Cô gái 9X mở cánh cửa việc làm cho người khiếm thính từ di sản pháp lam

Cách tiếp cận mới 

Pháp lam (kỹ thuật tráng men lên kim loại, từng đạt đến đỉnh cao dưới triều Nguyễn) từ lâu đã được xem như một dấu tích của mỹ thuật cung đình. Những lớp men được nung ở nhiệt độ cao, tạo nên bề mặt thủy tinh nhiều màu sắc không chỉ mang giá trị thẩm mỹ mà còn chứa đựng tinh thần của một giai đoạn lịch sử. Tuy nhiên, sau biến động của thời cuộc, kỹ thuật này từng rơi vào quên lãng.

Khi nhiều giá trị truyền thống đứng trước nguy cơ bị mai một, một số người trẻ đã lựa chọn quay lại với di sản. Đặng Hương Quỳnh (SN 1991 tại Hà Nội) là một trong những người trẻ như vậy.

Được đào tạo bài bản về thiết kế thời trang tại Học viện Quốc tế Raffles, đồng thời theo học báo chí đa phương tiện và hiện đang học ngành Quản lý văn hóa, nghệ thuật tại Đại học Văn hóa Hà Nội, Hương Quỳnh đến với pháp lam vì mê mẩn màu sắc và họa tiết của chất liệu này.

"Khi tìm hiểu về pháp lam, trong đầu mình đã nghĩ ngay đến việc đưa nó vào đời sống hiện đại, thay vì chỉ trưng bày", Hương Quỳnh chia sẻ.

Từ suy nghĩ đó, những sản phẩm như phụ kiện thời trang, trang sức, đồng hồ… ứng dụng kỹ thuật pháp lam lần lượt ra đời. Với Hương Quỳnh, việc làm pháp lam là một cách kể lại câu chuyện văn hóa bằng ngôn ngữ của thiết kế đương đại. Cô muốn khi khách hàng sử dụng sản phẩm có thể cảm nhận được một phần di sản mà cha ông để lại.

Công việc đòi hỏi sự tỉ mẩn, khéo léo và kiên nhẫn  

Hành trình của Hương Quỳnh còn mở ra một hướng đi khác, đó là đưa nghệ thuật trở thành công cụ kết nối và chữa lành. Từng trải qua những giai đoạn sóng gió cá nhân, cô tìm thấy sự cân bằng khi tự tay chế tác những sản phẩm đầu tiên. "Quá trình làm bị hỏng rất nhiều, nhưng khi hoàn thành được một sản phẩm đúng ý, mình cảm thấy như được tái sinh", cô nói.

Chính trải nghiệm đó khiến cô tin rằng, nghệ thuật có khả năng chữa lành và trao giá trị cho con người. Từ đây, một hướng đi mới dần hình thành - đưa pháp lam đến với những người yếu thế.

Nuôi dưỡng sự tự tin cho người khiếm thính

Năm 2019, trong một lần đến Hội An, Hương Quỳnh có dịp ghé thăm một quán cà phê có nhân viên đều là người điếc, giao tiếp bằng ngôn ngữ ký hiệu. Trải nghiệm đó để lại ấn tượng sâu sắc, khiến cô bắt đầu suy nghĩ về việc xây dựng một môi trường làm việc dành cho nhóm đối tượng này.

"Từ trước mình đã muốn làm các hoạt động xã hội, nhưng sau chuyến đi đó, mình xác định rõ hơn là muốn hỗ trợ các bạn khiếm thính, đặc biệt là nữ giới - những người thường gặp nhiều rào cản hơn trong việc tìm kiếm việc làm ổn định", Quỳnh cho biết.

Năm 2025, cô tổ chức workshop hướng dẫn kỹ thuật miễn phí dành cho người khiếm thính. Thông qua đó cô hiểu cách các bạn giao tiếp, tiếp nhận thông tin và làm việc. Cô cũng nhận ra nhiều khó khăn của nhóm này, như hạn chế về vốn từ, sự khác biệt trong ngôn ngữ ký hiệu giữa các vùng miền, hay cách truyền đạt thông tin cần được điều chỉnh.

Hương Quỳnh chia sẻ: "Từ những buổi đầu tiếp xúc, mình hiểu rằng muốn làm việc lâu dài với các bạn thì phải có một phương pháp đào tạo riêng. Hiện tại, mình đang xây dựng giáo án chuyên sâu để đào tạo 1-2 học viên trở thành thợ lành nghề, có việc làm, có giá trị trong xã hội".

Theo Hương Quỳnh, nghề chế tác thủ công như pháp lam đặc biệt phù hợp với người khiếm thính. Các bạn giao tiếp bằng tay nên đôi tay rất linh hoạt, lại có sự tập trung cao. Khi không thể biểu đạt cảm xúc bằng lời nói, họ sẽ gửi gắm nhiều hơn vào sản phẩm. Chính "thanh âm của sự yên lặng" ấy, theo Hương Quỳnh, lại tạo nên giá trị riêng biệt cho mỗi sản phẩm.

Không chỉ dừng ở đào tạo nghề, điều Hương Quỳnh hướng tới là tạo dựng một môi trường làm việc ổn định để người lao động có thể gắn bó lâu dài. Cô gái trẻ mong muốn những người khiếm thính coi nơi làm việc như một ngôi nhà thứ hai, nơi họ được tôn trọng, được phát triển và được công nhận.

Trong quá trình làm việc cùng các bạn trẻ khiếm thính, điều khiến Quỳnh ấn tượng nhất là sự lạc quan. "Các bạn rất trẻ, có em mới 16-18 tuổi nhưng luôn cố gắng học thêm ngoại ngữ, mở rộng thế giới của mình. Chính điều đó khiến mình có thêm động lực để tiếp tục con đường đã chọn", cô chia sẻ.