Đại biểu Quốc hội trăn trở với những tồn tại trong công tác chăm sóc, bảo vệ trẻ em

Chiều 9/4, thảo luận tại Tổ 11 (đại biểu Quốc hội đoàn Hải Phòng và Quảng Ngãi) về Báo cáo về đánh giá bổ sung kết quả thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2025; tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước những tháng đầu năm 2026, đại biểu Nguyễn Thị Mai Thoa (đoàn Hải Phòng) bày tỏ sự đánh giá cao kết quả triển khai thực hiện các chỉ tiêu phát triển kinh tế xã hội năm 2025 và các giải pháp đề ra để hoàn thành thắng lợi các chỉ tiêu của năm 2026, nhất là các nội dung liên quan đến lĩnh vực văn hoá, giáo dục, về an sinh xã hội.

Đại biểu cho biết, bà đặc biệt ấn tượng với sự chỉ đạo, điều hành kiên quyết của Chính phủ, sự triển khai kịp thời, tích cực của Bộ Y tế, các bộ, ngành, địa phương đối với công tác trẻ em; nhất là việc xây dựng, hoàn thiện quy định về phân cấp, phân quyền, phân công trách nhiệm quản lý nhà nước và thẩm quyền của chính quyền địa phương 2 cấp trong lĩnh vực liên quan đến trẻ em.

Theo đại biểu, việc thể chế hóa, ban hành và triển khai một số chính sách có ý nghĩa nhân văn sâu sắc đã thể hiện sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước đối với trẻ em. Tiêu biểu là việc đầu tư xây dựng trường học cho các xã biên giới đất liền, xây dựng mới, cải tạo, nâng cấp, mở rộng 100 trường trong năm 2025, sau đó hoàn thành mục tiêu đầu tư xây dựng 248 trường trong 2 - 3 năm tới; cơ chế, chính sách, tiêu chuẩn, điều kiện đảm bảo thực hiện phổ cập giáo dục cho trẻ em từ 3 đến 5 tuổi; chính sách miễn, giảm học phí, hỗ trợ chi phí học tập ngay từ năm học 2025-2026; phòng, chống xâm hại trẻ em trên không gian mạng ; các giải pháp ngăn chặn, đẩy lùi bạo lực học đường, bảo đảm an ninh, an toàn trường học ...

Bên cạnh đó, nhiều chỉ tiêu về chăm sóc, bảo vệ trẻ em đã hoàn thành vượt mức như: các chỉ tiêu về "tỷ lệ xã, phường, thị trấn đạt tiêu chuẩn phù hợp với trẻ em", "giảm tỷ lệ trẻ em bị xâm hại trên tổng số trẻ em", "phấn đấu giảm tỷ lệ lao động trẻ em và người chưa thành niên từ 5-17 tuổi", "100% trẻ em gặp thiên tai, thảm họa được cứu trợ, hỗ trợ kịp thời"… Công tác phòng, chống tai nạn thương tích trẻ em có chuyển biến tích cực; công tác bảo đảm thực hiện quyền được khai sinh cho trẻ em được tăng cường; việc bảo đảm quyền được bảo vệ trong tố tụng và xử lý vi phạm hành chính cho trẻ em, người chưa thành niên được triển khai thực hiện nghiêm túc.

Còn nhiều bất cập trong công tác quản lý trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt

Song song với kết quả đạt được, đại biểu Nguyễn Thị Mai Thoa cũng thẳng thắn chỉ ra những điểm còn tồn tại, chưa đạt chỉ tiêu đề ra như: chỉ tiêu cơ sở giáo dục cho trẻ em có công trình vệ sinh; chỉ tiêu về tỷ lệ trẻ em bỏ học cấp trung học cơ sở…

Bà Thoa dẫn chứng trên thực tế, số các vụ việc xâm hại tình dục trẻ em tuy có chiều hướng giảm song vẫn tiềm ẩn nhiều diễn biến phức tạp. Ở một số địa phương, đã xảy ra một số vụ bạo lực của học sinh phổ thông, đặc biệt là ở ngoài nhà trường với tính chất và mức độ phức tạp, nghiêm trọng, ảnh hưởng đến môi trường giáo dục, thể chất, tinh thần học sinh và gây lo lắng, bức xúc trong dư luận xã hội. 

Đặc biệt, bạo hành trẻ em vẫn còn xảy ra ở cơ sở trợ giúp xã hội, cơ sở chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ em (ví dụ tại Trung tâm Công tác xã hội Hải Hà, tỉnh Quảng Ninh và một số cơ sở tư nhân khác), ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe thể chất, tâm thần, tính mạng của trẻ em.

"Đối với đối tượng trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, kết quả đạt được vượt mục tiêu đề ra. Tuy nhiên, tỷ lệ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt được chăm sóc, nuôi dưỡng, trợ giúp không đạt mục tiêu, cho thấy có những bất cập trong công tác quản lý đối với trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt và triển khai thực hiện các chính sách có liên quan", đại biểu nêu.

Đề xuất Chính phủ quan tâm đến 5 vấn đề thực tiễn

Để thực hiện hiệu quả các chỉ tiêu liên quan đến trẻ em trong thời gian tới, đại biểu Nguyễn Thị Mai Thoa đề xuất Chính phủ quan tâm đến 5 vấn đề thực tiễn, đó là:

Nghiên cứu, rà soát, mở rộng địa bàn được đầu tư xây dựng trường phổ thông nội trú đến một số đặc khu có các đảo nhỏ cách xa trung tâm, một số bãi ngang ven biển mà việc đi lại của học sinh gặp khó khăn, thường xuyên bị ảnh hưởng bởi thời tiết. Cần rà soát để đầu tư xây dựng ở những nơi thực sự có nhu cầu vì không phải tất cả các đặc khu, các vùng bãi ngang ven biển đều có nhu cầu xây dựng trường nội trú.

Tăng cường quản lý vấn đề vệ sinh, an toàn thực phẩm trong các nhà trường; kiểm soát tốt hơn nguồn gốc thực phẩm, quy định các điều kiện, tiêu chuẩn cao hơn đối với thực phẩm cung cấp cho các nhà trường để bảo vệ, chăm sóc tốt hơn cho đối tượng trẻ em.

Có giải pháp đẩy mạnh giáo dục về gia đình, sức khỏe sinh sản, tình yêu - tình dục cho trẻ em; hạn chế, giảm thiểu tình trạng mang thai, nạo phá thai ảnh hưởng lớn đến sức khỏe thể chất, tinh thần của trẻ em gái.

Củng cố cơ sở vật chất, hoàn thiện cơ chế quản lý, hướng dẫn hoạt động về chuyên môn đối với hệ thống nhà văn hóa thiếu nhi trong toàn quốc để bảo đảm trẻ em được tham gia các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao trên địa bàn (sau sáp nhập đơn vị hành chính, nhiều nhà văn hóa thiếu nhi đang gặp khó khăn trong tổ chức, hoạt động).

Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát phòng, chống xâm hại trên không gian mạng; nghiên cứu giải pháp cấm hoặc hạn chế trẻ em sử dụng mạng xã hội đối với một số nền tảng mạng xã hội phổ biến, kèm theo những điều kiện, giải pháp cụ thể liên quan khác.

"Không có người lớn nào đủ thời gian để theo dõi con em mình dùng mạng xã hội và không phải trẻ em nào dùng mạng xã hội cũng được hướng dẫn sử dụng như thế nào cho đúng đắn, hiệu quả. Trong khi đó, trẻ em thường nhận thức chưa đầy đủ và rất dễ bị lôi kéo vào xem, nghe, đọc những nội dung nhạy cảm, hấp dẫn, không phù hợp với lứa tuổi của mình. Vì vậy, chúng ta chăm sóc, bảo vệ, giáo dục trẻ em, để trẻ em được rèn luyện, bồi dưỡng cả về đức - trí - thể - mỹ cũng là trách nhiệm với tương lai của đất nước chúng ta", bà Thoa trăn trở.