Thúc đẩy kịch bản tăng trưởng 2 con số cho công nghiệp văn hóa

Cùng dự có các Thứ trưởng: Nguyễn Huy Dũng, Tạ Quang Đông, Trịnh Thị Thủy, Hồ An Phong, Phan Tâm cùng đại diện lãnh đạo các Cục, Vụ, đơn vị trực thuộc Bộ.

Động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế

Báo cáo tại buổi làm việc, Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả Trần Hoàng khẳng định công nghiệp văn hóa đang từng bước chứng minh vai trò là động lực tăng trưởng mới, đóng góp quan trọng vào sự phát triển chung của nền kinh tế. Theo số liệu thống kê, trong giai đoạn 2018-2019, giá trị gia tăng của các ngành công nghiệp văn hóa đã đóng góp trên 6% GDP trước khi chịu ảnh hưởng nặng nề bởi đại dịch Covid-19. Từ năm 2022 đến nay, lĩnh vực này ghi nhận sự phục hồi mạnh mẽ, ước tính đóng góp khoảng 4,8% đến 5,2% GDP trong giai đoạn 2024-2026 với tốc độ tăng trưởng bình quân đạt từ 7% đến 8% mỗi năm.

Hiện nay, 6 lĩnh vực trọng điểm bao gồm điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, trò chơi điện tử (game), du lịch văn hóa, quảng cáo và thủ công mỹ nghệ - làng nghề đang là trụ cột chính khi tạo ra hơn 70% doanh thu cho toàn ngành. Trong đó, điện ảnh Việt Nam chứng kiến bước bứt phá ngoạn mục với thị phần phim nội địa đạt khoảng 62% trong 6 tháng đầu năm 2026, mang về doanh thu vượt mốc 1.700 tỷ đồng. Ngành game tiếp tục giữ vững lợi thế về nguồn nhân lực và gia công đồ họa với quy mô thị trường đạt khoảng 17.000 tỷ đồng. Bên cạnh đó, các sản phẩm kinh tế đêm, tour di sản và show diễn thực cảnh đang trở thành mũi nhọn thúc đẩy du lịch văn hóa tăng trưởng sâu rộng.

Dù sở hữu tiềm năng lớn, song ngành công nghiệp văn hóa vẫn đang đối mặt với nhiều rào cản nội tại. Hệ thống khung pháp lý về tài sản số, cơ chế thử nghiệm chính sách (sandbox) cũng như các quy định về định giá, thế chấp tài sản trí tuệ hiện vẫn chưa hoàn thiện. Hạ tầng phục vụ sáng tạo như phim trường lớn, trung tâm hậu kỳ kỹ xảo chất lượng cao còn thiếu thốn nghiêm trọng. Đồng thời, việc tiếp cận nguồn vốn của doanh nghiệp còn hạn chế và dòng tiền từ quảng cáo số hay trò chơi trực tuyến vẫn phụ thuộc quá lớn vào các nền tảng xuyên biên giới.

Định hình không gian và chiến lược bứt phá 2 con số

Dự báo trong giai đoạn 2026-2030, xu thế số hóa toàn cầu và sự bùng nổ của các công nghệ đột phá như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và thực tế ảo (AR/VR) sẽ mở ra thời cơ lớn để Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 2 con số. Để đạt được mục tiêu này, báo cáo đề xuất phân vùng không gian phát triển rõ rệt nhằm tối ưu hóa nguồn lực. Theo đó, Hà Nội, TPHCM và Đà Nẵng được xác định là các trung tâm động lực để phát triển game, điện ảnh, quảng cáo số và thiết kế sáng tạo. Các địa phương giàu tài nguyên di sản như Huế, Quảng Ninh, Khánh Hòa, Kiên Giang sẽ tập trung vào chuỗi liên kết du lịch gắn với nghệ thuật biểu diễn và kinh tế đêm. Trong khi đó, các vùng Tây Bắc, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long sẽ tập trung khai thác giá trị văn hóa bản địa, lễ hội và ẩm thực để tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng.

Nhằm đưa công nghiệp văn hóa bứt phá, hệ thống giải pháp trọng tâm đã được vạch ra toàn diện trên 6 phương diện chính: Hoàn thiện thể chế (sớm ban hành Nghị định về công nghiệp văn hóa và nghiên cứu xây dựng luật chuyên ngành); đẩy mạnh số hóa (xây dựng sàn giao dịch tài sản trí tuệ và bản đồ số); đầu tư đồng bộ hạ tầng sáng tạo; định vị thương hiệu quốc gia cho sản phẩm văn hóa Việt; đổi mới cơ chế tài chính thông qua thí điểm thế chấp tài sản trí tuệ, thu hút vốn đầu tư PPP; đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong quản trị bản quyền cũng như thương mại hóa các sản phẩm sáng tạo.

Cần lượng hóa nguồn lực và xác định giá trị gia tăng thực tế

Tham gia đóng góp ý kiến tại cuộc họp, các Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đều đồng thuận cho rằng kịch bản tăng trưởng cần phải được xây dựng một cách khoa học, thực tế và có tính khả thi cao.

Thứ trưởng Hồ An Phong chỉ rõ, do đây là lĩnh vực mới nên công tác đo lường dữ liệu còn gặp nhiều khó khăn, yêu cầu đặt ra là phải hoàn thiện phương pháp thống kê để số liệu đồng bộ với hệ thống thống kê quốc gia, từ đó ưu tiên nguồn lực cho những ngành có khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao. Đồng quan điểm, Thứ trưởng Phan Tâm nhấn mạnh kịch bản cần tiếp cận sâu từ góc độ kinh tế - tài chính, các chỉ tiêu đánh giá phải dựa trên phần giá trị gia tăng thực tế giữ lại trong nước thay vì chỉ tính toán dựa trên tổng doanh thu thô.

Dưới góc nhìn thực trạng ngành, Thứ trưởng Tạ Quang Đông đề xuất kịch bản phải làm rõ nét bức tranh về cơ sở vật chất và nhân lực của từng lĩnh vực, hướng mạnh đến mục tiêu xuất khẩu sản phẩm sáng tạo. Trong khi đó, Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng đặc biệt lưu ý đến việc lượng hóa cụ thể các nguồn vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước, dòng vốn xã hội hóa và dòng vốn đầu tư nước ngoài (FDI), đồng thời phải có cơ chế giám sát và phân công trách nhiệm cụ thể giữa các đơn vị để bảo đảm tính thực thi khi đưa vào vận hành.

Mục tiêu đề ra phải gắn liền với sản phẩm đầu ra và các giải pháp hành động cụ thể

Phát biểu kết luận buổi làm việc, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh đánh giá cao sự chuẩn bị của các đơn vị, đồng thời khẳng định xây dựng kịch bản phát triển công nghiệp văn hóa là một nhiệm vụ mới và khó, đòi hỏi quá trình nghiên cứu công phu, nghiêm túc.

Để đảm bảo chất lượng tối ưu cho kịch bản, Bộ trưởng đưa ra chỉ đạo định hướng quan trọng về phương án xây dựng. Bộ trưởng thống nhất không coi hiện trạng phát triển là một kịch bản, mà yêu cầu chỉ tập trung xây dựng 2 kịch bản cốt lõi: Kịch bản đạt mục tiêu theo đúng Chiến lược phát triển ngành và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội; Kịch bản vượt mục tiêu trên cơ sở tích hợp các điều kiện thuận lợi cùng những cơ chế, giải pháp đột phá.

Bộ trưởng nhấn mạnh, mọi chỉ tiêu đưa ra trong kịch bản phải dựa trên hệ thống dữ liệu nguồn rõ ràng, phương pháp tính chuẩn xác và thống nhất với cách tính GDP chung của quốc gia. Các yếu tố tác động như thể chế, chính sách, hạ tầng dữ liệu, bảo hộ bản quyền, doanh nghiệp và nguồn nhân lực cần được đánh giá một cách toàn diện. Đặc biệt, Bộ trưởng lưu ý các đơn vị phải chú trọng việc khai thác hiệu quả các nguồn lực quốc tế và hoàn thiện cơ chế bảo hộ bản quyền, coi đây là gốc rễ để phát triển bền vững. Mỗi mục tiêu đề ra trong kịch bản không được dừng lại ở những con số định lượng lý thuyết mà phải gắn liền với sản phẩm đầu ra và các giải pháp hành động cụ thể.

Để bảo đảm tiến độ, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh giao Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam chịu trách nhiệm chủ trì, khẩn trương tiếp thu toàn bộ ý kiến đóng góp tại cuộc họp để hoàn thiện kịch bản. Đồng thời, Viện cần phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan trong quá trình xây dựng Luật Phát triển công nghiệp văn hóa và các cơ chế, chính sách kèm theo, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ và đạt hiệu quả thực thi cao nhất khi triển khai trong thực tiễn.