"Cởi trói" vàng trang sức, siết giao dịch giá trị lớn

Ngân hàng Nhà nước đang lấy ý kiến cho Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 24/2012/NĐ-CP về quản lý hoạt động kinh doanh vàng. Sau hơn một thập kỷ vận hành, việc rà soát và hoàn thiện khuôn khổ pháp lý này được đánh giá là bước đi tất yếu nhằm đưa thị trường vàng vận hành minh bạch và sát thực tế hơn trong bối cảnh mới.

Thay đổi nhận được nhiều sự quan tâm nhất chính là việc tái định nghĩa bản chất kinh doanh của mặt hàng vàng trang sức và mỹ nghệ.

Theo nội dung dự thảo, tại Khoản 7 Điều 4 sẽ được sửa đổi theo hướng quy định hoạt động sản xuất, gia công, kinh doanh mua bán vàng trang sức, mỹ nghệ không còn là ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Để hiện thực hóa điều này, cơ quan soạn thảo đề xuất bãi bỏ toàn bộ Điều 5, Điều 6, Điều 7, Điều 8 và Điều 9 của Nghị định 24 hiện hành, vốn là những rào cản về điều kiện sản xuất, trách nhiệm doanh nghiệp và giấy phép đủ điều kiện bấy lâu nay. Khi các quy định này được gỡ bỏ, doanh nghiệp sẽ không còn phải xin Giấy chứng nhận từ Ngân hàng Nhà nước mà chuyển sang hình thức tự tuân thủ và chịu trách nhiệm trước pháp luật về chất lượng sản phẩm, nhãn hàng hóa và các quy định phòng chống rửa tiền.

Tuy nhiên, đối với vàng miếng, cơ quan quản lý vẫn duy trì quan điểm thận trọng nhằm đảm bảo an ninh tiền tệ. Tại Khoản 6 Điều 4 sửa đổi, Dự thảo tiếp tục xác định hoạt động sản xuất và kinh doanh vàng miếng là hoạt động kinh doanh có điều kiện, yêu cầu phải có Giấy phép từ Ngân hàng Nhà nước.

Một điểm mới đáng chú ý nhằm tăng cường tính minh bạch là quy định bắt buộc thanh toán không dùng tiền mặt đối với các giao dịch mua bán vàng có giá trị từ 20 triệu đồng trong ngày trở lên của một khách hàng.

Đối với giao dịch mua vàng miếng, việc sử dụng thẻ tín dụng hoặc các phương tiện, hình thức thanh toán có nguồn tiền từ hoạt động cấp tín dụng phải tuân thủ quy định của pháp luật về hoạt động cấp tín dụng. Nội dung này chưa được quy định tại Nghị định 24 hiện hành.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng mở rộng hành lang pháp lý cho việc xuất nhập khẩu vàng nguyên liệu tại Điều 14, đặc biệt là ưu tiên cho các doanh nghiệp FDI và các đơn vị sản xuất linh kiện điện tử, thiết bị y tế. Việc cấp phép sẽ dựa trên nhu cầu thực tế của hợp đồng gia công, với điều kiện nghiêm ngặt là số vàng này chỉ được sử dụng đúng mục đích sản xuất và không được chuyển giao trái phép trên thị trường nội địa.

Để đảm bảo khâu hậu kiểm, phạm vi thanh tra được đề xuất bao quát hơn, yêu cầu các doanh nghiệp phải xây dựng hệ thống lưu trữ dữ liệu chi tiết và báo cáo thêm cả tình hình tồn kho, sử dụng vàng nguyên liệu nhập khẩu,.

Theo các chuyên gia, việc sửa đổi Nghị định 24 không chỉ là yêu cầu cấp thiết để phù hợp với diễn biến thị trường mà còn cho thấy sự dịch chuyển trong tư duy quản lý giảm tiền kiểm và tăng cường hậu kiểm. Sự phân định rõ ràng giữa vàng trang sức với tư cách là một loại hàng hóa thông thường và vàng miếng là một công cụ đặc biệt sẽ giúp khơi thông nguồn lực cho các doanh nghiệp, đồng thời vẫn giữ được sự ổn định của kinh tế vĩ mô. Dự thảo hiệu lực từ ngày 1/7/2026.