của Phùng Trung Tập có rất nhiều khúc ca về mẹ với mẫu số chung là tình thương yêu và biết ơn mẹ vô bờ. Chẳng hạn khúc "Bàn tay mẹ": Cầm bàn tay mẹ, nghe lời/Cả đời con khát những lời mẹ khuyên/Bàn tay mẹ ấm dịu hiền/Nâng con vượt những góc nghiêng cuộc đời…. Ở đây, bàn tay mẹ gợi sự chở che, vỗ về, yêu thương; nơi người con tìm thấy sự bình yên. Lời dạy của mẹ là nguồn sống, tinh thần quý giá theo con đến suốt đời, tiếp sức mạnh để con vượt qua mọi khó khăn trong cuộc sống.

Người mẹ cần cù lao động, tần tảo sớm khuya, khiến nhà thơ xúc động bồi hồi "Nhớ về những tháng năm qua/Mẹ - Thân cò lội đồng xa bãi gần/Vơi cơm áo vá tứ thân/Chân trần ruộng ngấu, tay sần bùn non/Đếm đong từng hạt già non/Chắt chiu từng bữa cho con ấm lòng. Đoạn thơ làm sống dậy chân dung người mẹ tần tảo, giàu đức hy sinh."Mẹ - thân cò" là phép ẩn dụ cho thấy cuộc đời mẹ lam lũ ngược xuôi vì các con và gia đình. Chi tiết "áo vá tứ thân", "chân trần ruộng ngấu", "tay sần bùn non" khắc họa rõ sự cực nhọc, gian truân của mẹ. Không chỉ vậy, mẹ còn "chắt chiu từng bữa" để lo cho các con. Dù "nắng mưa" và thời gian làm phai nhạt tuổi xuân, mẹ vẫn đảm đang thay chồng lo toan cho gia đình.

Trường ca "Quê mẹ" còn nhiều khúc hát về mẹ như "Chiếc nón của mẹ", "Hạt cơm của mẹ", "Cơi trầu của mẹ", "Mẹ đi cấy lúa", "Nghe mẹ kể chuyện"... Ở mỗi khúc, thi nhân lại phát hiện một nét đẹp khác ở người mẹ, đều đem lại cảm giác ấm áp, yên bình bởi nơi ấy có mẹ. Có thể nói, bản trường ca không chỉ mang ý nghĩa riêng tư mà còn là biểu tượng đẹp về đất nước và người phụ nữ Việt Nam.