Cảnh giác với “chẩn bệnh” qua livestream, bán thuốc tận nhà

Những lời quảng cáo "có cánh"

Bà Vũ Thị Hòa, Đại Mỗ, Từ Liêm, Hà Nội cho biết, trong quá trình sử dụng mạng xã hội, bà xem được các video giới thiệu thuốc chữa xương khớp trên YouTube và TikTok. Nội dung quảng cáo tập trung vào những vấn đề thường gặp như đau nhức, khó vận động, từ đó thu hút sự quan tâm của những người đang tìm sản phẩm hỗ trợ điều trị.

Vốn quan tâm đến tình trạng xương khớp, bà Hòa dành thời gian theo dõi và tìm hiểu các sản phẩm được giới thiệu. Sau đó, bà quyết định mua thuốc qua mạng, việc đặt hàng khá thuận tiện, thuốc giao tận nhà.

Tuy nhiên, sau trải nghiệm này, bà Hòa nhận thấy mua thuốc qua mạng khác với đặt mua một sản phẩm tiêu dùng thông thường. "Xem trên mạng thì thấy người ta giới thiệu sản phẩm rất nhiều, nhưng người mua cũng khó biết được thông tin nào có thể kiểm chứng, nguồn gốc sản phẩm ra sao và công dụng thực tế như thế nào", bà Hòa chia sẻ.

Theo bà, khi mua thuốc trực tiếp tại cơ sở bán thuốc, người mua có thể hỏi thêm thông tin về sản phẩm và được tư vấn. Với hình thức mua online, phần lớn thông tin ban đầu lại đến từ quảng cáo hoặc người bán. Đặc biệt, với các sản phẩm liên quan đến xương khớp, người đang đau hoặc gặp khó khăn trong sinh hoạt dễ bị tác động bởi những lời giới thiệu về hiệu quả nhanh.

Bà Hòa cho rằng người bệnh không nên dựa vào video trên mạng xã hội để quyết định sử dụng thuốc, bởi điều đó có thể khiến họ bỏ qua việc thăm khám, tìm nguyên nhân gây bệnh và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Không thể "chẩn đoán" bệnh qua bình luận

Livestream có thể giúp phổ biến kiến thức sức khỏe, nhưng việc biến vài triệu chứng thành "chẩn đoán" rồi gắn với lời mời mua thuốc tiềm ẩn nhiều rủi ro. Theo BS Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, cùng một triệu chứng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Để xác định bệnh và hướng điều trị, bác sĩ cần khai thác bệnh sử, thăm khám và có thể chỉ định xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh. Vì vậy, người bệnh không nên dựa vào vài dòng mô tả trên mạng để áp dụng một "liệu trình" có sẵn.

Việc giảm đau cũng không đồng nghĩa với khỏi bệnh. Một sản phẩm giúp giảm triệu chứng có thể khiến người bệnh trì hoãn chẩn đoán và điều trị nguyên nhân. 

Các sản phẩm được quảng cáo là "thuốc nam", "thuốc gia truyền", "thảo dược" cũng không mặc nhiên an toàn. Với sản phẩm không rõ nguồn gốc, người dùng khó biết chính xác thành phần và hàm lượng. Corticoid là một ví dụ, sử dụng kéo dài hoặc không kiểm soát có thể gây tác dụng không mong muốn. Người đã dùng sản phẩm nghi chứa corticoid trong thời gian dài không nên tự ý ngừng đột ngột mà cần được bác sĩ đánh giá.

Với người mắc đái tháo đường, những lời quảng cáo như "uống thảo dược để bỏ thuốc bệnh viện" cần đặc biệt cảnh giác. Tự ý ngừng thuốc có thể khiến đường huyết mất kiểm soát. Báo cáo được cung cấp cũng cảnh báo trường hợp phenformin bị pha vào sản phẩm quảng cáo điều trị đái tháo đường, cho thấy không thể đánh giá độ an toàn chỉ dựa vào nhãn "thiên nhiên" hay "thảo dược".

BS Nguyễn Huy Hoàng lưu ý, người dân cần cảnh giác với việc sử dụng hình ảnh, tên tuổi của bác sĩ hoặc bệnh viện để tạo niềm tin cho sản phẩm. Một video có hình ảnh bác sĩ quen thuộc không đồng nghĩa người đó đã trực tiếp giới thiệu thuốc.

Dược sĩ Bùi Thị Thu, nhà thuốc Gia Hưng cho rằng thuốc liên quan trực tiếp đến sức khỏe nên người mua cần biết rõ nguồn gốc, thành phần, chỉ định, liều dùng, chống chỉ định và tương tác thuốc. Trong khi đó, livestream thường diễn ra nhanh, người bán vừa tư vấn vừa tạo tâm lý thúc giục mua hàng bằng những lời như “chỉ còn vài hộp”, “hôm nay mới có giá này” hay “đặt ngay để được bác sĩ tư vấn riêng”.

Cấm bán thuốc qua livestream có thể góp phần bảo vệ người bệnh, hạn chế việc mua thuốc theo cảm xúc và quảng cáo thổi phồng công dụng. Việc bán thuốc qua các kênh đáp ứng điều kiện theo quy định cũng giúp người mua dễ kiểm tra người bán, nguồn gốc sản phẩm và phân biệt hoạt động tư vấn với bán hàng.