Chuyển bản sắc văn hóa thành dòng tiền: Động lực mới từ dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa

Sự kiện do Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) Nguyễn Huy Dũng và Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường đồng chủ trì, thu hút đông đảo chuyên gia, doanh nghiệp và lực lượng sáng tạo tham dự.

Khơi thông "điểm nghẽn" cho ngành kinh tế mũi nhọn

Phát biểu khai mạc hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng nhấn mạnh công nghiệp văn hóa đang được Đảng và Nhà nước xác định là ngành kinh tế mũi nhọn, nhận được sự kỳ vọng rất lớn trong việc tạo động lực phát triển nhanh và bền vững cho đất nước. Được giao xây dựng dự án Luật theo trình tự rút gọn để trình Quốc hội vào kỳ họp tháng 10/2026, Bộ VHTTDL chọn TPHCM là địa bàn tham vấn đầu tiên trong chuỗi 5 sự kiện trên toàn quốc, bởi đây là trung tâm năng động bậc nhất với nhiều mô hình doanh nghiệp sáng tạo dẫn dắt thị trường.

Giai đoạn 2018-2025, công nghiệp văn hóa ước tính đóng góp 4-5% GDP, trong khi mục tiêu đặt ra đến năm 2030 là tối thiểu 7%. Dù sở hữu nguồn tài nguyên văn hóa phong phú cùng thị trường hơn 100 triệu dân, tiềm năng này vẫn chưa được khai thác tương xứng. Nguyên nhân cốt lõi nằm ở chỗ các quy định pháp luật hiện hành còn tản mát ở nhiều luật chuyên ngành và thiên về quản lý hành chính, thiếu đi cơ chế kiến tạo liên ngành để kết nối trọn vẹn chuỗi giá trị từ sáng tạo, bảo hộ sở hữu trí tuệ, sản xuất, phân phối cho đến tái đầu tư.

Vì vậy, tinh thần chủ đạo xuyên suốt của dự án Luật là: "Chuyển bản sắc văn hóa thành tài sản trí tuệ, chuyển tài sản trí tuệ thành dòng tiền tạo ra giá trị kinh tế". Dự thảo hướng tới 3 mục tiêu lớn bao gồm xác lập vị trí của công nghiệp văn hóa trong cơ cấu kinh tế, thu hút nguồn lực đầu tư chiến lược và lan tỏa "sức mạnh mềm" Việt Nam ra thế giới.

Đồng quan điểm đó, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường khẳng định việc tham gia đóng góp xây dựng Luật vừa là trách nhiệm, vừa là cơ hội để TPHCM chuyển tải những bài học thực tiễn từ không gian văn hóa sinh động của địa phương thành chính sách đặc thù, mang tính đột phá.

Hiến kế gỡ vướng từ thực tiễn sản xuất và kinh doanh văn hóa

Trong suốt thời gian làm việc, hội thảo đi sâu vào những vướng mắc thực tế của từng lĩnh vực.

Ở góc độ di sản, bà Huỳnh Ngọc Vân, Giám đốc Bảo tàng Áo Dài, đề xuất cần mở rộng quy định để hệ thống bảo tàng chính thức đứng trong hàng ngũ các chủ thể công nghiệp văn hóa. Bên cạnh chức năng trưng bày truyền thống, các bảo tàng hoàn toàn có thể phát triển dịch vụ phụ trợ như ẩm thực đặc trưng hay trải nghiệm tương tác, vừa nâng cao chất lượng phục vụ du khách, vừa tạo nguồn thu tự chủ để duy trì và phát triển di sản.

Đối với bài toán nguồn lực và thị trường, đại diện Tập đoàn Yeah1, bà Bùi Việt Hà đề xuất áp dụng chính sách ưu đãi thuế cho các doanh nghiệp đầu tư vào đào tạo nhân lực văn hóa, tương tự như cơ chế dành cho doanh nghiệp khoa học - công nghệ. Bên cạnh đó, bà Hà gợi ý triển khai mô hình "Thẻ văn hóa quốc gia" tích điểm tiêu dùng để kích cầu người dân mua sắm sản phẩm nghệ thuật nội địa, đồng thời cần có cơ chế Nhà nước đồng đầu tư với doanh nghiệp đối với các dự án văn hóa trọng điểm mang bản sắc Việt.

Ở mảng du lịch, ông Võ Anh Tài, Phó Tổng giám đốc Saigontourist Group, kiến nghị nhìn nhận du lịch văn hóa như một ngành kinh tế kết nối và dẫn dắt. Ông kiến nghị thành lập cơ chế hợp tác công tư (PPP) và đặt hàng phát triển sản phẩm du lịch gắn với bảo tồn; đồng thời tạo hành lang pháp lý thông thoáng cho kinh tế đêm, các tổ hợp MICE và hình thành các "hành lang du lịch văn hóa" liên vùng để kéo dài thời gian lưu trú, tăng mức chi tiêu của khách quốc tế.

Trong lĩnh vực điện ảnh và nội dung số, đại diện CJ CGV Việt Nam, bà Phan Thị Diệu Hoa kiến nghị đơn giản hóa thủ tục và thống nhất tiêu chí thẩm định đối với hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC) sản xuất phim nhằm thu hút dòng vốn đầu tư. Bà Hoa cũng đề xuất mở rộng chức năng của hệ thống rạp chiếu hiện đại, cho phép trình chiếu các chương trình hòa nhạc, thi đấu eSports, nghệ thuật biểu diễn và nội dung số trên nền tảng cơ chế quản lý phù hợp.

Kết luận hội thảo sau khi tiếp nhận 24 ý kiến góp ý thẳng thắn và tâm huyết, Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng khẳng định Ban soạn thảo sẽ nỗ lực tiếp thu với tinh thần cầu thị cao nhất. Các nội dung điều chỉnh sẽ tiếp tục được công khai trên Cổng thông tin điện tử của Bộ VHTTDL để rộng đường lấy ý kiến đóng góp từ các chuyên gia và nhân dân, quyết tâm hoàn thiện một bộ luật mang tính kiến tạo, đưa văn hóa trở thành động lực tăng trưởng mới cho đất nước.