Chuẩn bị tài chính gia đình khi sinh con

Lập dự toán trước khi sinh em bé

Kết hôn được gần 2 năm, anh Nguyễn Anh Tuấn (31 tuổi) và chị Trần Thu Linh (29 tuổi), sống tại Hà Nội, vẫn chưa có ý định sinh con dù cả hai đều rất yêu trẻ. Những ngày mới cưới, câu chuyện con cái thường xuất hiện trong các bữa cơm gia đình hay những lần gặp mặt bạn bè. Ai cũng nghĩ một đứa trẻ sẽ sớm xuất hiện trong tổ ấm nhỏ của họ. Nhưng thực tế lại khác. "Không phải chúng tôi không muốn có con. Chúng tôi chỉ muốn mình có thể đón con trong tâm thế tốt nhất", chị Linh chia sẻ.

Một buổi tối cuối tuần, khi câu chuyện sinh con được nhắc đến lần nữa, chị Linh mở máy tính và lập một bảng dự toán những khoản chi có thể phát sinh trong năm đầu đời của em bé. Từ chi phí khám thai, sinh nở, tiêm chủng, sữa, bỉm, đồ dùng sơ sinh đến các khoản dự phòng khi trẻ ốm đau... danh sách ngày một dài hơn. "Ban đầu tôi nghĩ chỉ vài chục triệu đồng là đủ. Nhưng càng tính càng thấy có rất nhiều khoản mình chưa từng nghĩ tới", chị kể.

Hiện tổng thu nhập của hai vợ chồng được khoảng 30 triệu đồng/tháng. Sau khi trừ tiền thuê nhà, sinh hoạt phí, chi phí đi lại và các khoản tiết kiệm, số tiền còn lại không quá dư dả. Điều khiến chị Linh băn khoăn không hẳn là tiền sữa hay tiền bỉm trong những năm đầu đời của con. "Mỗi lần lướt mạng xã hội, nhìn bạn bè chia sẻ hình ảnh con học trường quốc tế, tham gia các lớp năng khiếu hay những chuyến du lịch gia đình, tôi lại thấy một áp lực vô hình. Không ai bắt mình phải cho con những điều tốt nhất nhưng làm cha mẹ thì ai cũng muốn như vậy", chị nói.

Anh Tuấn cho biết thêm, đó là chưa tính đến những bất thường có thể xảy ra như con ốm đau, công việc của bố mẹ không thuận lợi. Anh kể, nhìn con của người bạn mỗi tháng đi bệnh viện 1-2 lần mà xót xa. Chi phí mỗi lần đi viện không nhỏ, dù chỉ là những bệnh thông thường cũng đã tiêu tốn tiền triệu.

Áp lực tài chính để nuôi một đứa trẻ khiến nhiều người trẻ ngày nay cân nhắc chuyện sinh con lâu hơn thế hệ cha mẹ mình. Điều họ lo không phải vài tháng đầu đời của đứa trẻ mà là cả chặng đường phía trước.

Sinh con đầu lòng dễ quyết hơn sinh con thứ hai

Nếu với anh Tuấn và chị Linh, "bài toán" nằm ở quyết định có nên sinh con đầu lòng hay không, thì với gia đình chị Nguyễn Minh Anh (36 tuổi), một nhân viên văn phòng tại Hà Nội, câu hỏi lại là có nên sinh thêm con thứ hai.

Con gái lớn của chị Linh năm nay đã 8 tuổi. Nhiều năm qua, gia đình chị mong muốn có thêm thành viên mới. Thế nhưng mỗi lần nhắc đến chuyện sinh con thứ hai, cả hai vợ chồng lại chần chừ. "Mọi người thường nghĩ có một con rồi thì sinh thêm sẽ dễ quyết định hơn. Thực tế lại ngược lại", chị Linh chia sẻ.

Khác với những năm đầu làm cha mẹ còn nhiều bỡ ngỡ, giờ đây họ hiểu khá rõ chi phí để nuôi một đứa trẻ trưởng thành. Từ học phí, tiền ăn bán trú, học tiếng Anh, các lớp kỹ năng, chăm sóc sức khỏe đến những chuyến du lịch gia đình, mỗi khoản chi riêng lẻ có thể không quá lớn nhưng cộng lại thành một con số đáng kể. "Con gái tôi nhiều lần hỏi bao giờ có em. Vợ chồng tôi cũng muốn lắm chứ nhưng cứ ngồi tính các khoản chi tiêu là lại bảo nhau chờ thêm một thời gian nữa", chị Minh Anh kể.

Nếu chỉ tính chuyện ăn uống hay học hành cơ bản thì gia đình chị hoàn toàn có thể sinh thêm con. Tuy nhiên, ngày bé con dưới 3 tuổi, sức khỏe của cháu không tốt, có những tháng số ngày ở bệnh viện nhiều hơn ở nhà. Đó thực sự là một khoản chi phí lớn, khiến vợ chồng chị mỗi lần nghĩ lại vẫn hoảng hồn. "Tôi nghĩ thế hệ cha mẹ bây giờ có nhiều kỳ vọng hơn. Chúng tôi không chỉ muốn con được đi học mà còn muốn con được phát triển kỹ năng, có cơ hội trải nghiệm. Chính những mong muốn đó khiến việc sinh thêm con cần được tính toán kỹ hơn", chị Minh Anh nói.

Không ít gia đình trẻ hiện nay cũng có chung tâm lý ấy. Họ lo lắng nếu nguồn lực tài chính không đủ sẽ ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và cơ hội phát triển của con trong tương lai.

Cần chuẩn bị kế hoạch tài chính dài hạn

Những băn khoăn nêu trên không còn là câu chuyện cá biệt. Theo số liệu thống kê, tổng tỷ suất sinh của Việt Nam năm 2024 là khoảng 1,91 con/phụ nữ, thấp hơn mức sinh thay thế (2,1 con/phụ nữ). Tại nhiều đô thị lớn, mức sinh đã giảm trong nhiều năm liên tiếp. Các chuyên gia cho rằng áp lực chi phí là một trong những nguyên nhân khiến nhiều người trẻ trì hoãn hoặc cân nhắc kỹ hơn việc sinh con.

TS. Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính, cho rằng những mục tiêu lớn trong cuộc sống như mua nhà, nuôi dạy con hay tích lũy cho tương lai đều cần được chuẩn bị bằng một kế hoạch tài chính dài hạn. Theo ông, việc xây dựng quỹ dự phòng, quản lý dòng tiền hợp lý và duy trì thói quen tiết kiệm từ sớm sẽ giúp các gia đình chủ động hơn trước những thay đổi của cuộc sống.

Thực tế, những phép tính tài chính không làm mất đi niềm vui làm cha mẹ mà ngược lại, đó là cách thể hiện trách nhiệm với tương lai của con. Trên chiếc máy tính cá nhân của chị Linh hiện vẫn còn lưu bảng dự toán chi phí nuôi con mà chị lập từ nhiều tháng trước. Thỉnh thoảng, chị lại mở ra xem, thêm một vài khoản, bớt một vài khoản rồi tiếp tục bàn với chồng về tương lai. "Có thể chúng tôi chưa có con ngay trong năm nay. Nhưng ít nhất, hai vợ chồng đang chuẩn bị cho điều đó", chị cười.

Với nhiều người trẻ, hành trình làm cha mẹ hôm nay không chỉ bắt đầu từ một que thử thai. Nó có thể bắt đầu từ một cuốn sổ tiết kiệm, một bảng kế hoạch tài chính và những cuộc trò chuyện nghiêm túc về tương lai của gia đình.