Bàn về chất thơ và khoa học trong tác phẩm "Quỹ đạo" đoạt giải Booker

Sáng 4/7, tọa đàm Cuộc gặp gỡ giữa văn chương và Khoa học vũ trụ diễn ra với sự tham dự của 2 diễn giả là dịch giả, nghiên cứu viên Phạm Vũ Lộc và nhà văn Hiền Trang. Tọa đàm đã bàn thảo về cách văn học giúp chúng ta nhìn lại những giá trị quen thuộc dưới một góc nhìn mới, về việc con người tìm kiếm sự kết nối trong một thế giới không ngừng thay đổi và về lý do vì sao những câu chuyện tưởng như riêng tư nhất lại có thể chạm đến những trải nghiệm mang tính phổ quát của nhân loại.

Tại toạ đàm, cuốn sách Quỹ đạo của Samantha Harvey giúp độc giả khám phá vũ trụ và khám phá cả nội tâm phức tạp của con người. Tác phẩm được viết phần lớn trong thời gian phong tỏa vì COVID-19, phản chiếu cảm giác bị giới hạn trong không gian nhưng vẫn duy trì kết nối với thế giới bên ngoài. Sự cộng hưởng này khiến câu chuyện, dù diễn ra ngoài không gian, vẫn mang lại cảm giác gần gũi và chân thực. Quỹ đạo là tác phẩm từng được vinh danh tại giải Booker của văn học Anh Mỹ.

Tác giả Harvey từng tâm sự, chứng mất ngủ mãn tính nghiêm trọng đã ảnh hưởng trực tiếp đến việc bà viết cuốn sách, khiến trải nghiệm thời gian thông thường hoàn toàn tan biến, làm cho Quỹ đạo trở nên ngắn hơn, phân mảnh hơn, dữ dội và giàu cảm giác trực tiếp hơn. Đáng chú ý, bà từng rơi vào khủng hoảng niềm tin và gác lại bản thảo vì cảm thấy mình không đủ tư cách, đang "xâm phạm" vào một thế giới mà chỉ các phi hành gia thực thụ mới hiểu rõ. Tuy nhiên, chính nguồn năng lượng và nhịp điệu đặc biệt của những trang viết ban đầu đã thôi thúc bà tiếp tục theo đuổi để hoàn thiện tác phẩm.

Chủ tịch hội đồng giám khảo Booker 2024, Edmund de Waal, nhận định sự đồng thuận dành cho Quỹ đạo chính là sự ghi nhận cho vẻ đẹp, tham vọng nghệ thuật cùng khả năng quan sát sâu sắc phi thường của Samantha Harvey đối với thế giới mong manh và quý giá này. Tác phẩm nhận được "cơn mưa" lời khen từ giới chuyên môn quốc tế.

"Quỹ đạo là một tác phẩm vừa kỳ lạ, vừa kỳ diệu, thực hiện được điều mà dường như chỉ tiểu thuyết mới đủ khả năng chạm tới" - James Wood, The New Yorker.

"Chứa đựng gần như ở mỗi trang những câu văn đẹp đến mức khiến người đọc phải dừng lại vì kinh ngạc" - Wendy Smith, The Boston Globe

"Harvey thực hiện một chuyến du hành đầy hứng khởi... đồng thời ngoái nhìn Trái Đất bằng ánh mắt của một người đang yêu" - Alexandra Harris, The Guardian.

Tại toạ đàm, nhà văn Hiền Trang chia sẻ: "Trái Đất chỉ là một "hạt bụi nhỏ" khiêm tốn giữa vũ trụ mênh mông. Nhưng với chúng ta, đây là ngôi nhà duy nhất. Và chính vì là ngôi nhà của con người, nó mang một ý nghĩa vô cùng đặc biệt.

Có lẽ đó cũng là lý do vì sao nhiều phi hành gia sau khi trở về đều mong muốn góp phần bảo vệ Trái Đất, yêu thương và gìn giữ hành tinh này, như cách Trái Đất đã nuôi dưỡng và chở che sự sống của chúng ta. Đó có thể không phải là một ý tưởng hoàn toàn mới. Nhưng cách cuốn sách diễn đạt khiến mình thật sự ấn tượng. Văn phong vừa giàu chất khoa học, vừa giàu cảm xúc, khiến mình nhiều lần phải dừng lại để suy ngẫm. 

Hy vọng cuốn sách sẽ mở ra trong mỗi người một tình yêu dành cho vũ trụ, một tình yêu vượt lên trên cái tôi nhỏ bé của bản thân. Bởi càng hiểu rằng con người chỉ là một phần rất nhỏ trong vũ trụ, chúng ta càng biết trân trọng sự sống, trân trọng Trái Đất và những điều tưởng chừng bình dị nhưng vô cùng quý giá đang hiện diện quanh mình".