Cuộc sống không khói thuốc trên đỉnh Bắc Nguyên
Các tiệm tạp hóa trong thôn Bắc Nguyên không bày bán rượu trắng hay thuốc lá
Giữa màu xanh bạt ngàn của những triền đồi cà phê, sầu riêng trĩu quả nơi xã Đam Rông 2 (Lâm Đồng), điều khiến bất cứ ai lần đầu đặt chân tới thôn Bắc Nguyên đều ngạc nhiên là tuyệt nhiên không thấy bóng dáng của tàn thuốc lá vương vãi nơi hiên nhà, cũng chẳng nghe tiếng cãi cọ, say sưa sau những cuộc rượu.
Hơn 20 năm rời bỏ nếp sống du canh du cư trên miền núi phía Bắc để bén rễ nơi dải đất Nam Tây Nguyên, bà con người Mông ở Bắc Nguyên đã cùng nhau viết nên một kỳ tích: kiên quyết từ bỏ thuốc lá, đoạn tuyệt rượu chè và tệ nạn xã hội để xây dựng bản làng trù phú, bình yên.
Đứng bên rẫy cà phê và sầu riêng xanh tốt báo hiệu vụ thu hoạch bội thu, ông Giàng Seo Pao, một người dân gắn bó từ những ngày đầu lập nghiệp, vẫn chưa quên chuỗi ngày khốn khó. Đôi tay chai sần chỉ về phía thung lũng xa, ông bộc bạch: "Hồi ở quê cũ trên núi đá đói khổ quá, đất đai cằn cỗi chẳng trồng cấy được gì nên đàn ông suốt ngày chỉ biết tìm đến rượu và điếu thuốc cho qua ngày đoạn tháng. Nghèo đói lại càng thêm nghèo quẩn quanh".
Năm 2002, gia đình ông cùng một số hộ khác rời quê di cư tự do vào Tây Nguyên. Ban đầu họ băng rừng lội suối vào tận tiểu khu 179 (thuộc địa bàn huyện Lâm Hà cũ, nay là xã Đam Rông 2) để phá rừng, lập vườn trồng lúa, ngô, khoai, mì. Không điện, đường, trường, trạm, nhiều người còn bị bệnh sốt rét "quật" nên cuộc sống rất thiếu thốn, con cháu thất học. Rất may Đảng và Nhà nước kịp thời vận động bà con ra khu tái định canh định cư, cấp đất ở, đất sản xuất và kéo điện, mở đường.
"Nhưng có đất tốt mà đầu óc cứ say xỉn, mờ mịt khói thuốc thì không thể vươn lên nổi. Chúng tôi được vận động là phải dứt khoát bỏ thói quen xấu thì gia đình mới mong có ngày ngẩng mặt lên được" - ông Pao nhớ lại.
Người dân tại thôn Bắc Nguyên, xã Đam Rông 2, tập trung làm ăn, chủ yếu trồng cà phê để nâng cao thu nhập
Dưới sự dẫn dắt, nêu gương đi đầu của các cán bộ, đảng viên người đồng bào thiểu số, cả thôn đã đồng lòng thống nhất đưa vào hương ước quy chuẩn "3 không": không rượu bia quá chén, không hút thuốc lá và không tệ nạn xã hội.
Ông Hoàng Xuân Tháy, nguyên Bí thư Chi bộ thôn Bắc Nguyên, chia sẻ về cách làm kiên trì của tập thể: "Muốn dân tin và làm theo thì đảng viên phải gương mẫu trước. Chúng tôi phân tích cặn kẽ cho bà con hiểu khói thuốc lá rất độc hại, tốn tiền mua bệnh vào người, làm hại phổi của chính mình và con cháu trong nhà. Còn rượu vào thì lời ra, say xỉn không thể đi nương làm rẫy, lại dễ sinh ra xích mích, bạo lực gia đình. Suốt nhiều năm qua, từ việc hiếu, hỷ cho đến lễ hội truyền thống, cả thôn đều chỉ dùng trà ấm và nước ngọt đãi khách. Các tiệm tạp hóa trong thôn cũng tuyệt đối không bày bán rượu trắng hay thuốc lá, tạo thành nếp sống tự giác từ già đến trẻ".
Bỏ được điếu thuốc, tránh xa chén rượu, người dân dành trọn tâm sức, thời gian và tiền bạc tích lũy để tập trung phát triển sản xuất nông nghiệp. Chị Trương Thúy Phương, một phụ nữ làm kinh tế giỏi tại địa phương, phấn khởi tâm sự: "Khi đàn ông trong nhà không vướng vào thuốc lá hay bia rượu, kinh tế gia đình thay đổi rõ rệt từng ngày. Đồng tiền mồ hôi nước mắt làm ra được chắt chiu mua máy móc, phân bón, đầu tư ghép giống sầu riêng và mở rộng buôn bán. Chồng tỉnh táo, thương vợ con, trong nhà lúc nào cũng hòa thuận, có khó khăn gì hai vợ chồng cũng bảo ban nhau tháo gỡ dễ dàng".
Tinh thần đoàn kết lan tỏa khắp các xóm, người biết kỹ thuật hướng dẫn người chưa biết cách thâm canh cà phê, tưới nước tiết kiệm, cải tạo đất trồng lúa nước hai vụ, giúp nhau cùng thoát nghèo bền vững.
Cuộc sống không khói thuốc, không tệ nạn mang đến niềm hạnh phúc cho phụ nữ và trẻ em tại thôn Bắc Nguyên
Hiệu quả từ việc đẩy lùi khói thuốc và tệ nạn xã hội không chỉ đo đếm bằng những ngôi nhà xây kiên cố hay diện tích cây trồng trĩu quả, mà hiển hiện rõ nét nhất trên nụ cười của thế hệ tương lai. Trẻ em ở Bắc Nguyên đến tuổi đều được cắp sách tới trường đầy đủ, lễ phép và chăm ngoan; các tệ nạn cờ bạc, ma túy hay hủ tục tảo hôn, hôn nhân cận huyết đều bị xóa bỏ hoàn toàn.
Đánh giá về sự chuyển mình này, ông Nguyễn Văn Chính, Phó Chủ tịch UBND xã Đam Rông 2, cho biết: "Phải nói rằng làng Mông ở thôn Bắc Nguyên hiện nay là hình mẫu về phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội ở địa phương. Bà con ý thức rất cao trong các phong trào thi đua yêu nước, nói không với thuốc lá và tệ nạn, tăng gia sản xuất, xóa đói giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới. Chúng tôi mong muốn các thôn, xóm trong xã phấn đấu noi theo bà con làng Mông để cùng với cấp ủy, chính quyền xây dựng quê hương Đam Rông 2 ngày càng phát triển".
Chiều buông trên triền đồi Đam Rông 2, tiếng khèn Mông rộn rã cất lên hòa cùng tiếng cười trẻ thơ nơi sân trường. Không gian Bắc Nguyên giờ đây thanh khiết, không vương gợn khói độc hay mùi men cay, chỉ còn lại sự ấm áp của tình làng nghĩa xóm và khát vọng vươn lên xây dựng cuộc sống no ấm, vững bền giữa đại ngàn Tây Nguyên.
