Cựu hiệu trưởng ở Hà Nội sắp hầu tòa vì thu vượt hơn 1 tỷ đồng tiền học thêm

Theo cáo trạng, bà Nguyễn Thị Bình được bổ nhiệm làm Hiệu trưởng Trường THCS Ba Đình từ tháng 8/2012. Trong năm học 2013–2014, nhà trường tổ chức dạy thêm, học thêm cho học sinh các khối 7, 8, 9 và thống nhất thu tiền với mức 15.000 đồng mỗi tiết đối với mỗi học sinh.

Quy định tại Quyết định 22/2013/QĐ-UBND của UBND TP Hà Nội và văn bản hướng dẫn của Sở Giáo dục và Đào tạo nêu rõ mức thu tiền dạy thêm được xác định theo sĩ số lớp và có trần tối đa khác nhau.

Cụ thể, lớp từ 10 đến dưới 20 học sinh được thu tối đa 13.000 đồng/tiết; lớp từ 20 đến 30 học sinh là 9.000 đồng/tiết; từ 30 đến 40 học sinh là 7.000 đồng/tiết và từ 40 học sinh trở lên tối đa 6.000 đồng/tiết.

Cơ quan tố tụng cho rằng bà Bình đã chỉ đạo kế toán Phạm Thị Minh Nguyệt cùng giáo viên chủ nhiệm các lớp thu tiền học thêm theo một mức chung 15.000 đồng/tiết/học sinh, cao hơn mức tối đa quy định.

Trong khoảng thời gian từ tháng 12/2013 đến tháng 5/2014, 24 lớp thuộc các khối 7, 8, 9 của Trường THCS Ba Đình đã thu tổng cộng hơn 2,16 tỷ đồng tiền học thêm. Theo tính toán của cơ quan điều tra, nếu áp dụng đúng mức thu tối đa theo quy định thì số tiền được phép thu chỉ khoảng hơn 1,07 tỷ đồng. Phần chênh lệch thu vượt được xác định hơn 1,09 tỷ đồng.

Cáo trạng còn cho rằng để hợp thức việc thu tiền, bị cáo Bình đã chỉ đạo kế toán lập hai hệ thống sổ sách kế toán. Một hệ thống được dùng để báo cáo tài chính, còn một hệ thống quản lý riêng đối với khoản tiền từ dạy thêm. Từ đó, cơ quan tố tụng xác định việc thu tiền học thêm cao hơn quy định đã gây thiệt hại cho phụ huynh học sinh với tổng số tiền hơn 1,09 tỷ đồng.

Với cáo buộc trên, bà Nguyễn Thị Bình và bà Phạm Thị Minh Nguyệt bị truy tố về tội "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ" theo khoản 3 Điều 356 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), có khung hình phạt từ 10 đến 15 năm tù.

Hành trình hơn một thập kỷ của vụ thu học thêm

Việc bà Nguyễn Thị Bình bị khởi tố, truy tố xuất phát từ đơn tố giác tội phạm của một nguyên giáo viên Trường THCS Ba Đình gửi đến Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an quận Ba Đình (cũ). Trong đơn, người này cho rằng bà Bình có hành vi "tạo dựng, giả mạo chứng từ để bớt xén tiền nộp ngân sách nhà nước; lập quỹ trái phép gây hậu quả nghiêm trọng; cố ý làm trái các quy định của Nhà nước trong quản lý tài chính".

Trước khi vụ việc được cơ quan công an thụ lý, người tố cáo đã nhiều lần gửi đơn đến UBND quận Ba Đình và UBND TP Hà Nội. Qua quá trình xem xét, các cơ quan chức năng đã ban hành nhiều văn bản trả lời và kết luận liên quan nội dung tố cáo.

Cụ thể, Kết luận thanh tra số 143 ngày 1/8/2016 của UBND quận Ba Đình xác định trách nhiệm của Hiệu trưởng trong công tác quản lý, điều hành hoạt động nhà trường. Sau đó, UBND TP Hà Nội và UBND quận Ba Đình tiếp tục có các văn bản phản hồi như Công văn 4582/UBND-BTCD ngày 27/9/2018 của UBND TP; Công văn 185/UBND-TT ngày 12/2/2020 của UBND quận; cùng một số báo cáo về việc giải quyết đơn của công dân và xử lý các khoản thu chưa đúng quy định.

Các kết luận này đều cho rằng nhà trường có một số hạn chế, khuyết điểm trong công tác thu – chi tài chính cần được chấn chỉnh, nhưng không kết luận bà Bình có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự.

Theo Kết luận số 143/KL-UBND, hoạt động dạy thêm, học thêm tại trường được tổ chức trên cơ sở các văn bản hướng dẫn hiện hành như Thông tư 17/2012/TT-BGDĐT, Quyết định 22/2013/QĐ-UBND và văn bản hướng dẫn của Sở Giáo dục và Đào tạo. Các quy định này đã được phổ biến đến giáo viên và phụ huynh học sinh. Nhà trường cũng được Phòng Giáo dục và Đào tạo cấp phép tổ chức dạy thêm, học thêm đến tháng 11/2015. Việc tham gia học thêm được thực hiện theo nguyên tắc tự nguyện, với ba môn học là Ngữ văn, Toán và Tiếng Anh, mỗi môn 2 tiết/tuần.

Tuy nhiên, cơ quan chức năng cũng chỉ ra một số hạn chế trong công tác quản lý tài chính. Cụ thể, trong năm học 2013–2014, nhà trường chưa hạch toán đầy đủ một phần nguồn thu dạy thêm, học thêm vào sổ sách kế toán theo quy định của Luật Kế toán và các văn bản hướng dẫn. Ngoài ra, mức thu đối với các lớp có từ 10 đến dưới 20 học sinh cao hơn mức quy định tại Quyết định 22. UBND quận yêu cầu bà Bình nghiêm túc kiểm điểm và khắc phục các tồn tại này.

Ngày 12/5/2017, Chủ tịch UBND TP Hà Nội ban hành Thông báo số 412/TB-UBND về việc không thụ lý giải quyết lại nội dung tố cáo do trước đó Chủ tịch UBND quận Ba Đình đã giải quyết đúng quy định. Tuy vậy, người tố cáo vẫn tiếp tục gửi đơn.

Đến ngày 27/9/2018, UBND TP Hà Nội tiếp tục có Công văn 4582/UBND-BTCD thông báo từ chối tiếp nhận và giải quyết các đơn thư liên quan nội dung này.

Sau khi các cơ quan hành chính nhiều lần bác đơn, người tố cáo đã gửi đơn đến Công an quận Ba Đình. Từ đó, vụ việc được cơ quan tố tụng thụ lý, điều tra và dẫn tới việc khởi tố, truy tố các bị can như hiện nay.