"Bệ phóng" để phụ nữ Quảng Trị khởi nghiệp

Dọc theo những nẻo đường từ vùng đồng bằng ven biển Gio Linh, Triệu Phong lên đến các bản làng vùng cao Hướng Hóa, Đakrông, bức tranh kinh tế của mảnh đất Quảng Trị đang ghi nhận sự chuyển mình mạnh mẽ mang dấu ấn của phụ nữ. Không còn dừng lại ở việc mưu sinh với những mô hình nhỏ lẻ để cải thiện bữa ăn gia đình, ngày càng nhiều người phụ nữ nơi đây đã tự tin bước vào thương trường, trở thành giám đốc hợp tác xã, người điều hành doanh nghiệp và chủ nhân của các chuỗi sản phẩm OCOP.

Điểm tựa vững chắc từ một hành trình bền bỉ 

Nhìn lại hành trình đặt nền móng từ Đề án 939, những thành quả được tích lũy qua từng năm tháng chính là điểm tựa vững chắc để Quảng Trị tự tin bước vào giai đoạn thực hiện Đề án 2415. Toàn tỉnh hiện có 78 Hội LHPN xã, phường, đặc khu, cùng các tổ chức Hội Phụ nữ trong lực lượng vũ trang, quy tụ hơn 330.000 hội viên trong tổng số trên 453.000 phụ nữ từ 18 tuổi trở lên. Mạng lưới sâu rộng ấy đã đưa các chủ trương khởi nghiệp về tận thôn bản, ngõ xóm. 

Trong giai đoạn 2017-2025, các cấp Hội LHPN trên địa bàn tỉnh đã tổ chức 112 lớp tập huấn chuyên đề cho hơn 3.000 lượt cán bộ Hội chủ chốt, nữ chủ doanh nghiệp, hợp tác xã và các hội viên nhen nhóm ý tưởng kinh doanh. Đội ngũ cán bộ Hội chuyên trách đạt 100% tỷ lệ được nâng cao nhận thức, phương pháp hỗ trợ khởi nghiệp, cùng với 85% hội viên phụ nữ được tiếp cận thông tin, chính sách pháp luật về phát triển kinh tế tư nhân và khởi sự kinh doanh.

Sự năng động của phong trào phụ nữ khởi nghiệp Quảng Trị tiếp tục được ghi nhận qua các cuộc thi lớn, tiêu biểu như giải Đặc biệt, giải Nhất và giải Nhì tại Cuộc thi Phụ nữ khởi nghiệp cấp vùng miền Trung - Tây Nguyên và toàn quốc qua các năm 2023, 2024 với các chủ đề "Phát huy tài nguyên bản địa", "Sáng tạo và chuyển đổi xanh". Ở cấp tỉnh, 5 cuộc thi "Xây dựng ý tưởng sáng tạo khởi nghiệp" đã thu hút hơn 400 ý tưởng tham gia, trao 62 giải thưởng và hỗ trợ hiện thực hóa 17 mô hình tiêu biểu, trong đó có những dự án đầy tính nhân văn của phụ nữ khuyết tật tại Hải Lăng, Cồn Tiên.

Thước đo rõ nét nhất cho nỗ lực ấy là sự ra đời và phát triển của những mô hình kinh tế tập thể và doanh nghiệp tư nhân do phụ nữ tham gia quản lý. Tính đến nay, các cấp Hội LHPN Quảng Trị đã trực tiếp hỗ trợ 282 phụ nữ khởi sự kinh doanh và khởi nghiệp thành công, phối hợp hỗ trợ thành lập 30 tổ hợp tác và 69 hợp tác xã do phụ nữ quản lý. Hơn 200 hợp tác xã và tổ hợp tác đang hoạt động hiệu quả trong các lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, chế biến, tạo việc làm và thu nhập ổn định cho hàng nghìn lao động địa phương. 

Những cái tên nông sản, đặc sản truyền thống như nấm Tuấn Linh, tỏi đen Quảng Minh, bánh tét Đại An Khê, cà phê Ta Lư, bánh chì Gio Mỹ, gạo Vĩnh Tuy, dầu lạc Phong Nha hay dưa hấu Hàm Ninh không chỉ vươn ra khỏi lũy tre làng mà còn định hình vị thế vững chắc trong chương trình OCOP của tỉnh. Tính đến cuối năm 2024, trong tổng số 365 sản phẩm OCOP toàn tỉnh, có tới 195 sản phẩm được các cấp Hội LHPN trực tiếp hỗ trợ.

Từ bệ phóng ấy, khi Đề án 2415 được ban hành, Hội LHPN tỉnh Quảng Trị đã nhanh chóng bắt tay vào triển khai với định hướng xuyên suốt: Chuyển mạnh từ "hỗ trợ để bắt đầu" sang "đồng hành để phát triển", lấy chất lượng, chiều sâu và tính chuyên nghiệp làm trọng tâm. Nghị quyết Đại hội đại biểu Phụ nữ tỉnh Quảng Trị nhiệm kỳ 2025-2030 cũng xác định rõ nội dung "Thúc đẩy phụ nữ khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, làm giàu chính đáng" là một trong hai khâu đột phá chiến lược. 

Theo đó, các hoạt động tuyên truyền, phổ biến Đề án 2415 được tổ chức linh hoạt từ các diễn đàn chuyên sâu đến các nền tảng mạng xã hội Zalo, Facebook và hệ thống truyền thanh cơ sở. Ban Thường vụ Hội LHPN tỉnh cũng đã tham mưu với UBND tỉnh ban hành kế hoạch triển khai đề án, phân công trách nhiệm đồng bộ giữa các sở, ban, ngành, bảo đảm tính liên kết của cả hệ sinh thái khởi nghiệp địa phương.

Thay vì chỉ hướng dẫn cách làm thủ công, các cấp Hội đã tổ chức các chương trình trang bị cho hội viên, phụ nữ những kiến thức thiết thực về quản trị kinh doanh như: Quản lý sản xuất và giám sát quy trình; quản lý chất lượng và truy xuất nguồn gốc; bán hàng, thương mại và tiếp thị số; quản lý nhân sự và đào tạo. Các hoạt động này nhằm giúp hội viên phụ nữ nâng cao kỹ năng quản lý, tổ chức sản xuất, kinh doanh và từng bước thích ứng với xu hướng chuyển đổi số; đồng thời tạo diễn đàn để các chuyên gia kinh tế, nhà quản lý cùng chia sẻ về mô hình kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp hữu cơ và định hướng chuyển đổi số của Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Nông nghiệp và Môi trường.

Đặc biệt, để các ý tưởng khởi nghiệp không nằm lại trên trang giấy, giải pháp đòn bẩy tài chính và xúc tiến thương mại được Hội LHPN tỉnh triển khai quyết liệt. Các cấp Hội tiếp tục phát huy hiệu quả kênh tín thác và quản lý nguồn vốn ngân hàng chính sách xã hội cùng các chương trình tài chính vi mô. Song song với vốn, hạ tầng kết nối cung - cầu cũng được đầu tư bài bản với công trình "Điểm trưng bày, giới thiệu sản phẩm và kết nối hỗ trợ phụ nữ sáng tạo khởi nghiệp, phục vụ du lịch" trị giá 8 tỷ đồng do Hội LHPN tỉnh đang hoàn thiện, cùng các gian hàng tại Lễ hội văn hóa ẩm thực "Hương vị miền hoa nắng" ở Cửa Việt, Hội chợ "Nhịp cầu Xuyên Á" hay phiên chợ vùng cao Vĩnh Ô.

Dẫu đạt được nhiều tín hiệu phấn khởi bước đầu, quá trình đưa Đề án 2415 đi vào đời sống thực tiễn tại Quảng Trị vẫn đang gặp không ít rào cản mang tính đặc thù. Địa bàn tỉnh trải dài, nhiều vùng sâu, vùng xa, biên giới còn gặp khó khăn, đặc biệt là về hạ tầng giao thông và hạ tầng số. Trong khi Đề án 2415 đặt trọng tâm vào chuyển đổi số, kinh tế số và phát triển bao trùm, một bộ phận phụ nữ nông thôn, phụ nữ dân tộc thiểu số như đồng bào Vân Kiều, Pa Cô vẫn còn tâm lý e ngại, rụt rè, hạn chế về năng lực tiếp cận công nghệ thông tin và quản trị dòng tiền.

Các mô hình kinh tế của phụ nữ cơ sở dù đa dạng nhưng đa phần vẫn ở quy mô siêu nhỏ, khả năng hoàn thiện bao bì, tiêu chuẩn tem truy xuất nguồn gốc, đăng ký sở hữu trí tuệ và chuẩn hóa quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn OCOP còn lúng túng. Bên cạnh đó, việc liên kết chuỗi giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ thị trường lớn còn lỏng lẻo, khiến đầu ra của nông sản bản địa đôi lúc còn phụ thuộc vào thương lái hoặc tính mùa vụ bấp bênh

Hóa giải lực cản, chuyên nghiệp hóa từng mắt xích

Đứng trước những thách thức đó, việc tìm ra lời giải tháo gỡ đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ, kiên trì và sát thực tế. Bà Nguyễn Thị Bích Thuỷ, Phó Chủ tịch Uỷ ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Chủ tịch Hội LHPN nữ tỉnh Quảng Trị khẳng định quan điểm nhất quán: Không để phụ nữ ở vùng khó thiếu cơ hội phát triển kinh tế, nhưng việc hỗ trợ phải phù hợp với nhu cầu và lợi thế riêng có của từng địa bàn chứ không áp dụng rập khuôn một công thức chung. 

Đối với khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số tại Đakrông hay Hướng Hóa, phương châm tháo gỡ khó khăn là tập trung hỗ trợ trực tiếp về con giống, kỹ thuật nuôi trồng, phương tiện sản xuất và hỗ trợ ngày công. Việc lồng ghép các nguồn lực của Đề án 2415 với các Chương trình mục tiêu quốc gia và các dự án quốc tế đang được phát huy tối đa. Nhờ đó, hàng trăm cán bộ chi hội trưởng và đại diện nhóm sinh kế tại Tà Long, Tà Rụt, Ba Tầng, Lìa, Hướng Lộc đã được cầm tay chỉ việc về kỹ năng kinh doanh nhỏ, bán hàng qua mạng xã hội và sàn thương mại điện tử. Những mô hình cho vay không lấy lãi, hỗ trợ sinh kế trực tiếp cho phụ nữ nghèo, cận nghèo tiếp tục được nhân rộng, tạo dựng nền móng tự chủ từ dưới gốc.

Đối với khu vực đô thị và đồng bằng, giải pháp trọng tâm nhằm tháo gỡ nút thắt về năng lực cạnh tranh là nâng tầm và phát huy vai trò của Câu lạc bộ Doanh nghiệp nữ tỉnh Quảng Trị - mô hình liên kết vừa được Ban Thường vụ Hội LHPN tỉnh chính thức ra mắt vào trung tuần tháng 10/2026 với 61 thành viên, do bà Lê Thị Thanh Thủy (Giám đốc Công ty TNHH Thương mại dịch vụ Nông nghiệp ANNECO) làm Chủ nhiệm.

Đây sẽ là lực lượng nòng cốt tham gia vào các diễn đàn đối thoại chính sách định kỳ với lãnh đạo tỉnh, tiên phong trong chuyển đổi số, áp dụng tiêu chuẩn kinh doanh bền vững và đóng vai trò đầu tàu dẫn dắt các hợp tác xã, tổ hợp tác vệ tinh vươn ra thị trường lớn. Đồng thời, các khóa đào tạo chuyên sâu về quản trị số, tiếp cận vốn ngân hàng, kỹ năng xây dựng hồ sơ tín dụng doanh nghiệp và tiêu chuẩn phát triển bền vững ESG đang được mở rộng, giúp các doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ tự tin vươn lên thành những đầu mối kết nối thị trường hiệu quả.

Hành trình thực hiện Đề án 2415 của phụ nữ Quảng Trị trong thập kỷ mới không chỉ là câu chuyện giải quyết việc làm hay gia tăng giá trị kinh tế thuần túy. Đó còn là con đường nâng cao quyền năng kinh tế cho người phụ nữ, khẳng định vị thế bình đẳng giới và khơi dậy khát vọng làm giàu chính đáng trên mảnh đất quê hương. Bằng sự kiên trì đồng hành của tổ chức Hội, sự chung tay của cả hệ thống chính trị và bản lĩnh dám nghĩ, dám làm của mỗi người phụ nữ đất lửa, những ý tưởng khởi nghiệp xanh và bền vững đang từng ngày đơm hoa, góp phần tạo nên diện mạo kinh tế tươi sáng, thịnh vượng cho Quảng Trị.