Đại đoàn kết là "cội nguồn" sức mạnh của dân tộc

Nếu độc lập dân tộc là điều kiện tiên quyết để tồn tại, thì đại đoàn kết chính là "cội nguồn" tạo nên sức mạnh nội sinh, quyết định khả năng đứng vững, phát triển và vươn lên của đất nước trong mọi hoàn cảnh.

Trong mỗi giai đoạn lịch sử, một thực tế cho thấy: Sức mạnh của Việt Nam không nằm ở từng nguồn lực đơn lẻ, mà ở khả năng quy tụ và chuyển hóa các nguồn lực đó thành sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc. Đại đoàn kết vì thế không chỉ là kết quả của vận động, mà là kết quả của sự hội tụ lợi ích, niềm tin và mục tiêu phát triển. Khi ba yếu tố này đồng thuận, "cội nguồn" sức mạnh được củng cố; khi chúng lệch pha, nguy cơ phân rã xã hội sẽ xuất hiện.

Nhìn lại chặng đường cách mạng, từ khi Chủ tịch Hồ Chí Minh xác lập tư tưởng "đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết - thành công, thành công, đại thành công", có thể thấy rõ một quy luật xuyên suốt: Mỗi khi khối đại đoàn kết được củng cố vững chắc, dân tộc ta có bước tiến dài; mỗi khi sự đồng thuận xã hội bị suy giảm, những thách thức lại gia tăng. Đại đoàn kết không phải là khẩu hiệu mang tính động viên đơn thuần, mà là một chiến lược chính trị -xã hội mang tính căn bản, lâu dài.

Từ "cội nguồn" lịch sử đến động lực hiện đại

Trong các cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc, đại đoàn kết là yếu tố quyết định để tập hợp lực lượng, huy động toàn dân tham gia vào sự nghiệp chung. Từ các phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX đến thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám, rồi hai cuộc kháng chiến chống thực dân và đế quốc, sức mạnh đoàn kết đã được chuyển hóa thành sức mạnh vật chất, làm nên những kỳ tích mà lịch sử thế giới phải ghi nhận.

Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, khi đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều cơ hội và thách thức đan xen, khái niệm đại đoàn kết cần được nhận thức đầy đủ hơn, sâu sắc hơn. Không còn chỉ là sự tập hợp lực lượng trong chiến tranh, đại đoàn kết ngày nay phải trở thành nền tảng của quản trị quốc gia, là cơ chế tạo dựng đồng thuận xã hội, là động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.

Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã nhấn mạnh yêu cầu "phát huy mạnh mẽ sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, kết hợp với sức mạnh thời đại", coi đây là một trong những nhân tố quyết định để hiện thực hóa mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Điểm mới ở đây không chỉ nằm ở việc khẳng định vai trò của đại đoàn kết, mà còn ở việc đặt nó trong mối quan hệ hữu cơ với chuyển đổi số, hội nhập quốc tế và xây dựng hệ giá trị quốc gia.

Trong tiến trình đó, vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cần được nhận diện đầy đủ hơn. Mặt trận không chỉ là nơi tập hợp lực lượng, mà là thiết chế trung tâm kết nối xã hội, nơi các nhóm lợi ích khác nhau được gặp gỡ, đối thoại và điều hòa. Nếu trước đây trọng tâm là "vận động quần chúng", thì hiện nay phải chuyển mạnh sang kiến tạo đồng thuận xã hội trên nền tảng hài hòa lợi ích và minh bạch thông tin.

Đại đoàn kết - nền tảng của "thế nước" và "lòng dân"

Trong lý luận chính trị hiện đại, "thế nước" và "lòng dân" là hai trụ cột tạo nên sức mạnh quốc gia. "Thế nước" phản ánh vị thế, tiềm lực, khả năng ứng phó của quốc gia trong môi trường quốc tế; còn "lòng dân" là thước đo của niềm tin xã hội, sự đồng thuận và tính chính danh của hệ thống chính trị. Đại đoàn kết chính là điểm giao thoa, là "cội nguồn" nuôi dưỡng cả hai yếu tố này.

Một quốc gia có thể có tiềm lực kinh tế, quân sự mạnh nhưng nếu xã hội phân hóa sâu sắc, niềm tin suy giảm, thì "thế nước" khó có thể bền vững. Ngược lại, một xã hội đoàn kết, đồng thuận, dù còn nhiều khó khăn, vẫn có khả năng vượt qua thách thức và tạo ra những bước phát triển đột phá. Thực tiễn Việt Nam trong những năm qua, đặc biệt trong phòng, chống đại dịch hay ứng phó với biến động kinh tế toàn cầu, đã chứng minh rõ điều đó.

Một điểm mới cần đặc biệt lưu ý là: Trong điều kiện kinh tế thị trường và xã hội số, đại đoàn kết không còn là trạng thái tự nhiên, mà là trạng thái phải được tổ chức và điều tiết chủ động. Khi phân hóa xã hội gia tăng và niềm tin chịu tác động đa chiều, nếu thiếu một cơ chế trung gian đủ năng lực điều hòa, những khác biệt về lợi ích và nhận thức rất dễ chuyển hóa thành khoảng cách xã hội.

Chính ở đây, vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam không chỉ dừng ở phản ánh ý kiến nhân dân, mà phải tham gia sâu hơn vào giám sát, phản biện và góp phần điều chỉnh chính sách, qua đó xử lý từ sớm, từ xa các mâu thuẫn xã hội.

Tuy nhiên, cần nhìn nhận thẳng thắn rằng, trong điều kiện kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế sâu rộng, những yếu tố có thể làm suy giảm khối đại đoàn kết cũng đang gia tăng. Sự phân hóa giàu - nghèo, chênh lệch vùng miền, tác động của mạng xã hội, sự xâm nhập của các luồng thông tin sai lệch… nếu không được kiểm soát hiệu quả, có thể làm xói mòn niềm tin và gây ra những "đứt gãy" trong xã hội.

Do đó, củng cố đại đoàn kết không chỉ là nhiệm vụ chính trị, mà còn là yêu cầu cấp thiết về quản trị xã hội. Nó đòi hỏi một hệ thống giải pháp đồng bộ, từ hoàn thiện thể chế, chính sách, đến đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, vận động.

Vai trò đặc biệt của phụ nữ trong xây dựng khối đại đoàn kết

Trong cấu trúc xã hội Việt Nam, phụ nữ không chỉ là một lực lượng đông đảo, mà còn là "hạt nhân mềm" gắn kết gia đình và cộng đồng. Với vai trò người mẹ, người vợ, người lao động, người cán bộ, phụ nữ tham gia vào hầu hết các lĩnh vực của đời sống xã hội, góp phần trực tiếp vào việc xây dựng và củng cố khối đại đoàn kết.

Các phong trào do Hội LHPN Việt Nam phát động trong thời gian qua đã cho thấy rõ vai trò này. Từ Cuộc vận động xây dựng gia đình "5 không, 3 sạch" đến các chương trình hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế, tham gia bảo vệ môi trường, giữ gìn bản sắc văn hóa… tất cả đều góp phần tạo dựng sự gắn kết xã hội từ những đơn vị nhỏ nhất là gia đình và cộng đồng dân cư.

Điểm đáng chú ý là trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế, phụ nữ ngày càng thể hiện vai trò chủ động hơn trong việc kết nối các giá trị truyền thống với các xu hướng hiện đại. Không ít phụ nữ đã trở thành doanh nhân, nhà khoa học, nhà quản lý, góp phần lan tỏa tinh thần đoàn kết, sáng tạo trong xã hội.

Tuy nhiên, để phát huy đầy đủ vai trò này, cần có những chính sách thiết thực hơn nhằm hỗ trợ phụ nữ tiếp cận giáo dục, công nghệ, thị trường lao động, đồng thời bảo vệ họ trước những rủi ro mới trong môi trường số. Đại đoàn kết sẽ không thể bền vững nếu một nửa dân số chưa được trao đủ điều kiện để phát triển và cống hiến.

Đổi mới phương thức xây dựng đại đoàn kết trong kỷ nguyên số

Một trong những thách thức lớn hiện nay là làm thế nào để xây dựng và củng cố đại đoàn kết trong bối cảnh không gian xã hội đang mở rộng mạnh mẽ sang không gian số. Nếu trước đây, sự gắn kết chủ yếu được hình thành thông qua các thiết chế truyền thống, thì nay, mạng xã hội và các nền tảng số đã trở thành một "không gian công cộng" mới, nơi diễn ra các tương tác xã hội với tốc độ và quy mô chưa từng có.

Điều này đặt ra yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ công tác tuyên giáo, dân vận, đặc biệt là phương thức tiếp cận, tương tác và định hướng dư luận xã hội. Không thể chỉ dựa vào các kênh truyền thống, mà cần chủ động tham gia, dẫn dắt và tạo dựng các "hệ sinh thái thông tin" tích cực trên không gian mạng.

Trong bối cảnh không gian mạng trở thành nơi hình thành dư luận và định hình niềm tin, nếu không có sự hiện diện chủ động, có tổ chức và có năng lực dẫn dắt, các giá trị tích cực rất dễ bị lấn át bởi thông tin sai lệch hoặc cực đoan. Do đó, yêu cầu đặt ra là Mặt trận phải chuyển từ "tham gia" sang "dẫn dắt không gian xã hội số", hình thành các kênh tương tác hai chiều, qua đó không chỉ truyền tải thông tin mà còn tổ chức đối thoại và tạo lập đồng thuận trong môi trường số.

Trong bối cảnh đó, vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị -xã hội càng trở nên quan trọng. Không chỉ là nơi tập hợp, phản ánh ý kiến, nguyện vọng của nhân dân, các tổ chức này cần trở thành cầu nối hiệu quả giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân và xã hội, góp phần tạo dựng sự đồng thuận trên cơ sở đối thoại, minh bạch và trách nhiệm giải trình.

Đồng thời, cần chú trọng xây dựng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam trong thời kỳ mới, như tinh thần của Nghị quyết 80-NQ/TW đã đề ra. Đây chính là "chất keo" tinh thần để gắn kết các thành viên trong xã hội, tạo nên nền tảng bền vững cho đại đoàn kết.

Từ "đoàn kết để vượt khó" đến "đoàn kết để kiến tạo phát triển"

Một điểm cần nhấn mạnh là, trong giai đoạn hiện nay, đại đoàn kết không chỉ nhằm mục tiêu vượt qua khó khăn, mà phải hướng tới kiến tạo phát triển. Đây là sự chuyển biến quan trọng về tư duy: Từ bị động ứng phó sang chủ động tạo lập tương lai.

Đại đoàn kết trong thời kỳ mới phải được cụ thể hóa bằng các cơ chế khuyến khích sáng tạo, bảo đảm công bằng xã hội, tạo cơ hội phát triển cho mọi người dân. Khi mỗi cá nhân cảm thấy mình là một phần của quá trình phát triển, được thụ hưởng thành quả và có cơ hội đóng góp, thì khối đại đoàn kết sẽ được củng cố một cách tự nhiên và bền vững.

Điều này đòi hỏi Nhà nước phải tiếp tục hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, bảo đảm sự hài hòa giữa tăng trưởng và công bằng, giữa hiệu quả và bao trùm. Đồng thời, cần nâng cao chất lượng quản trị công, tăng cường minh bạch, trách nhiệm giải trình, qua đó củng cố niềm tin của người dân.

Trong tiến trình chuyển đổi này, đại đoàn kết cần được nâng lên một cấp độ mới: Từ liên kết về ý chí sang liên kết về lợi ích và trách nhiệm phát triển. Điều đó đồng nghĩa với việc mỗi chủ thể trong xã hội không chỉ được vận động tham gia, mà phải được tạo điều kiện để tham gia thực chất vào quá trình phát triển, được thụ hưởng công bằng và đóng góp có trách nhiệm. Mặt trận, với vai trò của mình, chính là cầu nối để chuyển hóa sự tham gia đó thành sức mạnh phát triển.

Giữ vững "cội nguồn" để vươn tới tương lai

Trong bối cảnh thế giới biến động nhanh chóng, cạnh tranh chiến lược giữa các quốc gia ngày càng gay gắt, những giá trị nội sinh càng trở nên quan trọng. Đại đoàn kết - với tư cách là "cội nguồn" của sức mạnh dân tộc - cần được giữ gìn, củng cố và phát huy ở tầm cao mới.

Đây không phải là nhiệm vụ của riêng một tổ chức hay một lực lượng nào, mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Từ mỗi gia đình, mỗi cộng đồng, đến các thiết chế chính trị - xã hội, tất cả đều phải cùng tham gia vào quá trình xây dựng và củng cố khối đại đoàn kết.

Chỉ khi "cội nguồn" được nuôi dưỡng bền vững, đất nước mới có thể vững bước trên con đường phát triển, hiện thực hóa khát vọng trở thành quốc gia hùng cường, thịnh vượng vào giữa thế kỷ XXI. Đại đoàn kết, vì thế, không chỉ là bài học của quá khứ, mà còn là "chìa khóa" của tương lai.

Trong bối cảnh đó, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cần được xác định rõ hơn không chỉ là "người tập hợp", mà là "kiến trúc sư của đồng thuận xã hội" - chủ thể có khả năng kết nối lợi ích, điều hòa quan hệ xã hội và củng cố niềm tin của nhân dân. Đây chính là điều kiện để "cội nguồn" đại đoàn kết không chỉ được giữ gìn, mà còn được phát triển ở tầm cao mới./.