Đạo diễn Khương Ngọc: "Mỗi bộ phim, tôi lại chọn một cách chơi khác nhau"

Từng được khán giả biết đến qua nhiều vai diễn gai góc trên màn ảnh, Khương Ngọc những năm gần đây gây chú ý khi chuyển sang vai trò đạo diễn và liên tiếp ghi dấu với các phim như: Chị Dâu, Cục vàng của Ngoại và mới nhất là Lên Hương. 

Không chỉ tạo dấu ấn bằng câu chuyện, Khương Ngọc còn dần hình thành một "ngôn ngữ" điện ảnh riêng qua cách lựa chọn bối cảnh, khung hình và những chi tiết tưởng như rất đời thường.

+ Sau phim "Chị Dâu" và "Cục vàng của Ngoại", anh vừa trở lại với "Lên Hương". Qua 3 bộ phim, khán giả có thể nhận ra một số dấu ấn hình ảnh khá quen thuộc trong cách kể chuyện của Khương Ngọc. Anh chủ động tính toán những điều đó từ trước hay để cảm xúc dẫn đường?

Có những thứ mình tính toán rất kỹ từ trước nhưng cũng có những khoảnh khắc trong quá trình làm phim, mình tình cờ gặp được một bối cảnh hay một chi tiết đặc biệt rồi tận dụng nó để kể chuyện. Tôi thường gọi đó là những "trò chơi" của mình với điện ảnh. Mỗi bộ phim, tôi lại chọn một cách chơi khác nhau. Nếu bối cảnh phù hợp với ý đồ thì mình tận dụng, còn nếu chưa có thì mình sẽ tìm cách tạo dựng để phục vụ cho cách kể chuyện. 

+ Có thể thấy trong cả 3 tác phẩm điện ảnh Khương Ngọc làm, cái chết xuất hiện với những mức độ khác nhau. Vì sao anh thường tìm đến một đề tài tưởng như nặng nề như vậy để kể những câu chuyện về gia đình và con người?

Thật ra tôi nghĩ đó cũng là một điều tích cực. Ai rồi cũng sẽ đi đến một điểm kết thúc trong vòng tuần hoàn của mình. Nếu nhìn 3 bộ phim, có thể thấy ngoài câu chuyện về sự ra đi của một người thân, tôi còn quan tâm đến một điều lớn hơn, đó là lời nói. Một lời nói có thể khiến con người thăng hoa nhưng cũng có thể khiến người ta trở nên tồi tệ. Trong bộ phim đầu tiên, một lời nói khiến một con người sống dở chết dở. Đến Chị Dâu, có những lời tử tế muốn nói với người mình yêu thương nhất nhưng khi muốn nói thì đã quá muộn. Với Cục vàng của Ngoại, nhân vật đã kịp nói lời yêu thương nhưng lại không được nhìn thấy khoảnh khắc người đó ra đi. Còn Lên Hương giống như sự tổng kết lại. 

+ Có phải câu chuyện về sự mất mát này cũng xuất phát từ trải nghiệm cá nhân của anh?

Có một câu nói của ba tôi mà tôi nhớ mãi. Trước khi mất, ba nói rằng ông không biết mình có từng làm ai buồn lòng hay không mà chưa kịp xin lỗi. Câu nói đó đi theo tôi trong suốt chặng đường làm phim. Nó cứ âm ỉ trong các tác phẩm của tôi. Vì vậy, những câu chuyện về sự ra đi, về những điều chưa kịp nói hay những lời muốn nói với người thân luôn có một vị trí đặc biệt trong cách tôi kể chuyện.

+ Anh từng nói mỗi bộ phim giống như một "trò chơi" riêng. Vậy những dấu ấn hình ảnh như khung hình lồng trong khung hình, cửa sổ hay sự đối xứng có phải là cách anh tạo nên phong cách riêng?

Đúng thế! Khi làm nhiều phim, tôi bắt đầu hình thành một ngôn ngữ kể chuyện và một phong cách riêng. Tôi muốn nó trở thành một đặc trưng trong cách làm phim của mình. Ví dụ, ở Chị Dâu, cửa sổ xuất hiện nhiều và tôi sử dụng nó như một bức tranh. Trong Lên Hương, tôi sử dụng sự đối xứng để tạo ra tương phản. Tôi thích việc mỗi bộ phim vẫn có một vài dấu ấn quen thuộc, nhưng cách sử dụng lại khác đi. Khán giả có thể nhận ra "đây là Khương Ngọc" nhưng bộ phim vẫn phải mang đến cảm giác mới.

+ Một điểm thú vị khác là anh thường hợp tác với một số diễn viên quen thuộc, trong đó có Hồng Đào. Chị ấy có phải lựa chọn đầu tiên của anh khi xây dựng nhân vật?

Tôi hơi thiên vị chị Đào một chút, có vai diễn hay tôi gọi chị Đào đầu tiên (cười). Tôi muốn gửi lời cảm ơn đến chị Hồng Đào vì đã luôn đồng hành với mình. Với Lên Hương, tôi nghĩ đây là một vai hay và có nhiều điều để chị ấy khám phá hơn những vai trước.

+ Trong thị trường điện ảnh Việt, anh đang được đánh giá là một trong những đạo diễn mới tạo được dấu ấn và dần có khả năng thu hút khán giả đến rạp. Điều đó có tạo áp lực cho anh?

Không áp lực gì đâu! Tôi nghĩ không ai có thể tốt mãi được. Một đời người ai cũng sẽ có lúc trượt chân. Cầu thang cũng phải có lúc đi lên, lúc đi xuống chứ không thể đi lên mãi. Sẽ có lúc mình cạn sự sáng tạo, có lúc mình lặp lại chính mình. Tôi nghĩ một tác phẩm cũng giống như một bông hoa. Có lúc nó nở rực rỡ, rồi đến lúc phải rụng. Mình phải chấp nhận điều đó. 

Vì vậy, trước mắt tôi cứ cố gắng làm cho bông hoa của mình nở rực rỡ nhất. Khi hết rực rỡ thì thôi. Tôi cũng không cố thay đổi bản thân chỉ để làm hài lòng tất cả mọi người. Điều khiến khán giả yêu mến mình là những thứ mình thực sự tin và muốn làm. Tôi trân trọng điều đó và cứ tiếp tục làm cho đến khi cảm thấy đúng.

+ Anh từng mất khoảng 10 năm để xây dựng tên tuổi với tư cách diễn viên trước khi chủ động bước sang vai trò đạo diễn. Vì sao anh muốn đi thêm con đường này?

May mắn vì trong quá trình làm diễn viên, mình cũng được thể hiện nhiều. Nhưng nhiều khi mình chỉ là một diễn viên trong phim, mình đâu thể đòi hỏi quá nhiều. Tôi từng nghĩ mình sẽ dành khoảng 10 năm để xây dựng tên tuổi diễn viên. Sau đó, tôi không muốn mình chỉ là người bị động chờ người khác trao cho vai diễn. Tôi phải tìm cách chủ động và tạo ra một thứ gì đó mà trong đó mình vẫn có thể đóng. Vì thế, tôi bắt đầu một lộ trình khác. Tôi có thêm 20 năm để làm được hai thứ. Còn sắp tới như thế nào thì tôi chưa biết. Tôi cũng không muốn nói trước. Cứ làm, rồi tự nhiên cái gì cần xuất hiện sẽ xuất hiện.

+ Thị trường phim Việt hiện nay cạnh tranh ngày càng cao, gần như tuần nào cũng có phim mới. Anh có lo "Lên Hương" sẽ phải cạnh tranh với nhiều tác phẩm khác? Sau 3 bộ phim, anh nhìn nhận thế nào về thị hiếu khán giả và cách để một bộ phim có thể thành công?

Các nhà làm phim phải học cách kinh doanh và tồn tại trong một khoảng thời gian ngắn hơn. Bài toán kinh doanh cũng sẽ thay đổi. Tôi nghĩ có nhiều phim cho khán giả là điều tốt. Càng có nhiều lựa chọn thì thị trường càng phát triển. Làm phim thành công là chuyện không ai biết chắc. Nhưng có một điều mình phải biết: mình làm phim cho ai xem. 

Nhu cầu giải trí nhanh ngày càng cao, bộ phim phải có những điểm đủ sức níu họ lại để họ muốn xem tiếp. Đó là lý do bên cạnh câu chuyện và nghệ thuật, người làm phim cũng phải nghiên cứu thị trường.

+ Anh từng nói "vũ trụ phim" của mình đang ngày càng mở rộng. Sau "Lên Hương", khán giả có thể kỳ vọng gì ở dự án tiếp theo?

Nếu để ý sẽ thấy không gian trong các phim của tôi đang từ từ mở ra. Ban đầu chỉ là một căn phòng, sau đó là một ngôi nhà, rồi hai ngôi nhà trong một xóm. Đến Lên Hương là ba ngôi nhà và một cái chợ. Sau này nó sẽ lớn hơn nữa, có nhiều người hơn, bối cảnh cũng rộng hơn. Tôi muốn thế giới trong phim của mình ngày càng mở ra. Cứ mỗi lần làm xong một bộ phim, tôi lại tự đặt cho mình một bài toán khó hơn.

+ Cảm ơn anh đã chia sẻ!