Quốc hội xem xét giảm thuế xăng, dầu về 0% đến hết tháng 6/2026

Đề xuất mức thuế "chưa từng có"

Thừa ủy quyền của Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết việc xây dựng nghị quyết là cần thiết trong bối cảnh giá năng lượng thế giới còn nhiều biến động, gây áp lực lên lạm phát và chi phí sản xuất, kinh doanh. Chính sách thuế được thiết kế theo hướng "can thiệp mạnh, có thời hạn", nhằm nhanh chóng kéo giảm mặt bằng giá nhiên liệu trong nước.

Theo dự thảo, thuế bảo vệ môi trường đối với xăng (trừ ethanol), dầu diesel, nhiên liệu bay, dầu hỏa và dầu mazut sẽ được giảm xuống 0 đồng/lít trong thời gian áp dụng. Đây là mức thấp nhất trong khung thuế hiện hành, đồng nghĩa với việc loại bỏ hoàn toàn khoản thu này trong cơ cấu giá cơ sở xăng dầu.

Cùng với đó, các mặt hàng xăng dầu và nhiên liệu bay sẽ thuộc diện không phải kê khai, tính và nộp thuế giá trị gia tăng (VAT). Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn được khấu trừ thuế đầu vào theo quy định, nhằm tránh đứt gãy chuỗi khấu trừ và hạn chế tác động tiêu cực đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Đáng chú ý, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng các loại cũng được đề xuất giảm về 0%. Nếu được thông qua, đây sẽ là lần hiếm hoi cả 3 sắc thuế quan trọng cùng lúc được điều chỉnh xuống mức thấp nhất, tạo dư địa đáng kể để kéo giảm giá bán lẻ.

Dự kiến, nghị quyết có hiệu lực từ ngày 16/4 đến hết 30/6/2026. Chính phủ đề xuất giao Thủ tướng quyền chủ động điều chỉnh thời gian áp dụng, có thể rút ngắn hoặc kéo dài tùy theo diễn biến giá dầu thế giới và yêu cầu điều hành trong nước. Cơ chế này được kỳ vọng giúp chính sách phản ứng linh hoạt hơn trước các cú sốc từ bên ngoài.

Cần giải pháp tổng thể thay vì chỉ dựa vào thuế

Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết cơ quan này cơ bản thống nhất với đề xuất của Chính phủ. Theo ông Phan Văn Mãi, trong bối cảnh thị trường năng lượng biến động khó lường, việc sử dụng công cụ thuế để bình ổn là cần thiết và phù hợp với thẩm quyền của Quốc hội.

Tuy vậy, Ủy ban cũng lưu ý chính sách thuế chỉ là một trong nhiều giải pháp. Để đạt hiệu quả thực chất, cần triển khai đồng bộ các biện pháp khác như điều hành giá minh bạch, bảo đảm nguồn cung, kiểm soát thị trường và xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng.

"Việc giảm thuế cần đi kèm kiểm soát chặt chẽ để tránh tình trạng chính sách không được truyền dẫn đầy đủ vào giá bán lẻ", báo cáo thẩm tra nêu quan điểm.

Về thời hạn áp dụng, đa số ý kiến đồng tình với mốc từ giữa tháng 4 đến hết tháng 6 như đề xuất. Tuy nhiên, một số đại biểu cho rằng nên cân nhắc khả năng kéo dài trong trường hợp giá dầu tiếp tục chịu tác động từ các yếu tố địa chính trị, đặc biệt là căng thẳng tại Trung Đông.

Một số ý kiến cũng đề xuất quy định rõ điều kiện và giới hạn thời gian gia hạn để đảm bảo tính minh bạch và tránh lạm dụng cơ chế linh hoạt. Trong khi đó, có quan điểm đề nghị giao Chính phủ hoặc Ủy ban Thường vụ Quốc hội thẩm quyền điều chỉnh trong trường hợp khẩn cấp, sau đó báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.

Theo Chính phủ, mục tiêu lớn nhất của gói chính sách là góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và hỗ trợ phục hồi tăng trưởng. Việc giảm thuế xăng dầu được kỳ vọng sẽ lan tỏa sang nhiều lĩnh vực, từ vận tải, logistics đến sản xuất công nghiệp và tiêu dùng.

Trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng cao thời gian qua, việc hạ nhiệt giá nhiên liệu được xem là "đòn bẩy nhanh" giúp doanh nghiệp giảm áp lực, đồng thời cải thiện sức mua của người dân. Tuy nhiên, chính sách cũng đặt ra bài toán cân đối ngân sách khi nguồn thu từ thuế xăng dầu giảm đáng kể trong ngắn hạn.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhấn mạnh, cần theo dõi sát diễn biến thị trường và tác động thực tế của chính sách để có điều chỉnh kịp thời, bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng và giữ vững các cân đối lớn của nền kinh tế.

Dự kiến, Quốc hội sẽ thảo luận và thông qua nghị quyết trong những ngày tới. Nếu được chấp thuận, chính sách giảm thuế sâu này sẽ có hiệu lực ngay từ giữa tháng 4, tạo tác động trực tiếp đến giá xăng dầu trong nước.