Chăm con bằng công nghệ

Công nghệ len vào giấc ngủ trẻ thơ

8 giờ sáng, trước khi bắt đầu công việc tại văn phòng, chị Phạm Thu Hường (29 tuổi, trú tại phường Cửa Nam, Hà Nội) mở một ứng dụng chuyên dụng trên điện thoại di động. Đó là nơi lưu trữ toàn bộ "nhật ký sinh học" của cậu con trai 3 tuổi đang theo học tại một trường mầm non tư thục.

Chỉ với vài thao tác lướt chạm trên điện thoại, chị Hường đã có thể nắm trọn lịch trình một ngày của con như: hôm nay con ăn sáng món gì, có hết suất hay không, thời gian ngủ trưa kéo dài bao lâu, nhiệt độ cơ thể dao động thế nào. Thậm chí, từng khoảnh khắc con khóc, con cười, con tập tô màu đều được giáo viên cập nhật liên tục qua hệ thống hình ảnh của ứng dụng.

"Nhiều lúc đang ngồi trong phòng họp căng thẳng, tôi vẫn tranh thủ mở app ra để xem con đang làm gì. Có cảm giác như tôi luôn ở cạnh con, đồng hành cùng con trong mọi khoảnh khắc dù 2 mẹ con đang cách xa nhau vài cây số", chị Hường chia sẻ.

Không dừng lại ở các ứng dụng tương tác nhà trường, gia đình, công nghệ hiện đại đã len lỏi vào từng giấc ngủ, hơi thở của những đứa trẻ ngay từ khi mới lọt lòng. Gia đình anh Trần Thế Anh (33 tuổi, trú tại Hà Nội) cũng áp dụng xu hướng "nuôi con bằng công nghệ". Căn phòng ngủ của cô con gái gần 2 tuổi được anh trang bị nhiều thiết bị thông minh.

Đặc biệt, anh còn lắp riêng cho con gái một camera AI có tính năng nhận diện gương mặt và theo dõi giấc ngủ, cảm biến nhiệt độ, độ ẩm môi trường và máy báo tiếng khóc kết nối trực tiếp với điện thoại của bố mẹ.

"Có hôm, nửa đêm con cựa mình liên tục hoặc sốt nhẹ, hệ thống cảm biến lập tức gửi cảnh báo rung về điện thoại của vợ chồng tôi. Nhờ vậy, vợ chồng tôi có thể phát hiện và xử lý sớm", anh Thế Anh chia sẻ về những tiện ích của công nghệ trong việc chăm sóc con.

Bên cạnh phần cứng, vợ chồng anh Nam còn sử dụng ứng dụng để lưu trữ dữ liệu y tế và sinh hoạt của con như: cân nặng, chiều cao theo tuần… Tất cả được số hóa thành những biểu đồ trực quan. Với một kỹ sư công nghệ như anh Nam, việc nuôi con giờ đây trở nên khoa học, chính xác và giảm bớt lo âu cho những phụ huynh trẻ.

Thay vì cấm đoán con tiếp xúc với công nghệ, chị Dương Thị Ngọc Ánh (32 tuổi, trú tại Hà Nội) lại chủ động biến công nghệ thành công cụ trợ giúp trong quá trình nuôi dạy con. Mỗi buổi tối, con trai 3 tuổi của chị lại hào hứng tương tác với một ứng dụng học tiếng Anh sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI). "Nhiều ứng dụng giáo dục hiện nay được thiết kế rất sinh động, tích hợp các trò chơi tương tác kích thích tư duy, khiến trẻ hứng thú học tập hơn rất nhiều so với phương pháp sách vở truyền thống", chị Ngọc Ánh chia sẻ.

Không để sự quan tâm bị… số hóa

Bất kỳ một cuộc cách mạng nào cũng đi kèm với những hệ lụy của nó. Khi cha mẹ quá phụ thuộc vào các thiết bị thông minh, họ vô tình bước vào một "ma trận" của những con số và dữ liệu, để rồi dần đánh mất đi bản năng làm cha mẹ tự nhiên nhất. Thạc sĩ Tâm lý học Nguyễn Hoàng Hải bày tỏ sự quan ngại sâu sắc trước xu hướng này. Ông cho rằng, công nghệ đang giúp cha mẹ quản lý con cái dễ dàng hơn về mặt cơ học nhưng lại là tác nhân làm suy giảm nghiêm trọng sự kết nối cảm xúc giữa các thành viên trong gia đình.

"Rất nhiều phụ huynh hiện nay đang rơi vào trạng thái 'nuôi con bằng dữ liệu'. Họ nghĩ rằng chỉ cần bật camera lên nhìn con, chỉ cần thấy ứng dụng báo con ăn đủ, ngủ ngoan là đã hoàn thành trách nhiệm quan tâm. Nhưng họ quên mất rằng, một đứa trẻ không lớn lên bằng sự giám sát. Chúng cần được trò chuyện, được lắng nghe, được chạm vào và cần những tương tác trực tiếp bằng ánh mắt, nụ cười", Thạc sĩ Nguyễn Hoàng Hải phân tích.

Cũng theo vị chuyên gia này, việc quá chú trọng vào các chỉ số trên ứng dụng vô tình tạo ra một thế hệ phụ huynh luôn lo âu thái quá. Có những người kiểm tra camera lớp học của con một ngày đến vài chục lần, chỉ cần thấy con ngồi một mình hay buồn bã vài phút là lập tức gọi điện chất vấn giáo viên. Sự kiểm soát ngột ngạt này không chỉ gây áp lực cho nhà trường mà còn tước đi của đứa trẻ cơ hội tự học cách thích nghi và giải quyết các vấn đề cá nhân trong môi trường tập thể.

Nhìn nhận một cách khách quan dưới góc độ xã hội học, ông Hải cho rằng chúng ta không thể phủ nhận hay tẩy chay công nghệ. Trong bối cảnh xã hội hiện đại, khi áp lực công việc tại các đô thị đè nặng lên vai các gia đình trẻ và khi mô hình gia đình hạt nhân khiến cha mẹ không còn nhận được sự hỗ trợ từ ông bà như trước, thì ứng dụng thông minh chính là chiếc "phao cứu sinh" giảm tải áp lực.

"Công nghệ giúp giảm bớt gánh nặng về mặt quản lý hành vi và sinh hoạt nhưng nó vĩnh viễn không thể thay thế được sự hiện diện cảm xúc của cha mẹ. Một chiếc camera an ninh dù có độ phân giải sắc nét đến đâu cũng không thể ôm lấy đứa trẻ khi nó khóc vì tủi thân. Một ứng dụng AI thông minh nhất thế giới cũng không thể dạy cho trẻ bài học về lòng trắc ẩn và sự yêu thương bằng cách cha mẹ đối xử với nhau trong đời thực", ông Hải chia sẻ.