Có u vú, có nên làm thụ tinh ống nghiệm không?

Xác định rõ khối u trước khi mang thai

TS.BS Nguyễn Thu Hương - Phó Chủ tịch Hội Hình ảnh vú Việt Nam cho biết, phần lớn khối u vú ở phụ nữ trẻ là lành tính. Trong quá trình kích trứng, nồng độ một số hormone tăng cao trong thời gian ngắn, có thể khiến các khối u nhạy cảm với hormone như u xơ tuyến vú to lên hoặc gây căng, đau hơn. Tình trạng này cũng có thể xảy ra trong thai kỳ.

Các nghiên cứu hiện nay cho thấy điều trị hỗ trợ sinh sản nói chung không làm tăng nguy cơ ung thư vú. Vì vậy, điều quan trọng là xác định chính xác bản chất khối u.

Nếu khối u có đặc điểm rõ ràng lành tính, chẳng hạn nang đơn giản hoặc u xơ tuyến vú đã được xác định chắc chắn, người bệnh thường không cần hoãn IVF chỉ vì có khối u. Ngược lại, nếu khối u chưa xác định rõ hoặc có dấu hiệu nghi ngờ trên hình ảnh, cần hoàn tất việc kiểm tra, trong đó có thể phải lấy mẫu xét nghiệm, trước khi chuyển phôi.

Nếu đang kích trứng mới phát hiện khối u, người bệnh không nên tự ý dừng thuốc mà cần trao đổi với bác sĩ chuyên khoa vú và bác sĩ hỗ trợ sinh sản để có hướng xử trí phù hợp.

Việc đánh giá thường bắt đầu bằng thăm khám và siêu âm. Với phụ nữ trẻ, siêu âm giúp xác định khối u chứa dịch hay là khối đặc, đồng thời đánh giá hình dạng, bờ và các đặc điểm khác. Tùy tuổi và đặc điểm tổn thương, bác sĩ có thể chỉ định thêm chụp X-quang tuyến vú hoặc phương pháp chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu.

Người bệnh cũng nên chú ý đến phân loại BI-RADS trên kết quả chụp. Đây là hệ thống giúp bác sĩ đánh giá mức độ lành tính hoặc đáng nghi của tổn thương để đưa ra hướng theo dõi hoặc kiểm tra tiếp theo.

BI-RADS 2 là tổn thương lành tính; BI-RADS 3 nhiều khả năng lành tính, thường được theo dõi; BI-RADS 4 có dấu hiệu nghi ngờ, thường cần lấy mẫu kiểm tra; BI-RADS 5 có nguy cơ ác tính rất cao và cần sinh thiết xác định.

Với phụ nữ chuẩn bị IVF, bác sĩ có thể cân nhắc thêm tuổi, tiền sử bệnh, đặc điểm khối u và thời điểm chuyển phôi. Khối BI-RADS 3 điển hình không đồng nghĩa bắt buộc phải sinh thiết. Tuy nhiên, nếu khối mới xuất hiện, lớn nhanh, có đặc điểm chưa rõ hoặc người bệnh chuẩn bị chuyển phôi ngay, bác sĩ có thể đề nghị lấy mẫu để có kết luận chắc chắn hơn trước khi mang thai.

Với khối u lành tính, ổn định, không gây khó chịu có thể chỉ cần theo dõi. Việc lấy bỏ được cân nhắc khi khối u lớn nhanh, gây đau, làm thay đổi hình dạng vú hoặc kết quả các xét nghiệm không thống nhất.

Lấy u bằng kim hút chân không

Với một số khối u đã xác định lành tính và phù hợp về kích thước, vị trí, bác sĩ có thể cân nhắc lấy u bằng kim hút chân không (VABB).

Theo bác sĩ Hương, bác sĩ đưa kim chuyên dụng vào khối u dưới hướng dẫn của siêu âm, sau đó lấy từng phần khối u bằng hệ thống hút. Thủ thuật thường được thực hiện dưới gây tê tại chỗ, đường vào nhỏ, ít ảnh hưởng mô xung quanh và thời gian hồi phục tương đối nhanh.

Với phụ nữ chuẩn bị mang thai, nếu có chỉ định lấy u, phương pháp này có thể hạn chế ảnh hưởng thẩm mỹ và giảm thời gian gián đoạn kế hoạch IVF. Tuy nhiên, không phải khối u nào cũng phù hợp. Với khối rất lớn, tăng nhanh hoặc chưa xác định rõ bản chất, bác sĩ có thể lựa chọn phẫu thuật lấy trọn khối u.

Nếu kết quả xác định ung thư vú, hướng xử trí sẽ khác, ưu tiên trước hết là điều trị ung thư. Việc bảo tồn khả năng sinh sản có thể được cân nhắc trước điều trị. Kế hoạch kích trứng, chuyển phôi và mang thai cần được bác sĩ ung thư và bác sĩ hỗ trợ sinh sản phối hợp.

Theo TS.BS Nguyễn Thu Hương, phụ nữ chuẩn bị IVF không nên quá hoang mang khi phát hiện khối u vú nhưng cũng không nên chủ quan. Những tổn thương có dấu hiệu nghi ngờ cần được kiểm tra đầy đủ trước khi mang thai; quyết định tiếp tục IVF, theo dõi hay xử lý khối u cần dựa trên tình trạng cụ thể của từng người.